# ABD imalatındaki çöküş derinleşiyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/abd-imalatindaki-cokus-derinlesiyor-99713h/
- Yayımlanma: 2023-07-04T07:33:05+03:00
- Yazar: Selim Soydan

ABD’de [imalat](https://www.borsatek.com/kuresel-siparisler-dusuyor-almanya-sanayisi-kalici-zayiflik-gosteriyor-99696h)
sektöründeki yavaşlama git gide derinleşiyor. Tedarik Yönetimi Enstitüsü’nün (ISM)
Pazartesi günü yaptığı ankete göre, daralan faaliyetler fabrikaların işten çıkarmalara
başvurmasına neden oldu. ISM İmalat İş Anketi Komitesi Başkanı Timothy Fiore, bu
uygulamayı “önceki aylara göre daha büyük ölçüde” olarak tanımladı.

Görünürde, ISM anketi [resesyon](https://www.borsatek.com/cbi-ingiltere-resesyondan-kurtulsa-da-ekonomisinde-derin-catlaklar-var-99061h)
da olan bir ekonomi ile tutarlı. Ancak tarım dışı istihdam, ilk kez yapılan işsizlik
maaşı başvuruları ve konut başlangıçları gibi somut veriler ekonominin yavaşlamaya
devam ettiğini gösteriyor.

Ancak işletmeler ve tüketiciler, ABD merkez bankasının 40 yılı aşkın bir süredir
en hızlı para politikası sıkılaştırma kampanyasını başlattığı Mart 2022’den bu yana
Fed’den gelen 500 baz puanlık faiz artışıyla uğraştıkça gerileme riskleri arttı.

Capital Economics’in ABD baş ekonomisti Andrew Hunter, “Bu durum, ufukta bir resesyonun
göründüğünden şüphelenmek için daha fazla neden sunuyor. ISM anketi, temel mal fiyatlarının
yakında yeniden düşmeye başlayacağına dair kanıtları artırıyor.” dedi.

ISM’nin imalat PMI değeri Mayıs ayındaki 46.9 seviyesinden geçen ay 46.0’a gerileyerek
Mayıs 2020’den bu yana en düşük seviyeye indi. Bu, PMI’ın imalatta daralmaya işaret
eden 50 eşiğinin altında kaldığı sekizinci ay oldu ve Büyük Durgunluk’tan bu yana
en uzun süreli düşüş oldu.

Reuters anketine katılan ekonomistler endeksin 47’ye yükseleceğini tahmin ediyordu.
Hükümet verilerine göre, ekonominin %11,1’ini oluşturan imalat sanayi ilk çeyrekte
yıllık bazda %5,3 oranında daraldı.

Bununla birlikte, ulaşım ekipmanları gibi mallara yönelik güçlü talep nedeniyle 
bazı güçlü cepler varlığını sürdürüyor.

ISM anketi, geçen ay en büyük altı sektör arasında büyüme kaydeden tek sektörün 
ulaşım ekipmanları olduğunu gösterdi. Ancak yine de ulaşım ekipmanı üreticileri,
ikinci çeyrek satışlarının düşebileceği ve stok seviyelerini artırabileceği endişelerini
dile getirdi. Yıl sonu toplam satışlarının “geçen yılki seviyelerde olacağı” tahmininde
bulundu.

Fahiş borçlanma maliyetlerinin yanı sıra, harcamaların genellikle krediyle satın
alınan mallardan hizmetlere kayması da imalatı baltalıyor. İşletmeler ayrıca zayıf
talep beklentisiyle stoklarını dikkatli bir şekilde yönetiyor.

Ekonomistler, sektörün bu yılın başlarında mali piyasalarda yaşanan çalkantıların
ardından kredilerde yaşanan sıkılaşmanın acısını henüz hissetmediğini belirtiyor.

Haziran ayında ulaşım ekipmanlarının yanı sıra basım, metalik olmayan mineral ürünler
ve ana metaller de büyüdü. Daralan 11 sanayi grubu arasında ağaç ürünleri, tekstil
fabrikaları, elektrikli ekipmanlar, cihazlar ve bileşenler, makineler ve bilgisayar
ve elektronik ürünler yer aldı.

Wall Street’teki hisse senetleri, 4 Temmuz Salı günkü tatil öncesinde kısaltılmış
bir seansta hafif yükselişle kapandı. ABD Hazine fiyatları karışık seyretti. Dolar,
para birimlerinden oluşan bir sepet karşısında sabit kaldı.

### Zayıf talep

ISM anketinin ileriye dönük yeni siparişler alt endeksi, hem işletmelerin hem de
tüketicilerin artan temkinliliği nedeniyle Mayıs ayındaki 42,6 seviyesinden 45,6’
ya yükseldi.

New York’taki Barclays’in kıdemli ekonomistlerinden Jonathan Millar, “Fabrikalar
aşırı stok biriktirme konusunda giderek daha temkinli hale geldikçe, stok yatırımı
faaliyet üzerinde bir engel haline geldi” dedi ve ekledi: “Önümüzdeki birkaç çeyrekte
fabrika üretimine ilişkin somut verilerde bir gerileme için koşulların olgunlaştığını
görmeye devam ediyoruz.”

Bilgisayar ve elektronik ürün üreticileri “müşterilerin çok önceden alım yapmaya
daha az eğilimli olduğunu” söyledi. Gıda, içecek ve tütün ürünleri imalatçıları “
sermaye projelerinin gözden geçirilme seviyesinin yüksek olduğunu” belirtti.

Makine imalatçıları “siparişlerin ve işlerin sağlıklı bir birikimle istikrarlı olduğunu,
ancak yeni olası siparişlerin 2024’e ertelendiğini” paylaştı.

Zayıf talep girdi fiyatlarını baskılıyor. Anketin imalatçılar tarafından ödenen 
fiyatlar ölçüsü, tedarik zincirindeki darboğazların önemli ölçüde azalması ve yüksek
borçlanma maliyetlerinin talebi azaltması nedeniyle Mayıs ayındaki 44,2 seviyesinden
41,8’e geriledi.

Tedarikçilerin üretim kuruluşlarına teslimat performansı dokuz aydır daha hızlı 
gerçekleşerek mal enflasyonunda düşüşe yol açtı. Ancak, şu anda ana odak noktası
olan hizmet enflasyonu, sıkı bir işgücü piyasasından kaynaklanan daha güçlü ücret
artışı ve konut kiralarındaki artış nedeniyle yapışkan kalmaya devam ediyor.

Anketin fabrika istihdamı göstergesi Mayıs ayındaki 51,4 seviyesinden 48,1’e geriledi.
Hükümetin tarım dışı istihdam sayımında imalat istihdamının güvenilmez bir belirleyicisi
olmasına rağmen, yıl sonuna kadar işe alımların yavaşlaması beklentileriyle uyumlu.

Reuters’ın ekonomistlerle yaptığı bir ankete göre, hükümetin Cuma günü Mayıs ayında
339.000 kişi artan istihdamın Haziran ayında 225.000 kişi arttığını bildirmesi bekleniyor.

İmalat kötüleşirken, satılık evlerin azlığı sayesinde konutlar yeniden canlanıyor
gibi görünüyor.

Ticaret Bakanlığı tarafından Pazartesi günü yayınlanan ayrı bir rapor, konut inşaatı
harcamalarının bir önceki ay %0,9 düştükten sonra Mayıs ayında %2,2 arttığını ve
müstakil konut projelerine yapılan yatırımın %1,7 hızlandığını gösterdi.

Bu durum, Nisan ayında %0,4 oranında artan genel inşaat harcamalarının Mayıs ayında%
0,9 oranında artmasına katkıda bulundu.

Miami’deki Interactive Brokers’ın kıdemli ekonomisti José Torres, “Konut segmenti
yenilenen talepten yararlanırken, mevcut satılık ev stoku düşük kaldı çünkü ev sahiplerinin
daha büyük ipotek ödemeleri üstlenirken daha zayıf bir emlak piyasasında satış yapmak
için çok az teşviki var” dedi.
