# Dolar rezerv para statüsünü kaybedebilir

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/dolar-rezerv-para-statusunu-kaybedebilir/
- Yayımlanma: 2025-05-28T21:43:42+03:00
- Yazar: Selim Soydan

[Dolar](https://www.borsatek.com/dolar-12-ay-sonra-kac-tl-olacak-goldman-acikladi/)
uzun yıllardır dünyanın ortak para birimi olma özelliğine sahip. Ancak bu durum 
son yıllarda değişiyor gibi [görünüyor](https://www.barrons.com/articles/dollar-losing-dominance-lagarde-a7b75d78?mod=hp_LEDE_C_5).

Amerikan şirketlerinin logosuyla dolu eserler bize şunu hatırlatıyor: Egemenlik 
güçlü olabilir, ancak kalıcı değildir. Son 60 yıldır dünyanın rezerv para birimi
olan dollar da, benzer bir tarihsel meydan okumayla karşı karşıya kalabilir.

![dolar](https://i1.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2025/04/dolar_3-1024x576.
webp)

İlk bakışta bu düşünce akıl dışı gibi görünüyor. Brookings Enstitüsü verilerine 
göre, küresel ticaret faturalarının yaklaşık yarısı ve küresel borçların üçte ikisi
dollar cinsinden düzenleniyor.

## Dolar son 20 yılda zayıfladı

Ancak, küresel rezervler içindeki payı —yani yabancı merkez bankalarının tuttuğu
dolar ve diğer para birimlerinin oranı— son 20 yılda keskin biçimde düştü. Uluslararası
Para Fonu’nun (IMF) geçen yıl yayımladığı verilere göre bu oran, 2000 yılında (euronun
doğumundan hemen sonra) yaklaşık %72 iken, günümüzde %56’ya geriledi.

IMF ayrıca şunu da belirtti: Dollar, rezerv para birimi olarak ağırlığını kaybederken,
onun yerine geçecek euro, yen ya da sterlin gibi bir alternatif de henüz ortaya 
çıkmadı. Avrupa Merkez Bankası Başkanı ve eski IMF direktörü Christine Lagarde’a
göre bu durum değişebilir.

Pazartesi günü Berlin’de yaptığı bir konuşmada Lagarde, “Uluslararası para sisteminin
tarihinde, sarsılmaz görünen temellerin değişmeye başladığı anlar olur” dedi. ABD’nin
ticaret, vergi, göç ve dış politikasındaki değişimlere üstü kapalı bir gönderme 
yaparak, sistemin temel taşı olan ABD dollarının rolü hakkında “belirsizliğin arttığını”
ifade etti.

## Doların tahtının sallandığını gösteren veriler

Bu görüşü destekleyecek bazı göstergeler var. Dollaren büyük para birimlerine karşı
değerini izleyen ABD Dollar Endeksi, son üç yılda yaklaşık %11 düştü. Aynı dönemde,
iç bütçe açıkları patladı ve toplam borç seviyesi arttı.

Bu arada, altın ve Bitcoin gibi alternatif varlıklar ise yükselişe geçti. Aynı dönemde
fiyatları sırasıyla %80 ve %453 oranında arttı.

![dolar](https://i1.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2025/04/dolar-1024x576.webp)

Euro’nun yükselişi bu kadar keskin olmasa da dikkat çekici. Avrupa Birliği’ndeki
27 ülkenin 20’si tarafından kullanılan ortak para birimi, 2022’den bu yana dollara
karşı yaklaşık %19 değer kazandı ve sadece bu yıl %9,5 arttı.

Her ne kadar dolar karşısında hâlâ uzun bir yolu olsa da, euro ilerliyor. Şu anda
küresel rezervlerin yalnızca %20’sini oluşturuyor, küresel ticaret faturalarının
yaklaşık %30’unda kullanılıyor ve küresel borcun beşte biri euro cinsinden düzenleniyor.

Lagarde, bu yükselişin, AB yetkililerinin finansal sistemleri entegre etmesi, sermaye
piyasalarını derinleştirmesi ve bölge içi ekonomileri reformdan geçirmesiyle hızlanabileceğini
söyledi. Buna “küresel euro anı” adını verdi.

## Dolarda ani çöküş yaşanabilir mi?

Doların ani bir çöküş yaşaması muhtemel değil. Ancak kötü kararlarla zayıflayabilir.

ABD doları kullanan ticaret ortaklarını tarifelerle tehdit ederken, borçlanma ve
harcamada disiplinsiz davranarak doların değerini koruyamıyor ve bütçe açıklarını
finanse eden yabancı kreditörleri yabancılaştırıyor.

Mevcut eğilimler devam ederse, Fransa eski Cumhurbaşkanı Valéry Giscard d’Estaing’in
bir zamanlar dolar için kullandığı “aşırı ayrıcalıklı” unvanı sonsuza dek elinde
tutması da pek olası görünmüyor.