# Faiz ve döviz düşerken Türkiye’nin risk primi neden artıyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/faiz-ve-doviz-duserken-turkiyenin-risk-primi-neden-artiyor-41507h/
- Yayımlanma: 2018-11-30T09:27:34+03:00
- Yazar: Murat Ali Oral

Reklam

 [ ⌊Stablex Kare Banner⌉ ](https://track.adform.net/C/?bn=91045298;gdpr=${GDPR};gdpr_consent=${GDPR_CONSENT_50})

Döviz ve faizde yaşanan olumlu gelişmelere rağmen Türkiye’nin risk primi yükseliyor.
Ekonomist ve eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez BBC’deki son yazısında bu sorunun
cevabını arıyor. İşte o yazı:

Türkiye ekonomisinin göstergelerini izlerken ilginç bazı çelişkiler dikkat çekiyor.
Genellikle birlikte hareket etmesi gereken göstergelerin bazıları uyumlu olarak 
hareket ederken bazıları da tam tersi yönde hareket ediyor.

Finansal göstergelerle ekonomik göstergelerin aynı yönde hareket etmemesi bir ölçüde
gecikme ve vade farklılığı gibi kavramlarla açıklanabilirse de finansal göstergeler
arasındaki uyumsuzluğu açıklamak ekonomik gerekçelerle pek mümkün görünmüyor.

Aşağıdaki tablo Türkiye’nin yılbaşından bu yana değişen finansal göstergelerini 
sergiliyor.

![Faiz ve döviz düşerken Türkiye'nin risk primi neden artıyor Borsatek](http://www.
borsagundem.com/uploads/content/tablo1jpg_QK9sz.jpg?v=1543553356)

Tabloya göre TL, iki önemli rezerv para ABD Doları ve Euro karşısında önce hızla
değer kaybetmiş sonra bu kayıpları önemli oranda toparlamış bulunuyor.

Benzer bir durum 2 ve 10 yıllık tahvil faizlerinde de söz konusu. Faizler son derecede
hızlı bir artış gösterdikten sonra düşüşe geçmiş görünüyor.

Aralarında en geç kalmış görüneni BIST 100 endeksi olsa da o da son ay içinde yükselmeye
başlamış.

Buraya kadarki görünüm finans piyasalarının Türkiye ekonomisine güvenmeye başladığını
anlatıyor.

Görünümü bozan tek gösterge CDS primi.

**CDS (Credit Default Swap) nedir?**

Kredi risk primi. CDS, bir kişi ya da bir kuruluşun, bir kredi sahibine ait alacağın
ödenmemesi riskini üstlenmeyi kabul etmesinin bedelidir.

Bir ülkenin ya da şirketin CDS primi ne kadar yüksekse, borçlanma maliyeti de o 
kadar yüksektir. Çünkü bu prim ister istemez faize yansımaktadır.

CDS primi, finansal göstergelerdeki iyileşmeyi adeta yalanlarcasına bir görünüm 
sergiliyor.

Önce hızla yükselmiş, sonra düşmüş son ayda yeniden yükselişe geçmiş. Mesela Dolar/
TL kuru ile CDS gelişimine birlikte bakarsak şöyle bir görünüm çıkıyor:

![Faiz ve döviz düşerken Türkiye'nin risk primi neden artıyor Borsatek](http://www.
borsagundem.com/uploads/content/tablo2jpg_3Y0ri.jpg?v=1543553458)

Bunun nedenlerini aramaya CDS priminin diğer göstergelerden ne farkı olduğuna bakarak
başlamamız gerekiyor.

CDS priminin diğer finansal göstergelerden başlıca iki farkı var:

CDS primi finans piyasalarının yanı sıra ekonomide olup bitenlere ve geleceği etkileyecek
gelişmelere öteki göstergelere göre daha duyarlıdır.

Bazı iç düzenlemelerden kolay kolay etkilenmez, çünkü bu primin belirleyicileri 
yabancıdır.
Ekonomideki duruma da bakalım:

![Faiz ve döviz düşerken Türkiye'nin risk primi neden artıyor Borsatek](http://www.
borsagundem.com/uploads/content/tablo3jpg_64cJG.jpg?v=1543553477)

Tabloya göre ekonominin gidişi finansal piyasaların verdiği olumlu tepkiyi yansıtmıyor.
Tek olumlu görünen gösterge cari açık.

Onun da büyümedeki düşüş nedeniyle gerilediğini düşünürsek ne kadar olumlu olduğu
konusu karışıyor.

Kaldı ki mesela büyüme beklentisi burada oldukça yüksek. Merkez Bankası Beklenti
Anketi’ne Kasım ayı itibariyle yüzde 3,1 olarak yansımış olan büyümenin bu yükseklikte
olması bugün artık pek mümkün görünmüyor. Büyümenin sıfıra yakın gerçekleşeceğini
tahmin ediyorum.

Finans piyasaları ekonomi açısından olumlu algılanmayan bazı düzenlemeleri kazandırıcı
etki olarak algılayıp kabul ettiği için o düzenlemelerden olumlu etkilenir.

Konvansiyonel anlayışın dışına çıkan bazı düzenlemeler finans piyasalarını olumlu
etkileyebilir. Örneğin işsizlik fonundan işsizler yerine iş sahiplerine destek verilmesi
hisse senetlerinin prim yapmasını sağlayabilir.

Ya da Hazine borçlanmalarının ertelenmesi döviz kurunun ve faizlerin düşmesine yol
açabilir. Bunlar kısa vadede bazı toparlanmalar sağlayabilir.

Ne var ki ekonomi, finans gibi 1 gün, 1 hafta, 1 ay gibi kısa vadeyle pek ilgili
değildir. Ekonomi açısından kısa vade 1 yıldır.

İktisatçılar, çok kısa vadede toparlanma sağlayacak bazı adımların biraz daha uzun
vadede sistemi bozucu etkiler yaratıp yaratmayacağına bakarlar.

CDS primi, yalnızca finansal piyasalarda olan bitenle değil aynı zamanda ekonominin
kısa ve orta vadede gidişiyle de ilgili olduğu için finansal piyasalardaki olumlu
havaya hemen uymayabilir.

Eğer alınan önlemlerin ekonomiyi bozucu sonuçlar yaratmayacağı algısı oluşursa CDS
primi de gerileyecektir.