# Adidas’ın atıkları tuğla ocaklarında işçileri zehirliyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/adidasin-atiklari-tugla-ocaklarinda-iscileri-zehirliyor-104157h/
- Yayımlanma: 2023-11-20T09:14:14+03:00
- Yazar: Selim Soydan

Yerel bir insan hakları grubunun Pazartesi günü yayınladığı rapora göre, aralarında
[Adidas](http://adidas.com) ve [Walmart](https://www.borsatek.com/walmart-14-milyar-dolarlik-hindistanli-tiger-global-hissesi-aldi-100484h)‘
ın da bulunduğu en az 19 uluslararası markanın atıkları Kamboçya’daki tuğla fabrikalarının
fırınlarında yakıt olarak kullanılıyor ve bazı işçiler hastalanıyor.

Fransızca kısaltması LICADHO ile bilinen Kamboçya İnsan Haklarını Geliştirme ve 
Savunma Ligi tarafından hazırlanan rapor, Nisan ve Eylül ayları arasında Kamboçya’nın
başkenti Phnom Penh ve komşu Kandal eyaletindeki 21 tuğla fabrikasına yapılan ziyaretlerin
yanı sıra mevcut ve eski işçilerle yapılan görüşmelere dayanıyor.

Yedi fabrikada kumaş, plastik, kauçuk ve markalara ait diğer malzemeler de dahil
olmak üzere tüketici öncesi giysi atıklarının yakıldığını tespit etti. Fabrikaların
yakıt maliyetlerinden tasarruf etmek için giysi atıklarını yaktıkları belirtildi.

Raporda, “Bazı işçiler giysi atıklarının yakılmasının baş ağrısı ve solunum sorunlarına
yol açtığını; bir başka işçi ise özellikle hamilelikleri sırasında kendilerini iyi
hissetmediklerini bildirmiştir” denildi.

Aralarında Primark ve Lidl’in de bulunduğu çok sayıda marka konuyu araştırdıklarını
açıkladı.

BM Kalkınma Programı’nın Kamboçya’da hazır giyim atıklarını yakan fabrikaların emisyonlarını
ölçen ve Reuters tarafından görülen 2020 tarihli dahili bir çalışmasına göre, hazır
giyim atıklarının yakılması, yanma koşullarının dikkatli bir şekilde yönetilmemesi
halinde insanlar için zehirli maddeler açığa çıkarabilir ve küller de yüksek düzeyde
kirletici içerebilir.

Raporda, bu zehirli maddeler arasında kansere neden olabilen dioksinlerin de bulunduğu
belirtildi. UNDP rapor hakkında yorum yapmayı reddetti.

Londra Üniversitesi Royal Holloway’deki İngiliz akademisyenler tarafından 2018 yılında
hazırlanan ayrı bir raporda, giysi artıklarının genellikle klorlu ağartıcı, formaldehit
ve amonyak gibi zehirli kimyasalların yanı sıra ağır metaller, PVC ve boyama ve 
baskı işlemlerinde kullanılan reçineler içerdiği belirtiliyor.

İngiltere’de yayınlanan raporda, tuğla fabrikası işçilerinin düzenli olarak migren,
burun kanaması ve diğer hastalıklara yakalandıkları belirtildi.

LICADHO raporunda adı geçen markalar şunlar: Adidas, C&A, LPP’s Cropp and Sinsay,
Disney, Gap, Old Navy, Athleta, Karbon, Kiabi, Lululemon Athletica, Lidl Stiftung&
Co’s Lupilu, Walmart’s No Boundaries, Primark, Reebok, Sweaty Betty, Tilley Endurables,
Under Armour ve Venus Fashion.

Kamboçya’daki 16 fabrikadan kaynak sağlayan Adidas, atıkların izin verilen bertaraf
yollarından tuğla fırınlarına yönlendirilip yönlendirilmediğini görmek için bir 
soruşturma başlattığını söyledi.

Adidas’ın Kamboçya’daki çevre politikaları, giyim tedarikçilerinden gelen tüm atık
malzemelerin ya tamamen düzenlenmiş ve hava kalitesi kontrollerine sahip onaylı 
bir atıktan enerji tesisine ya da devlet lisanslı geri dönüşüm merkezlerine atılması
gerektiğini belirtiyor.

Lidl, LICADHO tarafından bildirilen koşulları çok ciddiye aldığını ve incelemelere
başladığını, ancak daha fazla bilgi veremeyeceğini söyledi.

LPP, tekstil atıklarının tuğla fırınlarında yakıldığından habersiz olduğunu ve Kamboçya’da
sipariş vermekten sorumlu acenteleriyle temasa geçtiğini söyledi. LPP, 2024 yılının
başlarında Kamboçya’daki acenteleri ve fabrikaları için özellikle atık yönetimine
odaklanan bir farkındalık günü planladığını söyledi.

Kamboçya’daki 20 fabrikadan tedarik yapan Primark, konuyu araştırdığını söyledi.
Sweaty Betty spesifik bulgular hakkında yorum yapmadı, ancak çevresel davranış kurallarına
tam uyum sağlamak için tedarikçilerle yakın bir şekilde çalıştığını söyledi.

Tilley Endurables, bulgulardan “çok endişe duyduğunu” ve yalnızca denetimlerden 
geçen fabrikalarla çalıştığını söyledi.

Tilley, ürünlerini üreten fabrikanın World Responsible Accredited Production (WRAP)
tarafından denetlendiğini ve yerel yasalar ve uluslararası kabul görmüş standartlar
temelinde uygun atık yönetimi sağlamayı taahhüt ettiğini söyledi. Tilley, daha fazla
araştırma yaptığını ve fabrikanın Kamboçya Çevre Bakanlığı lisanslı bir atık temizleme
şirketi kullandığını ve atıkların toplandıktan sonra ne olduğuna dair görünürlüğe
sahip olmadığını tespit ettiğini söyledi.