# Fon piyasasında ne oldu, şimdi ne olacak? - Bağlantı: https://www.borsatek.com/fon-piyasasinda-ne-oldu-simdi-ne-olacak/ - Yayımlanma: 2026-09-19T14:12:44+03:00 - Yazar: Zeliha SARAÇ Borsanın en temel dayanağı güvendir. Fiyatlar düşebilir, hisseler yükselebilir, hatta sert dalgalanmalar yaşanabilir. Ama yatırımcı, sistemin kuralları içinde hareket edildiğine inanıyorsa piyasada kalmaya devam eder. Eylül ayının ortasında yaşananlar ise bu güven açısından ciddi soru işaretleri yarattı. 16 Eylül’de BIST 100’ün yüzde 5,54 değer kaybederek 13.122 puana gerilemesi ve devre kesici uygulanması elbette başlı başına önemliydi. Fakat asıl tartışma yalnızca endeksteki sert düşüş değildi. O gün, bazı yatırım fonlarında yaşanan likidite sorunu da piyasanın gündemine oturdu. Pusula Portföy tarafında yaşanan gelişmeler bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Yaklaşık 4,8 milyar liralık fon büyüklüğünden söz edilirken, yatırımcıların iade taleplerinin karşılanmasında sorun yaşanması, fonların taşıdığı bazı varlıkların ne kadar likit olduğu sorusunu da beraberinde getirdi. Burada mekanizmayı anlamak önemli. Uzun süredir piyasada düşük fiili dolaşıma sahip, işlem hacmi sınırlı bazı hisselerde olağandışı fiyat hareketleri tartışılıyordu. İddialara göre bazı hisselerde önce belirli hesaplardan yapılan işlemlerle fiyatlar yukarı taşındı. Daha sonra bu hisseler, yüksek fiyatlardan bazı yatırım fonlarının portföylerine girdi. Kâğıt üzerinde bakıldığında fonun değeri yükseliyordu. Ancak sorun şuydu: O fiyatlardan gerçekten ne kadar satış yapılabileceği belli değildi. Çünkü bir varlığın ekranda görünen fiyatı ile o fiyattan satılabilecek miktarı aynı şey değildir. İşte likidite riski tam burada ortaya çıkıyor. Bir fon yatırımcısı parasını geri istediğinde, fon yöneticisinin elindeki varlıkları nakde çevirmesi gerekir. Portföyde yüksek işlem hacmine sahip büyük şirketlerin hisseleri varsa bunu yapmak görece daha kolaydır. Ancak sığ bir hissede büyük miktarda satış yapmak zorunda kalırsanız, satışın kendisi fiyatı aşağı çekebilir. Daha da önemlisi, ekranda görünen fiyat üzerinden portföyün tamamını nakde çeviremeyebilirsiniz. Bu nedenle son günlerde tartışılan yapı yalnızca bazı hisselerin fiyat hareketlerinden ibaret görülmemeli. Aynı zamanda fonların değerleme, likidite ve risk yönetimi açısından da değerlendirilmesi gereken bir tablo ortaya çıkıyor. 17 Eylül’de SPK’nın aldığı kararlar ise olayın boyutunu daha da büyüttü. Pusula, Tera, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy bünyesindeki toplam 131 fonun TEFAS işlemlerine kapatılması ve tasfiye sürecinin başlatılması, piyasaya verilen mesaj açısından önemliydi. Bunun yanında adli soruşturma da devreye girdi. 38 kişi hakkında piyasa dolandırıcılığı iddiasıyla suç duyurusunda bulunuldu. Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı dahil bazı kişiler hakkında tutuklama ve diğer adli tedbirler uygulandı. Aramalar ve mal varlıklarına yönelik tedbirler de soruşturmanın kapsamını gösterdi. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Bunlar soruşturma ve iddia aşamasındaki adli süreçler. Dolayısıyla nihai hukuki sorumluluk konusunda kesin hüküm vermek için yargı sürecinin tamamlanmasını beklemek gerekir. Piyasadaki bir başka önemli konu ise tasfiye sürecinde ortaya çıkacak portföy büyüklüğü. Yaklaşık 485 milyar liralık bir hisse portföyünden söz ediliyor. Bu rakamın büyüklüğü, doğal olarak yatırımcıların aklına “Bu hisseler şimdi piyasada satılacak mı?” sorusunu getiriyor. Ancak burada da tabloyu doğru okumak gerekiyor. 485 milyar liralık büyüklük, ertesi sabah Borsa İstanbul’a aynı miktarda satış emri geleceği anlamına gelmiyor. Tasfiye işlemlerinin zamana yayılarak, piyasa koşulları ve ilgili hisselerin likiditesi dikkate alınarak gerçekleştirilmesi bekleniyor. Tasfiye sürecinde görev alan kurumların temel amacı da varlıkları mümkün olduğunca düzenli biçimde nakde çevirmek. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde özellikle sığ hisselerde arz baskısının daha fazla hissedilmesi ihtimali var. BIST 30’daki büyük şirketlerle fiili dolaşımı düşük hisseleri aynı kefeye koymak da doğru olmaz. Yüksek işlem hacmine sahip şirketlerde fonların portföyündeki payın tasfiye etkisi ile fiili dolaşımının önemli bölümünü fonların oluşturduğu daha sığ bir hissedeki etkinin aynı olması beklenmez. Asıl hassas nokta burada. Çünkü sığ bir hissede büyük miktarda satış yapılması, fiyat üzerinde çok daha belirgin bir etki yaratabilir. Peki küçük yatırımcı ne olacak? Burada da en önemli konu, yatırımcının fondaki hak sahipliğinin korunması. MKK kayıtları üzerinden yatırımcıların sahipliği takip ediliyor. Dolayısıyla yatırımcının panikle ekran başına geçip ayrıca bir işlem yapması gerekmiyor. Fakat yatırımcı açısından kritik nokta şu: Fonun daha önce açıklanmış birim pay fiyatı ile tasfiye sonunda gerçekten elde edilecek nakit aynı olmak zorunda değil. Özellikle likiditesi düşük varlıklarda, portföyün ekranda görünen değerinden nakde dönüşürken fark oluşabilir. Bu nedenle tasfiye sürecinin nasıl yürütüleceği, hangi varlıkların hangi koşullarda satılacağı ve elde edilen nakdin yatırımcılara nasıl dağıtılacağı büyük önem taşıyor. Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin de piyasa fiyatlarındaki düşüşten kaynaklanan zararları otomatik olarak karşılayan bir mekanizma olmadığını özellikle hatırlatmak gerekiyor. Şimdi önümüzde birkaç aylık önemli bir dönem var. Bu süreç yalnızca söz konusu fonların tasfiyesi açısından değil, sermaye piyasalarına duyulan güven açısından da yakından izlenecek. Çünkü piyasalarda güveni oluşturmak yıllar alıyor. Bir günde kaybolmasa bile, birkaç günde ciddi biçimde sarsılabiliyor. Buradan çıkarılması gereken ders ise yalnızca “hangi hisse ne kadar düşecek?” sorusu değil. Bir yatırım aracının ekranda görünen değeri ile gerçekten nakde çevrilebilen değeri arasında ne kadar fark var? Bir fonun portföyündeki varlıklar ne kadar likit? Değerleme nasıl yapılıyor? Ve yatırımcı, parasını geri istediğinde sistem bu talebi ne ölçüde karşılayabiliyor? Önümüzdeki dönemde asıl tartışmanın bu sorular üzerinden yürütülmesi gerekiyor. Çünkü sermaye piyasasında fiyat kadar önemli olan başka bir şey daha var: O fiyatın arkasındaki gerçek likidite ve güven.