# Cari açık düşerken milli gelire oranı büyüyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/cari-acik-duserken-milli-gelire-orani-buyuyor-41427h/
- Yayımlanma: 2018-11-27T16:33:48+03:00
- Yazar: Murat Ali Oral

Reklam

 [ ⌊Stablex Kare Banner⌉ ](https://track.adform.net/C/?bn=91045298;gdpr=${GDPR};gdpr_consent=${GDPR_CONSENT_50})

Altınbaş Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Emre Alkin, 2019’da Türkiye ekonomisini
bekleyen gelişmeleri analiz ettiği yazısında, “Daha mütevazı şartlarda yola devam
edeceğiz” değerlendirmesinde bulundu. Prof. Dr. Emre Alkin, mutlak rakam olarak 
küçülen cari açığın milli gelire oranının yükseldiğine de dikkat çekti.

Prof. Dr. Emre Alkin’in “2019’da bizi neler bekliyor?” başlıklı yazısı şöyle:

Her şeyden önce, hem üretici hem de tüketici enflasyonundaki yüksek seviye, Ankara’dan
gelen tüm cesur yorumlara rağmen 2919’da da devam edecek gibi gözüküyor. Merkez 
Bankası Beklenti Anketlerinde 2019 sonuna doğru % 17’ye düşeceği öngörülen TÜFE 
için tek endişe bir anda yükselecek kurlar ve enerji fiyatları olabilir. Dolayısıyla
kur seviyesini ve petrol fiyatlarını yakından takip etmek gerekecek. Günlük yazılarımda
enflasyonu tahmin etmenin çok da zor olmadığından bahsetmiştim. Excel kullanmayı
bilen herkes için en basit araştırma metodu şu:
TÜİK’in açıkladığı aylık enflasyon
rakamlarını Excel tablosuna dizip 12 aylık seri halinde formüle ettiğinizde, gelecek
dönemlerde “Hangi ay ne çıkarsa tek haneye geri düşer?” sorusunun cevabını bulabiliriz.
Bir de her ne kadar rakamlar TÜFE ile birebir aynı çıkmasa da, trendin yukarı mı
yoksa aşağıya mı olduğunu anlamak için İTO Geçinme Endeksine bakmak da faydalı olabilir.
Aşağı yukarı her iki endeks de yıl sonunda birbirine yakın şekilde gerçekleşiyorlar.

Buradan hareketle, enflasyonun 2018 yılını tek hanede bitirmesinin imkansız olduğunu
söylemek mümkündü her zaman. Excel Tablosuna geçmiş rakamları dizip, sonraki aylarda
beklediğimiz rakamları yazınca aşağı yukarı bir tahminde bulunmak mümkün olabiliyor.
Aslına bakılırsa birçok parametre için benzer bir metot uygulanabilir. Böylece “
bilinmezlik denizinde” kendimize bir referans noktası yaratmış oluruz.

İşsizlik rakamları için söylenecek fazla bir şey yok. Daha önce açıklanan YEP hedeflerinde
de işsizliğin kolay kolay düşmeyeceğini Ankara’nın kabul etmiş olduğunu anladık.
2021 yılında % 9.5’e düşmesi için bir ümit var. O da hedeflerin arasında gözüküyordu.
İşin gerçeği Türkiye’de istihdamın önemli bir kısmını inşaat sektörü massettiği 
için, sektördeki yavaşlamanın doğrudan işsizliğe olumsuz tesir ettiğini söylemem
gerekiyor. Bu arada kayıt dışı istihdamın da TÜİK tarafında takip edilemeyecek düzeye
çıktığını görmekteyiz.

Bütçe dengesinde gözle görülür bir bozulmadan bahsetmek mümkün. Bir yandan harcamalar
devam ederken diğer taraftan vergi gelirlerindeki artış yavaşlıyor. Doğal olarak
borçlanmanın yükseliyor. Ancak, devletin iş dünyasına halen ödemediği 170 Milyar
TL’ye yakın KDV iadesi ve vergi indirimleri de mevcut. Bazı sektörlere uygulanan
vergi indirimlerinin Ocak 2019’dan itibaren devam edip etmeyeceği konusunda bu açıdan
ciddi soru işaretleri var.

**“Cari açık için iddialı konuşmak iyi değil…”**

Cari işlemler açığının büyümenin yavaşlaması neticesinde daralması doğal. Petrol
fiyatlarının ani yükselişi bu durumu değiştirebilir. İthalatımızın önemli bir kısmı
ara malı ve enerjiden oluştuğu için, emtia ve enerjideki fiyat artışları ithalat
faturamızı doğrudan etkileyecektir. Böyle bir durumda düşük büyüme-artan cari açık
sorunu ile karşılaşabiliriz. Zaten bu durumun geçici olduğunu gösteren en önemli
işaret Cari Açık/Milli Gelir rasyosu. Mutlak rakam olarak küçülen cari açığın milli
gelire oranı yükseliyor. Dolayısıyla iddialı konuşmak yerine tetikte olmak daha 
doğru bir davranış olacak.

Bankacılık ve finans tarafında ise kredi/mevduat oranının yükselmeye devam ettiği
dikkatinizi çekmiştir. “Kendi yağımızda kavrulma” mottosuyla yola çıktığımız 2017
yılından beri söz konusu oran giderek yükseliyor. Bankacılık ve Finansa taze para
gerekli mutlaka. Ancak yeniden yapılandırmalar ve konkordato ilan eden şirketlerin
sayısı sebebiyle kredi ödemeleri zorlanmaya başladı. Ödeme olacak ki, bankalar taze
parayla kredi verebilsinler. Diğer taraftan banka harici finans kurumlarında da 
bilanço küçültme hareketlenmesi görmekteyim. Tüm bunlar 2019 yılının büyüme hızıyla
ilgili olumlu fikirler vermiyor. Daha mütevazı şartlarda yola devam edeceğiz…