# Çin Tayvan’ı işgal ederse yapay zeka trendi biter mi? - Bağlantı: https://www.borsatek.com/cin-tayvani-isgal-ederse-yapay-zeka-trendi-biter-mi-110140h/ - Yayımlanma: 2024-07-02T09:24:50+03:00 - Yazar: Selim Soydan Çip endüstrisinde gün geçtikçe gelişen pek çok şey var. Ve bazı şeyler de aynı kalıyor. Değişen şey, yapay zeka çiplerinin giderek daha fazla veri üzerinde daha büyük modelleri eğiterek kaydetmeye devam ettiği ilerleme. Apple, Nvidia, Qualcomm, AMD ve diğer pek çok çip tasarımcısı bu önemli bileşenleri üretmek için Taiwan Semiconductor Manufacturing Company’ye (TSMC) güveniyor. TSMC en gelişmiş üretim şirketi. Ve Çin’in hak iddia ettiği Tayvan adasındaki konumu, teknoloji endüstrisini ve yapay zekanın geleceğini tehlikeli bir jeopolitik konuma sokuyor. Chris Miller “Chip War: The Fight for the World’s Most Critical Technology” kitabının yazarı. Business Insider’a 2022 kitabının yayınlanmasından bu yana neler olduğu ve yapay zekanın ilerlemesini tehdit eden güçler hakkında nasıl düşünülmesi gerektiği hakkında konuştu. **Yapay zekanın ve GPU’ların sağladığı yatırımın geri dönüşü uzun bir tarih boyunca önemli mi?** Yatırım seviyesi ancak tüm bu hesaplama ile üretilen ürünlerden para kazanılması durumunda sürdürülebilir olacak. Ben şahsen, bugün para kazanmanın mümkün olduğu şeylere kıyasla yatırımın ölçeğinden biraz endişeleniyorum. Yapay zeka altyapısına çeyrekte 10 milyar dolar yatırım yapan büyük teknoloji şirketlerinin, yatırımcılarının“ Tüm bu yatırım harcamalarının geri dönüşü nedir?” diye sormaya başlamadan önce en az bir yıl, belki biraz daha uzun bir süreye sahip olacaklarını düşünüyorum. Ancak bir noktada, bu soru öyle bir şekilde sorulacak ki cevap vermek zorunda kalacaklar ya da yatırım harcamalarını yavaşlatmak zorunda kalacaklar. **Yani en iyi senaryo, bunun aslında bir sorun olmaması. En kötü senaryo olarak ne görüyorsunuz?** Önümüzdeki on yıl boyunca pek çok kullanım alanında çok fazla yapay zeka kullanacağımızdan hiç şüphem yok. Bence gerçekçi olumsuz senaryo, biraz fazla yatırım yapmış olmamız ve bir sonraki veri merkezi turumuzu inşa etmeden önce muhtemelen bir veya iki döngü beklememiz gerekecek ve bu da çip üreticileri için oldukça kötü görünecek. Bunun gerçekleşeceğini tahmin etmiyorum, ancak endişelendiğim şey bu – yatırım çizgisinin eğiminin çok yüksek olması. **Bu bana kitabınızdan çıkardığım en önemli sonuçlardan birini, çip endüstrisinin ne kadar istikrarsız olduğunu hatırlattı.** Evet, her zaman döngüseldir. Asıl soru şu: Döngü ne zaman yukarı ve aşağı hareket edecek? Şu anda, gerçekten dik bir yükseliş döneminde ve orada olduğunuzda her zaman iyi hissettiriyor. Ama bu bir döngü. **En kötü senaryolarla devam edelim. TSMC ve Nvidia’nın yükselişi göz önüne alındığında, sizce Çin’in Tayvan’ı işgal etme olasılığı 18 ay öncesine göre daha mı az yoksa daha mı fazla?** Daha az olası olduğunu düşünmüyorum. Rusya, Ukrayna ve Orta Doğu’da yaşananlarla birlikte uluslararası durumun genel olarak çok daha karanlık olduğunu düşünüyorum. Çin’in şu anda Güney Çin Denizi’nde, Filipinler’le ilgili olarak yaptıklarına bakarsanız, bunu kısmen de olsa yapıyorlar çünkü ABD’nin aşırı gergin olması nedeniyle bundan kurtulabileceklerini biliyorlar. ABD’nin aşırı güçlendiği gerçeğinin kısa vadede değişeceği bir dinamik görmüyorum. Bence bu durum Pekin’dekiler de dahil olmak üzere herkes için açık. Bu ciddi bir endişe sebebidir. **Bu senaryoda TSMC’ye ne olur?** Tayvan Boğazı’nda çatışma başladığı anda, oyunculardan herhangi biri ne yapmaya karar verirse versin – herhangi biri tedarik zincirini bozmaya ya da şunu ya da bunu yok etmeye karar versin ya da vermesin – TSMC’nin çok ama çok hızlı bir şekilde kapanacağını varsaymak zorundasınız. Tayvan enerjisinin büyük bir kısmını ithal ediyor ve çip fabrikalarının enerjiye ihtiyacı var. Ayrıca Tayvan’a ithal edilen bir dizi kritik kimyasal madde ve malzeme var ve bunlar da duracak. Dahası, eğer bir silahlı savaş çıkarsa gemileri Tayvan’dan çıkaramazsınız. Dolayısıyla, çipleri satamaz ya da ada dışına çıkaramazsanız çok fazla üretim yapma isteğiniz de hızla azalır. İnsanlar kimin neyi havaya uçuracağı konusunda spekülasyon yapmaktan hoşlanıyor. Bu muhtemelen göründüğünden çok daha az önemli, çünkü tedarik zinciri birçok insanın fark ettiğinden çok daha kırılgan hale gelecek. **Bu konuda biraz daha bilgi verebilir misiniz?** Tayvan çok miktarda sıvı doğal gaz (LNG) ithal ediyor. Elektrik şebekesi buna bağlı. Kamuya açıklanan veriler, adada 10 gün kadar LNG depoları olduğunu söylüyor, bu da tek yapmanız gereken birkaç çip fabrikasını açmak ve Tayvan’ın aniden bir elektrik krizine girmesi anlamına geliyor. Peki sınırlı bir güç kaynağı varsa ilk olarak neyi kapatırsınız? Herhangi bir çatışma olmasa bile – eğer limana sadece Çin’e ait blok tankerler giriyorsa – bu tek başına Tayvan’da kimin enerji alıp kimin alamayacağı konusunda gerçekten zor kararlar alınmasına neden olacak bir katalizör olabilir. Çip üreticileri de enerjinin en büyük kullanıcılarından. Çip yapım malzemesi tarafında, çip yapımında kullanılan pek çok temel malzeme var, örneğin fotorezist ve diğer pek çok malzeme özellikle Japon tedarikçiler tarafından üretiliyor. Bunların istikrarlı bir şekilde tedarik edilmesi çip yapımı için kritik önem taşıyor ve savaş devam ederken bunlar sevk edilmeyecek. **İnsanlar TSMC’nin gerçek önemini anladıklarında, çip durumunun ne kadar tehlikeli olduğu konusunda genellikle oldukça şaşırıyorlar. Bu tepkiyi çok alıyor musunuz?** Evet. Kendimizi bu durumda bulmamızın bu kadar sorunlu olmasının nedeni de bu, çünkü bunu gerçekten tatlıya bağlayamazsınız. Öğrendikçe daha da endişeleniyorsunuz. Her şeyin Tayvan Boğazı’nda barışın korunmasına bağlı olduğunu fark ettikçe de daha fazla endişeleniyorsunuz. Bu, Amerikan ekonomisinin her yönünü potansiyel olarak felakete sürükleyecek bir anlaşmazlık. Umut ışığı yok – gerçek bu. Karanlık ve yüksek riskli. **Nvidia CEO’su Jensen Huang rekabet konusunda paranoyak. Sizce bu konumdaki şirketler jeopolitik konusunda da endişelenmeli mi?** Teknoloji sektöründeki pek çok kişiyle konuştuğumda, askeri bir gerilim ya da açık bir savaş olasılığının inanılandan daha düşük olduğuna inandıklarını hissediyorum. Yani tahminlerde bir uyumsuzluk var. Eğer Silikon Vadisi konsensüsündeyseniz ve kendinize ‘Ah, Çin GSYİH’yı maksimize edecek. Kendi ekonomilerine odaklanmış durumdalar, bunu yapmayacaklar’ derseniz, o zaman daha az endişelenirsiniz, çünkü bunun olmayacağını düşünürsünüz. Ama diyelim ki bunun gerçekleşme ihtimali olduğunu düşünüyorsunuz. Bu konuda ne yaparsınız? Bazı şirketler için çeşitlendirmeye yönelik iyi seçenekler var. Ancak pek çok şirket için geçmişte gerçekten harika seçenekler yoktu. Önümüzdeki birkaç yıl içinde, özellikle ABD’de daha fazla üst düzey çip üretim kapasitesi inşa edildikçe, bu gibi şirketleri izlemek ve karar verme mekanizmalarının değişip değişmediğini görmek ilginç olacak.