# e-Devlet hacklendi mi, kullanıcılar ne yapabilir?

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/e-devlet-hacklendi-mi-kullanicilar-ne-yapabilir-83508h/
- Yayımlanma: 2022-04-14T14:12:37+03:00
- Yazar: Selim Soydan

[e-devlet](https://www.borsatek.com/e-devlet-hacklendi-mi-vatandaslarin-verileri-calindi-mi-83415h)
hacklendi mi? Uzmanlar büyük bir veri sızıntısı olmadığı konusunda hemfikir ancak
çok sayıda kişisel hesap ele geçirilmiş olabilir. Kullanıcılarının güvenlik önlemlerine
uymaları ve e-Devlet parolalarını değiştirmeleri öneriliyor.

Türkiye’de kısa sürede sosyal medyanın gündemine oturan veri sızıntısı iddiasıyla
ilgili Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada,
görsel ve kişisel bilgileri kullanılarak “bir sızıntı olduğu görüntüsü verilmeye
çalışıldığı” belirtiliyor.

Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi’nde ([MERNİS](https://www.nvi.gov.tr/mernis)) herhangi
bir veri sızıntısı gözlenmediği aktarılıyor.

Bu durumda dolaşıma sokulan verilerin daha önce sızdırılmış bilgilerden elde edilmiş
olması değerlendirilen ilk ihtimal. 

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Boğaziçi Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri
Siber Güvenlik Merkezi Yöneticisi Prof. Dr. Bilgin Metin, “Bu gibi haberler karşısında
çok dikkatli olunmalı” diyor ve ekliyor:

“Çeşitli zamanlarda çok farklı kaynaklardan elde edilen bilgiler derlenerek sanki
yeni ve büyük bir veri sızıntısı izlenimi verilebiliyor. Yalnız kamu kurumları değil,
özel sektörden fidye talepleri dahi olabiliyor.”

### 2016’daki sızıntıdan farkı ne?

Türiye’nin tarihe geçen muhtemelen “en büyük veri sızıntısı” 2016 yılında gerçekleşmiş
ve 50 milyona yakın Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının kişisel bilgileri internete
yüklenmişti.

İki dönemin veri sızıntısı iddialarını kıyaslayan uzmanlar bu kez MERNİS’ten büyük
bir veri sızıntısı olmadığı konusunda hemfikir. Ancak saldırganların bu kez MERNİS’e
erişimi olan bir sunucuyu ya da son kullanıcı hesaplarını ele geçirmiş olabileceği
düşünülüyor.

Türkiye’de vatandaşların kişisel verilerinin saklandığı MERNİS kapalı bir sistem
yani internet üzerinden bu sisteme erişilemiyor.

BBC Türkçe’ye konuşan Siber Güvenlik Uzmanı Eyüp Çelik, MERNİS’in hacklenmesinin
zor olduğunu ve hacklense bile bu kadar büyük hacimdeki verinin taşınmasının fark
edilmemesinin mümkün olmayacağını söylüyor.

Ancak sağlıktan gümrüğe çok sayıda kurum ve kuruluş MERNİS sistemine ara sunucularla
bağlanıp kimlik doğrulama işlemi gerçekleştiriyor.

Bu nedenle bu ara sunucuların ya da kimlik doğrulama işlemlerini yapan cihazların
hacklenmesinin daha muhtemel olduğu düşünülüyor.

Böyle bir durumda saldırganların iddia ettikleri gibi devlete ait sorgu sistemleri
üzerinden kullanıcı bilgilerine erişmesi mümkün olabilir.

Darkweb (karanlık web) ve deepweb (derin web) üzerindeki kötü amaçlı yazılımların
aktivitelerini izleyen ve raporlayan DarkTracer, Türkiye’nin e-devlet giriş sayfası
giris.turkiye.gov.tr adresinden on binlerce hesaba ait bilgilerin sızdırıldığını
söylüyor.

DarkTracer’a göre 2022 ilk çeyrekte kötü amaçlı yazılımlarla etkileşime geçen cihazlar
aracılığıyla e-devlet sayfasından 15 bin 313 adet giriş bilgisi, 2021 son çeyrekte
14 bin 251 adet giriş bilgisi sızdırıldı.

Raporlar bu sızıntıların devlet sistemleri değil, kişisel hesaplardan gerçekleştiğini
söylüyor.

### Kötü amaçlı yazılımlar kullanıcı bilgilerini nasıl ele geçiriyor?

DarkTracer, Ocak 2022 raporunda kullanıcıların kişisel bilgilerini ele geçiren Redline
gibi Stealer türündeki kötü amaçlı yazılımların dünya çapında yüz binlerce kullanıcıya
ulaştığını belirtiyor.

Kullanıcı bilgilerini ele geçiren farklı türde kötü amaçlı yazılımlar bulunuyor.
Bunlar arasında trojan olarak bilinen yazılımlar cihazınızın yönetimini ele geçirirken,
keylogger yazılımları klavyeden yazdıklarınızı kopyalıyor.

Stealer yazılımlarıysa cihazınızla internete bağlandığınız tarayıcının adres çubuğuna
yazdıklarınızı kaydedebiliyor. Ve eğer internet tarayıcınızda şifrelerinizi kaydediyorsanız
bu tip yazılımları kullanan saldırganlar şifrelerinizi ele geçirmesi kolaylaşıyor.

Çelik, saldırganların çoğunlukla korsan yazılımlar üzerinden cihazlara ulaştığını
söylüyor. Kullanıcıların bilgisayarına indirdiği korsan işletim sistemleri ya da
popüler programlar bu yazılımların milyonlarca cihaza yayılmasını sağlıyor.

### Türkiye siber güvenlik açısından ne durumda?

Birleşmiş Milletler’in (BM) bilgi iletişim teknolojileri (ICT) alanında uzmanlaşan
ajansı Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) Küresel Siber Güvenlik Endeksi
ile ülkelerin siber güvenlik alanındaki durumlarını kıyaslı olarak sunuyor.

Endeksin 2022’de yayımlanan, Küresel Siber Güvenlik Endeksi 2020 sonuçlarına göre
Türkiye 100 üzerinden 97.49 puanla 194 ülke arasında 11’inci sırada yer alıyor.

Endeks için puan hesaplamasında ülkelerin siber güvenlik alanındaki yasal düzenlemeleri,
teknik ölçümleri, kapasite geliştirme önlemleri, kooperatif çalışmaları ve organizasyonel
önlemleri değerlendiriliyor.

Bu beş kriterin dördü için güçlü bir görünüme sahip olan Türkiye’nin “organizasyonel
önlemler” konusunda geliştirmeler yapabileceği belirtiliyor. Rapora göre organizasyonel
önlemler siber güvenlik alanında geniş hedefleri ve bunların takibini kapsıyor.

Raporda, “devlet tarafından geniş stratejik hedefler belirlenmeli ve bunlar, uygulamadan
ölçüm ve sonuca her şeyi kapsamalı. Ulusal kurumlar stratejiyi uygulamak ve sonucu
değerlendirmek için hazır bulunmalı. Ulusal strateji, yönetişim modeli ve denetim
organı olmadan, farklı sektörlerdeki girişimlerle çatışmalar yaşanabilir” deniyor.

Çelik, özellikle 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana kamu ve özel sektörün siber
güvenliğe bakışının çok değiştiğini söylüyor ve yatırımların belirgin biçinde arttığını
paylaşıyor.

### Kullanıcılar ne yapabilir?

Uzmanlar, güvenlik zaafının kişilerden kaynaklandığının üzerinde duruyor. Bu nedenle
e-Devlet şifrelerinin ve bu şifrelerin kullanıldığı başka hesapların da şifrelerinin
değiştirilmesi gerekiyor.

Bunların dışında cihazlarda lisanslı antivirüs yazılımlarının kullanılması ve korsan
yazılımların cihazlara indirilmemesi önemli adımlar olarak sıralanıyor.

Kullanıcıların internet sunucularında parolalarını kaydetmek yerine parola oluşturmayı
ve saklamayı kolaylaştıran yazılımlar kullanması da öneriliyor.

Bu uygulamalar, kullanıcılar adına her farklı hesap için farklı ve güvenli bir şifre
üretiyor ve bunun saklanmasını sağlıyor.