# Çin’in nadir toprak elementleri dünyayı krize sürüklüyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/cinin-nadir-elemenleri-dunyayi-krize-soktu/
- Yayımlanma: 2025-06-03T22:47:28+03:00
- Yazar: Selim Soydan

[Çin](https://www.reuters.com/business/autos-transportation/global-alarms-rise-chinas-critical-mineral-export-ban-takes-hold-2025-06-03/)’
in kritik maden ihracat yasağının etkileri arttıkça, küresel çapta alarm zilleri
çalmaya başladı. ABD’li üreticilerin ardından, Alman [otomotiv](https://www.borsatek.com/otomotiv-hisselerinin-kazandirma-potansiyeli-kac/)
devleri de Çin’in nadir toprak alaşımları, karışımları ve mıknatıs ihracatına getirdiği
kısıtlamaların, hızlı bir çözüm bulunmazsa üretim gecikmelerine ve duraksamalarına
yol açabileceği uyarısında bulundu.

Alman otomobil üreticileri, geçtiğimiz hafta benzer bir açıklama yapan bir Hintli
elektrikli araç üreticisinin ardından, Çin’in nadir elementlerde yaptığı ihracat
kısıtlamalarının üretimi durdurabileceği ve yerel ekonomileri sarsabileceği yönünde
uyarı yapan en son aktörler oldu.

## Çin’in nadir toprak elementi kısıtlaması otomotiv devlerini vurdu

Çin’in nisan ayında, otomotiv, havacılık, yarı iletken ve askeri müteahhitler için
hayati öneme sahip kritik madenler ve mıknatısların (nadir toprak elementlerinin)
ihracatını askıya alma kararı, dünya genelindeki tedarik zincirlerini alt üst etti.

![otomotiv, nadir](https://i2.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2025/05/otomotiv_BIST_2-
1024x576.webp)

Bu hamle, Çin’in kritik maden sanayisindeki hakimiyetini gözler önüne sererken, 
ABD Başkanı Donald Trump ile yürüttüğü ticaret savaşında bir koz olarak görülüyor.
Trump, ABD ile Çin arasındaki ticaret dengesizliğini düzeltmek ve üretimi ülkeye
geri getirmek amacıyla milyarlarca dolarlık ithalata yüksek gümrük vergileri koyarak
iki ülke arasındaki ticaret ilişkilerini yeniden tanımlamayı hedefledi.

Trump, Çin’e yönelik gümrük vergilerini %145’e kadar çıkarırken, bu kararlar borsa,
tahvil ve döviz piyasalarında büyük tepkiyle karşılandı ve bazı vergiler geri çekildi.
Çin ise karşılık olarak kendi gümrük vergilerini devreye soktu ve Trump’a geri adım
attırmak amacıyla kilit tedarik zincirlerindeki hakimiyetini kullanıyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Salı günü yaptığı açıklamada Trump ve Çin 
Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu hafta görüşmesinin beklendiğini ve ihracat yasağının
gündemin üst sıralarında yer alacağını belirtti.
“Yönetimimizin Çin’in Cenevre ticaret
anlaşmasına uyumunu aktif olarak izlediğini garanti ederim” diyen Leavitt, “Yetkililerimiz
Çinli mevkidaşlarıyla temaslarını sürdürüyor” şeklinde konuştu.

![otomotiv, nadir](https://i3.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2025/01/742.jpg)

Trump daha önce, Çin’in kritik maden ihracat yasağını gevşetmekte yavaş davranmasının
Cenevre anlaşmasının ihlali olduğunu belirtmişti.

Otomobillerden dronlara, robotlardan füzelere kadar her şeyin montajında gerekli
olan mıknatısların sevkiyatı, Çin limanlarında durma noktasına geldi. Çin hükümeti
yeni bir düzenleyici sistem üzerinde çalışıyor. Bu sistem yürürlüğe girdiğinde, 
bazı şirketler –Amerikan askeri yüklenicileri dahil– kalıcı olarak dışlanabilir.

Bu askıya alma kararı, Tokyo’dan Washington’a kadar şirket merkezlerinde ve hükümetlerde
büyük endişe yaratmış durumda. Yetkililer, alternatif tedarik kaynaklarını hızla
tespit etmeye çalışırken, yaz sonunda otomobil üretiminin ve diğer endüstriyel faaliyetlerin
durabileceği korkusu artıyor.

Almanya Otomotiv Lobisi Başkanı Hildegard Mueller, Salı günü Reuters’a verdiği demeçte“
Durum hızla değişmezse, üretim gecikmeleri hatta üretimin tamamen durması artık 
göz ardı edilemez” dedi .

Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı ve şu an maden danışmanı olan Frank Fannon, 
küresel çaptaki aksaklıkların sürpriz olmadığını söyledi:
“Bu gelişmelere şaşırmamak
gerek. ABD olarak bir üretim sorunumuz var ve kaynak güvenliğini sağlamak, yerli
üretimi artırmak için tüm devlet kurumlarını harekete geçirmeliyiz. Geç kalındı”.

Reuters’a konuşan kaynaklara göre, Hindistan, Japonya ve Avrupa’dan diplomatlar,
otomobil üreticileri ve diğer yöneticiler, nadir toprak mıknatısı ihracatının hızlandırılması
için Pekin’le acil görüşmeler yapmaya çalışıyor. Japonya’dan bir iş heyeti, kısıtlamaları
görüşmek üzere haziran başında Çin Ticaret Bakanlığı ile buluşacak. Otomotiv sektöründe
güçlü Avrupa ülkelerinden diplomatlar da son haftalarda Çinli yetkililerle “acil”
görüşmeler talep etti.

Elektrikli araç üreticisi Bajaj Auto’nun, Çin’den nadir toprak mıknatısı temininde
yaşanacak daha fazla gecikmenin üretimi “ciddi şekilde etkileyeceğini” açıklamasının
ardından Hindistan, önümüzdeki 2-3 hafta içinde otomotiv yöneticilerini içeren bir
Çin ziyareti planlıyor.

Mayıs ayında, General Motors, Toyota, Volkswagen, Hyundai ve diğer otomobil üreticilerini
temsil eden ticaret grubu başkanı, Trump yönetimine gönderdiği bir mektupta benzer
endişeleri dile getirdi.