# Evrendeki ilk molekül uzayda gözlendi

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/evrendeki-ilk-molekul-uzayda-gozlendi-44602h/
- Yayımlanma: 2019-04-19T07:07:21+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

Kızılötesi Gökbilimi için Stratosfer Gözlemevi (SOFIA), Kuğu Takımyıldızı’ndaki 
gezegenimsi nebula içinde, evrende oluşan ilk molekül olarak bilinen, helyum ve 
hidrojen atomlarının birleşmesiyle oluşan “helyum hidrid” adı verilen molekülün 
bir örneğini uzayda belirledi. Nature dergisi, bu keşfin bir ilk olduğunu belirtti.

Araştırmanın sonuçları ‘Nature’ dergisinde yayımlandı. Dünya’dan 3 bin ışık yılı
ötede Kuğu (Cygnus) takımyıldızı yakınındaki “NGC 7027” gezegen nebulasında tespit
edilen molekül ilk kez uzayda gözlenmiş oldu.

SOFIA Bilim Merkezi Direktörü Harold Yorke, söz konusu gözlemin evrenin erken oluşum
kimyasına dair bilinenleri teyit ettiğini belirterek, “Bu molekül aslında orada 
duruyordu. Ancak doğru konumda doğru araçlarla gözlenmesi gerekiyordu ve SOFIA bunu
mükemmel şekilde yaptı.” ifadelerini kullandı.

Bilim insanları, Büyük Patlama’dan yaklaşık 100 bin yıl sonra oluşan helyum hidridin,
birbirine bağlı gruplar halindeki atomların oluşturduğu kimyasal bileşiklerin en
küçük temel yapısı olan moleküllerin ilk örneği olduğunu tahmin ediyor.

Almanya’nın Bonn şehrindeki Radyo Astronomi Enstitüsü’nden Rolf Guesten, “Uzayda
bu molekülün izinin olmaması, astronomideki en büyük gizemlerden biriydi. Onu veri
tabanımızda ilk gördüğüm an inanılmaz mutluydum. Bu happy end, Evren’in erken dönemindeki
kimyanın nasıl çalıştığını anladığımız konusundaki kuşkuları giderdi” diye açıkladı.

Büyük Patlama’nın ardından Evren’de sadece 3 element vardı: hidrojen, helyum ve 
az miktarda lityum. Ancak 300 milyon yıl sonra, ilk yıldızlar oluştuğunda, bu yıldızların
derinliklerinde termonükleer reaksiyonlar sırasında doğan daha ağır elementler ortaya
çıkmaya başladı.

Bilim insanlarına göre karmaşık moleküller, yıldızlar oluşmadan çok önce ortaya 
çıktı. Bu sırada Evren hızla genişliyor ve giderek soğuyordu. Karmaşık moleküllerinin
ilki de nötr helyum ve pozitif yüklü proton bileşiği olan helyum hidritti.
Bilim
insanlarının 100 yıldır uzayda HeH+ izini aradığını ama şu ana kadar bu konuda başarısız
olduğunu söyleyen Guesten, Evren’in en eski moleküllerinin spektrumun sadece, atmosferdeki
su buharı ve diğer moleküller tarafından yutulan kısmında görülebildiğini gösterdi.

Ancak bu sorun, NASA ve Alman uzay ajansı DLR’nin ortak projesi ve dünyanın tek 
uçan gözlemevi olan SOFIA için engel değil. Gözlemevinin 13 km’lik yüksekliğe çıkabilmesi,
elde edilen görüntünün kalitesini, uzaydaki gözlemevinin seviyesine yakın hale getirme
fırsatını sağlıyor.

Guesten ve ekip arkadaşları, bu teleskobu kullanarak NGC 7027 adlı, 3000 ışık yılı
mesafede bulunan bir gezegen nebulasını gözlemledi.