# Çin kötü giden ekonomisini düzeltmek için neden vites yükseltmiyor? - Bağlantı: https://www.borsatek.com/cin-kotu-giden-ekonomisini-duzeltmek-icin-neden-vites-yukseltmiyor-101008h/ - Yayımlanma: 2023-08-18T09:31:16+03:00 - Yazar: Selim Soydan Yatırımcılar, analistler ve diplomatlar, Pekin’in COVID-19 sonrası toparlanmayı desteklemek için gereken cesur politikaları uygulamakta tereddüt ettiğine dair işaretlere dikkat çekiyor. Bu sadece ekonomik bir sorun değil, jeopolitik bir sorun.. Pekin’in kendisine ait olduğunu iddia ettiği demokratik ada Tayvan gibi sıcak konular nedeniyle Çin’le anlaşmazlık yaşayan ABD Başkanı Joe Biden geçen hafta Çin’i ekonomik sorunları nedeniyle “saatli bomba” olarak nitelendirdi. Biden, “Bu iyi değil çünkü kötü insanların sorunları olduğunda kötü şeyler yaparlar” dedi. Peki Çin’in tepkisi neden bu kadar ılımlı oldu? Birçok Çin gözlemcisinin görüşü, Devlet Başkanı Xi Jinping’in ulusal güvenliğe odaklanmasının ekonomik çabaları kısıtladığı ve tersine işlediği, Pekin’in çekmeye çalıştığını söylediği parayı korkuttuğu yönünde. Gavekal Dragonomics’in Çin araştırmaları direktör yardımcısı Christopher Beddor,“ Bu yılki temel sorun, liderliğin yetkililere ekonomik kalkınmayı ulusal güvenlikle dengelemeleri için muğlak ve üst düzey talimatlar vermiş olmasıdır” dedi ve ekledi: “Yetkililer, liderliğin kendilerinden ne yapmalarını istediğinden emin değillerse, daha fazla bilgi alana kadar herhangi bir eylemi ertelemeleri muhtemeldir. Bunun sonucunda da politika felce uğrar, her ne kadar bunun bedeli ağır olsa da.” Diğerleri ise Komünist Parti’nin gücü devletten özel sektöre kaydırabilecek önlemlere karşı kökleşmiş tereddütlerinin ve Xi’nin sadık adamlarıyla dolu bir hükümetin politika tartışmalarını boğuyor ve tepkiyi engelliyor olabileceğini söylüyor. Elbette Çin’deki değişim, dünyanın geri kalanı dışa açılırken bile geçen yılın büyük bölümünde ekonomik açıdan zarar verici COVID-19 kısıtlamalarını sürdürmekte ısrar etmesinin de gösterdiği gibi zaman alabilir. Çin geçmişte, 2008-2009 küresel mali krizi ve 2015’teki sermaye çıkışı korkusu sırasında büyüme endişelerine kapsamlı bir şekilde yanıt vererek zamanında kararlılık gösterdi. Büyük politika değişikliklerinin koreografisi de genellikle yoğun bir şekilde yapılır ve Aralık ayındaki ekonomi toplantısı genellikle bu tür kararların formüle edildiği yerdir. Ekonomistler Çin’in tüketimi ve iş dünyasının güvenini artırmak için vergi indirimleri ya da devlet destekli tüketim kuponları gibi önlemlere ihtiyacı olduğunu söylüyor ancak önceki yavaşlamalardan farklı olarak bunun hızlı bir çözümü olmadığını da ekliyor. Çin, tepkisine yönelik eleştirilere karşılık verdi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin Çarşamba günü basına yaptığı açıklamada,“ Az sayıda Batılı siyasetçi ve medya Çin’in ekonomik toparlanmasında var olan geçici sorunları büyütüyor ve abartıyor” dedi ve ekledi: “Eninde sonunda gerçekler yüzlerine tokat gibi çarpacak” dedi. Wang’ın yorumları, Salı günü açıklanan zayıf ekonomik faaliyet verilerinin Çin’in daha derin ve uzun süreli bir yavaşlamaya doğru gittiği yönündeki endişeleri artırmasının ardından geldi. Hükümet ayrıca, analistlerin kısmen teknoloji, eğitim, emlak ve finans sektörlerindeki büyük işverenlere yönelik düzenleyici baskıların bir belirtisi olduğunu söylediği rekor seviyelere ulaşan genç işsizliği ile ilgili verileri yayınlamayı askıya aldı. Devlet Konseyi Perşembe günü yaptığı açıklamada, ayrıntı vermeksizin, özel şirketler için ortamı “optimize edeceğini” ve yabancı yatırımları çekmek için daha fazla çaba göstereceğini söyledi. Yetkililer, özel sektörün gayri safi yurtiçi hasılanın %60’ ını ve kentsel istihdamın %80’ini oluşturduğunu söylüyor. Ancak Çin’deki diplomatlar, yatırım çağrısında bulunan yetkililer ile iş dünyasının güvenini sarsan kapsamlı bir ulusal güvenlik baskısı arasında giderek artan bir kopukluk olduğunu belirtiyor. Bunun bir örneği, bazı yabancı danışmanlık şirketlerine yapılan baskınların eşlik ettiği ve yabancı iş çevrelerinde endişe dalgalarına yol açan yakın tarihli bir casuslukla mücadele yasasıydı. Bir diplomat ve toplantı hakkında bilgi sahibi bir başka kaynağa göre, ticaret bakanlığı Temmuz ayında yabancı işletmelerle bir araya gelerek yasanın Çin’de faaliyet gösteren firmalara güvence sağladığını ve endişe yaratmaması gerektiğini söyledi. Her iki kaynak da isimlerinin açıklanmasını istemedi. Ancak diplomat, bu güvencenin sadece hükümet ile yabancı işletmeler arasındaki “ önemli bir algı boşluğunun” altını çizdiğini söyledi. Bakanlık yorum talebine hemen yanıt vermedi. Baker Donelson’da ticaret avukatı olan ve daha önce ABD Ticaret Bakanlığı’nda Çin ile ticareti etkileyen politikalar üzerine çalışan Lee Smith, “İnsanların gerçekten duyduğu şey, ‘iş yapmaya açığız, ama sadece bizim şartlarımızla’,” dedi. Stanford Üniversitesi Çin Ekonomisi ve Kurumları Merkezi’nde akademisyen olan Xu Chenggang, liderlerin özel sektöre olan güveni artıracak önlemler almakta acele etmemelerinin daha köklü nedenleri olabileceğini söyledi. Xu, “Çin Komünist Partisi’nin daimi korkusu, kapitalizmin ve özel ekonominin yeterince güçlenmesi halinde devrilmesidir” dedi. Xu, iktidardaki on yılı boyunca muhalefeti bastıran ve geçen yıl emsal teşkil eden bir üçüncü dönem elde ettikten sonra hükümetini sadık kişilerle dolduran Xi döneminde bu tür düşüncelerin göze çarptığını söyledi. Bu haftanın vahim verilerinden bir gün sonra, Parti’nin resmi dergisi Xi’nin Batılı kapitalist ekonomik modellere karşı uyarıda bulunduğu bir konuşmasını yayınladı. Şubat ayında yapılan konuşmada yapısal dengesizliklerden ya da bunların nasıl çözüleceğinden hiç bahsedilmiyordu. Xu, “Hepimiz uzun bir süre daha az canlı bir ekonomi ile yaşamak zorunda kalabiliriz” dedi.