# Çin’in dünyaya karşı yeni teknolojik silahı: Çiplet - Bağlantı: https://www.borsatek.com/cinin-dunyaya-karsi-yeni-teknolojik-silahi-ciplet-100013h/ - Yayımlanma: 2023-07-14T07:54:53+03:00 - Yazar: Selim Soydan Zor durumdaki Silikon Vadisi girişimi zGlue’nun patentlerinin 2021 yılında satılması, bir ayrıntı dışında dikkat çekici değildi: Sahip olduğu, çip yapım süresini ve maliyetini azaltmak için tasarlanan teknoloji, 13 ay sonra Çin’in güney teknoloji merkezi Shenzhen’deki bir girişim olan Chipuller’in patent portföyünde ortaya çıktı. Chipuller, veri merkezlerinden evdeki aletlere kadar her şeye güç verebilecek güçlü bir beyin oluşturmak için küçük yarı iletken gruplarını paketlemenin uygun maliyetli bir yolu olan çiplet teknolojisi olarak adlandırılan teknolojiyi satın aldı. Reuters’in ABD ve Çin’deki yüzlerce patent ve düzinelerce [Çin](https://www.borsatek.com/nasdaqa-cinli-bir-dev-geliyor-99753h) hükümeti tedarik belgesi, araştırma makaleleri ve hibeleri, yerel ve merkezi hükümet politika belgeleri ve Çinli [çip](https://www.borsatek.com/cip-arzi-yukseldi-samsungun-kari-cok-sert-dustu-99816h) yöneticileriyle yapılan röportajlar üzerinde yaptığı analize göre, daha önce bildirilmeyen teknoloji transferi, Çin’de yaklaşık iki yıl önce başlayan çiplet teknolojisine yönelik bir girişimle aynı zamana denk geliyor. Sektör uzmanları, ABD’nin günümüzün en ileri teknolojiye sahip çiplerini üretmek için gereken gelişmiş makinelere ve malzemelere erişimini engellemesinden bu yana çiplet teknolojisinin Çin için daha da önemli hale geldiğini ve artık ülkenin yarı iletken üretiminde kendine yeterlilik planlarının büyük ölçüde temelini oluşturduğunu söylüyor. Chipuller Yönetim Kurulu Başkanı Yang Meng, Reuters ile yaptığı bir söyleşide çiplet teknolojisi hakkında “ABD-Çin rekabeti aynı başlangıç çizgisinde” dedi ve ekledi:“ Diğer (çip teknolojilerinde) Çin ile Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Güney Kore ve Tayvan arasında büyük bir fark var.” Reuters tarafından yapılan bir incelemeye göre, 2021’den önce pek bahsedilmeyen çipletler, Çinli yetkililer tarafından son yıllarda daha sık vurgulanır oldu. Yerel yönetimlerden merkezi hükümetlere kadar en az 20 politika belgesinde, Çin’in “kilit ve son teknolojilerdeki” kabiliyetlerini artırmaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak bahsedildi. Aracı kurum Needham’da çip analisti olan Charles Shi, “Yonga plakası üretim ekipmanlarına getirilen kısıtlamalar göz önüne alındığında çipletlerin Çin için çok özel bir anlamı var” dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü: “Yine de bu kısıtlamaları aşmak için 3D istifleme veya diğer çiplet teknolojilerini geliştirebilirler. Büyük strateji bu ve bence işe bile yarayabilir.” Pekin, teknoloji devi Huawei Technologies’den askeri kurumlara kadar birçok kuruluşun kullanımını araştırdığı çiplet teknolojisini yapay zekadan sürücüsüz arabalara kadar çok çeşitli uygulamalarda hızla kullanıyor. Kurumsal duyuruların incelenmesine göre, bölgede daha büyük yatırımlar yolda. Çipletler veya küçük çipler, bir kum tanesi büyüklüğünde veya bir başparmak tırnağından daha büyük olabilir ve gelişmiş paketleme adı verilen bir süreçte bir araya getirilir. Bu teknoloji, transistörleri artık atom sayısıyla ölçülebilecek kadar küçük yapma yarışında çip üretim maliyetleri yükselirken, küresel çip endüstrisinin son yıllarda giderek daha fazla benimsediği bir teknolojidir. Çipleri birbirine sıkıca bağlamak, çoklu çipler tek bir beyin gibi çalışabileceğinden transistör boyutunu küçültmeden daha güçlü sistemler oluşturmaya yardımcı olabilir. Apple’ın üst düzey bilgisayar serileri, Intel ve AMD’nin daha güçlü çipleri gibi çiplet teknolojisini kullanıyor. Dongguan Securities’e göre, küresel çip paketleme ve test pazarının yaklaşık dörtte biri Çin’de yer alıyor. Bazıları bunun Çin’e çiplet teknolojisinden yararlanma konusunda bir avantaj sağladığını söylese de Chipuller başkanı Yang, Çin’in ambalaj endüstrisinin gelişmiş sayılabilecek kısmının “çok büyük olmadığı” konusunda uyarıda bulundu. Yang’a göre, doğru koşullar altında, müşterinin ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilen çipetler “üç ila dört ay içinde” hızlı bir şekilde tamamlanabilir, bu da Çin’in sahip olduğu benzersiz bir avantaj. Needham’dan Shi, Çin’in gümrük ajansı tarafından yayınlanan ithalat verilerine göre, Çin’in çip paketleme ekipmanı alımının 2018’deki 1,7 milyar dolarlık yüksek seviyesinden 2021’de 3,3 milyar dolara yükseldiğini, ancak geçen yıl çip pazarındaki gerilemeyle 2,3 milyar dolara düştüğünü söyledi. 2021 yılının başlarından bu yana Çin ordusu Halk Kurtuluş Ordusu ve yönettiği üniversitelerdeki araştırmacılar tarafından çipçikler üzerine yapılan araştırmalar gün yüzüne çıkmaya başladı ve son üç yılda yayınlanan altı ihaleye göre devlet ve PLA’ya bağlı laboratuvarlar yerli çipçik teknolojisi kullanılarak üretilen çipleri kullanmak istiyor. Hükümetin kamuya açık belgeleri de çiplet teknolojisinde uzmanlaşmış araştırmacılara milyonlarca dolar değerinde hibe verildiğini gösterirken, son yıllarda çiplet gibi gelişmiş paketleme çözümlerine yönelik iç talebi karşılamak için Çin genelinde düzinelerce küçük şirket filizlendi. IP yönetim teknolojisi firması Anaqua’nın Acclaim IP veri tabanı kullanılarak yapılan bir analize göre, ABD-Çin geriliminin tırmandığı bir ortamda Çinli Chipuller şirketi ya zGlue’ya ait olan ya da zGlue’nun patentlerinde adı geçen kişiler tarafından icat edilen 28 patenti satın aldı. Reuters tarafından görülen ve Yang tarafından teyit edilen belgelere göre, satın alma iki aşamalı bir transferle, ilk olarak British Virgin Islands’a kayıtlı North Sea Investment Co Ltd aracılığıyla gerçekleşti. ABD güvenliğine yönelik potansiyel tehditlere karşı işlemleri inceleyen ve Hazine tarafından yönetilen güçlü bir komite olan Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Yabancı Yatırım Komitesi (CFIUS), Reuters’in bu tür satışların onay gerektirip gerektirmeyeceğine ilişkin yorum talebine yanıt vermedi. CFIUS avukatları Akin’s Trade Group’tan Laura Black, BakerHostetler’den Melissa Mannino ve Berliner Corcoran & Rowe’dan Perry Bechky, patent satışının tek başına CFIUS’a anlaşma üzerinde yetki vermeyeceğini, zira satın alınan varlıkların bir ABD işletmesi teşkil edip etmediğine bağlı olduğunu söylüyor. Çin’le ilgili seçici komitesi Biden yönetimine Çin’e karşı daha sert tutumlar alması için baskı yapan etkili bir milletvekili olan Temsilci Mike Gallagher, Reuters’e verdiği demeçte zGlue’nun davasının “CFIUS’ta acil reform ihtiyacını” vurguladığını söyledi. Gallagher “(Çin Halk Cumhuriyeti) kuruluşları, IP’lerini Çin’e aktarmak için sıkıntılı ABD firmalarından yararlanmak üzere cezasız bir şekilde hareket edememelidir” dedi. Chipuller’den Yang, zGlue’nun avukatının North Sea’ye satışın ihracat kontrollerine takılmamasını sağlamak için hem CFIUS hem de Ticaret Bakanlığı ile iletişim kurduğunu söyledi. Chipuller sözcüsüne göre, bu görüşmelerde Chipuller’den ya da Çinli bir kuruluşun patentlere sahip olma ihtimalinden bahsedilmedi. Yang, “Her şey çok şeffaf bir şekilde ve (ABD) yasalarına uygun olarak yapıldı” dedi. Yang, kuruluşundan kısa bir süre sonra 2015 yılında şirkete yatırımcı olduğu ve daha sonra yönetici ve başkan olduğu için kendisini zGlue’nun kurucusu olarak gördüğünü söyledi. Başkan, CFIUS’un 2018 yılında zGlue ofislerini ziyaret ederek şirketin ABD dışındaki en büyük yatırımcısı Yang’ın Çin’den olması nedeniyle bir soruşturma yürüttüğünü söyledi. “Bu yüzden CFIUS ile iletişim kurmak için çok zaman harcadık” diyen Yang, Chipuller’in şu anda herhangi bir Çin ordusuna ya da ABD tarafından yaptırım uygulanan kuruluşlara tedarik sağlamadığını da sözlerine ekledi. Chipuller, çiplet teknolojisine sahip tek firma değil. ABD’nin en kısıtlı listesine alınan Çin’in teknoloji ve çip tasarım devi Huawei, aktif olarak çiplet patentleri başvurusunda bulunuyor. Anaqua’nın analitik çözümler direktörü Shayne Phillips’e göre, Huawei geçen yıl Çin’de 900’den fazla çipletle ilgili patent başvurusu ve hibesi yayınladı; bu sayı 2017’de 30’du. Reuters, son iki yıl içinde Çin’in teknoloji sektöründe üretimde çiplet teknolojisini kullanan şirketlerin yeni fabrikalar kurmak ya da mevcut fabrikalarını genişletmek için yaptıkları ve toplamda 40 milyar yuanın üzerinde bir yatırımı temsil eden bir düzineden fazla duyuru tespit etti. Bunlar arasında yerli devler TongFu Microelectronics ve JCET Group’un yanı sıra Nisan ayında faaliyete geçen çiplet odaklı iştiraki için bir fabrikaya 5,5 milyar yuan harcayan Beijing ESWIN Technology Group gibi hızla büyüyen girişimler de yer alıyor. Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı (MIIT) tarafından yönetilen bir yayın organı tarafından Mayıs ayında yayınlanan bir makalede, büyük Çinli teknoloji firmalarına, Çin’in bilgi işlem gücünde kendi kendine yeterliliğinin oluşturulmasına yardımcı olmak için TongFu gibi yerli paketleme şirketlerini kullanmaları çağrısında bulunuldu. Bakanlık “ABD’nin ülkemin gelişmiş işlem çipleri üzerindeki kuşatmasını kırmak için çiplet teknolojisini kullanın” şeklinde konuştu. Chipuller başkanı Yang bunu şu şekilde ifade ediyor: Şirketin resmi WeChat kanalında“ Çiplet teknolojisi, yerel yarı iletken endüstrisinin gelişimi için temel itici güçtür. Bunu Çin’e geri getirmek bizim görevimiz ve misyonumuzdur.” dedi.