# Dünyanın ilk nükleer saatleri çalıştırıldı

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/dunyanin-ilk-nukleer-saatleri/
- Yayımlanma: 2026-10-09T07:06:44+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

Avusturya ve Çin’de birbirinden bağımsız çalışan iki araştırma ekibi, dünyanın ilk
çalışan [nükleer](https://www.borsatek.com/abd-vistra-nukleer-kredi/) saatlerini
geliştirmeyi başardı. Viyana ve Pekin’deki ekipler, yaklaşık 50 yıldır fizikçilerin
üzerinde çalıştığı [nükleer](https://www.borsatek.com/abd-vistraya-enerji-kredisi/)
saat teknolojisini ilk kez çalışan cihazlar hâline getirdi. Çalışmaların sonuçları
Nature dergisinde yayımlanan iki ayrı araştırmayla duyuruldu.

## Nükleer saat teknolojisi nasıl çalışıyor?

[Nükleer](https://www.ndk.org.tr/) saatlerde zamanı ölçmek için lazer kullanılıyor.
Ancak atomik saatlerden farklı olarak lazer, atomun çevresindeki elektronlarla değil,
doğrudan atom çekirdeğiyle etkileşime giriyor. Geleneksel atomik saatlerde lazer
veya mikrodalgalar kullanılarak atomun elektronları farklı enerji seviyeleri arasında
hareket ettiriliyor.

Sezyum veya stronsiyum gibi elementlerin kullanıldığı bu sistemlerde elektronların
enerji seviyeleri arasındaki geçişler son derece kararlı olduğu için zaman yüksek
bir hassasiyetle ölçülebiliyor.

Saatlerde ise benzer bir prensip atomun çekirdeğine uygulanıyor. Bu kez elektronların
değil, çekirdeğin içerisinde bulunan proton ve nötronların farklı enerji seviyeleri
arasındaki geçişleri takip ediliyor. Araştırmacılar bu amaçla toryum-229 adı verilen
özel bir toryum izotopunu kullanıyor. Bu atomlar, katı hâlde bulunan kalsiyum florür
kristallerinin içerisine hapsediliyor ve yüksek güçlü lazerlerle uyarılıyor.

![Dünyanın ilk nükleer saatleri çalıştırıldı Borsatek](https://i1.wp.com/www.borsatek.
com/app/uploads/2026/10/nukleer-saat-1200x776.jpg)

Saatlerin daha hassas olabileceğinin düşünülmesinin temel sebebi, atom çekirdeğinin
elektronların bulunduğu atom kabuğuna kıyasla çok daha küçük ve çevresel etkilere
karşı daha dayanıklı olması. Dolayısıyla çekirdekte gerçekleşen enerji geçişlerinin
takip edilmesi, teorik olarak zamanı daha kararlı ve daha hassas şekilde ölçme imkânı
sağlayabilir.

## Viyana ve Pekin ekipleri farklı güçlü yönlere sahip

İki ekibin geliştirdiği sistemlerin farklı güçlü yönleri bulunuyor. Viyana ekibi
daha yüksek toryum yoğunluğuna ve daha iyi optik özelliklere sahip kristaller kullanırken,
Pekin’deki ekip daha güçlü bir lazere sahip. Araştırmacılara göre iki teknolojinin
güçlü yönlerinin bir araya getirilmesiyle mevcut prototiplerden çok daha gelişmiş
bir nükleer saat üretmek mümkün olabilir. Araştırmacılar, gelecekte bu saatlerin
mevcut en hassas atomik saatlerden daha küçük ve çevresel koşullara karşı daha dayanıklı
sistemler hâline getirilebileceğini değerlendiriyor.

![Nükleer](https://i3.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2025/09/bofa-nukleer.jpg)

Saatlerin geliştirilmesi hâlinde ortaya çıkabilecek avantajlar oldukça geniş. Daha
hassas saatler, uydu tabanlı navigasyon sistemlerinin doğruluğunu artırabileceği
gibi veri transferinin senkronizasyonu, haritacılık, hassas ölçüm ve telekomünikasyon
gibi alanlarda da kullanılabilir.

## Karanlık madde araştırmasında yeni bir araç

Teknolojinin önemi yalnızca daha hassas sistemler üretme potansiyelinden kaynaklanmıyor.
Bu saatler, fizikçilerin evrenin temel kurallarını araştırması için tamamen yeni
bir araç sağlayabilir. Bunun ilk örneklerinden biri Viyana ekibinin gerçekleştirdiği
deney oldu. Araştırmacılar, geliştirdikleri nükleer saati kullanarak karanlık maddeyi
tespit etmeye yönelik bir fizik deneyi gerçekleştirdi. Nükleer saatin son derece
hassas ölçümler yapabilmesi, karanlık maddenin atomların davranışları üzerinde oluşturabileceği
son derece küçük etkilerin araştırılmasına imkân sağlayabilir.

Viyana ekibi gerçekleştirdiği deneyde karanlık maddeyi tespit edemedi ancak nükleer
saatin, bu tür hassas fizik deneylerinde en gelişmiş atomik saatlerle benzer seviyede
performans gösterebildiğini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bu yalnızca başlangıç.
Nükleer saat teknolojisi geliştirildikçe çok daha hassas ölçümler yapılabilmesi,
mevcut fizik teorilerinin sınanmasına ve henüz keşfedilmemiş fiziksel olayların 
araştırılmasına yardımcı olabilir.

### Nükleer saat ile atomik saat arasındaki fark nedir?

Atomik saatler zamanı ölçmek için atomun elektronlarının enerji seviyeleri arasındaki
geçişleri kullanırken, nükleer saatler doğrudan atom çekirdeğindeki proton ve nötronların
enerji geçişlerini takip ediyor. Çekirdek, elektron kabuğuna kıyasla çevresel etkilere
karşı daha dayanıklı olduğu için nükleer saatlerin teorik olarak daha hassas ölçüm
yapabileceği düşünülüyor.

### Nükleer saatler hangi alanlarda kullanılabilir?

Saatler geliştirildiğinde uydu tabanlı navigasyon sistemlerinin doğruluğunun artırılmasında,
veri transferinin senkronizasyonunda, haritacılıkta, hassas ölçüm çalışmalarında
ve telekomünikasyon alanında kullanılabilir. Ayrıca karanlık madde gibi temel fizik
sorularının araştırılmasında da yeni bir araç sunabilir.

![Nükleer](https://i2.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2026/01/nukleer-enerji-
ile-biseyler.webp)