# İhtiyaç kredilerinde rekor, vatandaşın ödeme gücünü sorgulatıyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/ihtiyac-kredilerinde-rekor-vatandasin-odeme-gucunu-sorgulatiyor/
- Yayımlanma: 2026-10-10T20:17:39+03:00
- Yazar: Zeliha SARAÇ

İhtiyaç kredilerinde takibe dönüşüm oranının yüzde 6,75’e yükselmesi, bankacılık
sektörünün yakından izlemesi gereken bir gelişme olmanın ötesinde anlam taşıyor.

Çünkü ihtiyaç kredisi, çoğu zaman yatırım yapmak veya varlık edinmek için değil,
günlük hayatın giderlerini karşılamak, ertelenen bir ödemeyi yapmak ya da beklenmedik
bir harcamayı finanse etmek için kullanılıyor. Bu nedenle söz konusu verideki yükseliş,
vatandaşın gelir ve gider dengesinde yaşanan bozulmaya ilişkin önemli bir işaret
olarak değerlendirilmeli.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun verilerine göre ihtiyaç kredilerinde
takibe dönüşüm oranı 2 Ekim itibarıyla yüzde 6,75’e ulaştı. Böylece 2016-2017 döneminde
görülen yüzde 6,66’lık önceki zirve geride kaldı. Bireysel kredi kartlarında takip
oranının yüzde 5,7’ye yükselmesi de dikkat çekiyor. Bankacılık sektörünün genelinde
bu oranın yüzde 3,2 seviyesinde kalması, sorunun özellikle bireysel borçlanma tarafında
belirginleştiğini gösteriyor.

Burada önemli bir ayrım var. Takibe dönüşüm oranındaki artış, bütün kredi müşterilerinin
borçlarını ödeyemediği anlamına gelmiyor. Ancak kredi borçlarının geri ödenmesinde
sorun yaşayan kesimin ve takipteki alacakların ağırlığının arttığını gösteriyor.
Üstelik ihtiyaç kredilerinde önceki zirvenin aşılması, bu gelişmenin geçici bir 
dalgalanma olarak görülmemesi gerektiğini düşündürüyor.

**Gelir artışı neden yeterli olmuyor?**

Bir hanenin bütçesini değerlendirirken yalnızca maaş artışına bakmak yeterli değil.
Önemli olan, gelirdeki artışın temel tüketim harcamalarını ne ölçüde karşılayabildiği
ve ay sonunda ne kadar kullanılabilir gelir kaldığıdır. Gıda, kira, ulaşım, eğitim
ve sağlık giderleri yükselirken ücretlerdeki artış bu giderleri karşılamakta yetersiz
kalıyorsa, aradaki fark bir süre tasarruflardan, ardından kredi kartlarından ve 
ihtiyaç kredilerinden karşılanabiliyor.

Kredi kullanımı ilk aşamada bütçeyi rahatlatabilir. Fakat yeni borcun taksiti, sonraki
aylarda elde edilecek gelirden karşılanmak zorundadır. Fiyatların yüksek seyrettiği
ve faizlerin borçlanma maliyetini artırdığı bir ortamda, yeni kredi taksitlerini
ödemek giderek zorlaşabilir. Gelirinde beklenmedik bir düşüş yaşayan ya da zorunlu
harcamaları artan bir tüketici için ödeme planı kısa sürede sürdürülemez hale gelebilir.

Bu noktada kredi faizleri kadar gelirlerin niteliği de önem kazanıyor. Düzenli bir
maaşı olan, ancak gelirinin büyük bölümünü zorunlu giderlerine ayıran bir vatandaşla
yüksek ve düzenli tasarruf yapabilen bir vatandaş aynı ekonomik koşullardan aynı
ölçüde etkilenmiyor. Dolayısıyla borç ödeme kapasitesini değerlendirirken yalnızca
toplam borca değil, gelire ve zorunlu harcamalara da bakmak gerekiyor.

**Krediye erişim kadar geri ödeme gücü de önemli**

Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele kapsamında finansal koşulları sıkı tutması,
talebin dengelenmesi açısından belirli bir işlev görebilir. Ancak yüksek faizlerin
hane halkı üzerindeki etkisi de yakından izlenmeli. Yeni kredi kullanmanın pahalılaşması,
mevcut borçların ödenmesini kendiliğinden kolaylaştırmıyor. Tersine, daha önce borçlanmış
ve gelirinin önemli bir bölümünü taksitlere ayıran vatandaşın bütçesi üzerindeki
baskı devam edebiliyor.

Öte yandan krediye erişimin zorlaşması, finansal sıkıntı yaşayan herkesin daha az
borçlanacağı anlamına da gelmiyor. Bazı tüketiciler harcamalarını azaltabilirken
bazıları başka borçlanma kanallarına yönelebiliyor. Kredi kartı, kredili mevduat
hesabı ve ihtiyaç kredisi arasındaki geçişler, hane halkının toplam borç yükünün
birlikte değerlendirilmesini gerekli kılıyor.

Bankalar açısından da mesele yalnızca takipteki alacakların artması değil. Bireysel
kredilerde geri ödeme performansının bozulması, kredi verme iştahını etkileyebilir
ve bankaların risk maliyetlerini yükseltebilir. Bu durumun ne ölçüde bilanço baskısı
yaratacağı ise takipteki alacakların toplam krediler içindeki payına, karşılıklara
ve bankaların sermaye yapısına bağlı.

**Asıl gösterge, borcun nasıl ödendiği**

İhtiyaç kredilerinde rekor kırılması tek başına ekonominin geneline ilişkin kesin
bir hüküm vermek için yeterli değil. Ancak kredi kartlarında da takip oranının yükselmesiyle
birlikte değerlendirildiğinde, hane halkının ödeme kapasitesine ilişkin daha kapsamlı
bir incelemeyi gerekli kılıyor. Önümüzdeki dönemde takipteki alacakların yanı sıra
bireysel kredi büyümesi, reel ücretler, istihdam, hane halkı tasarrufları ve tüketici
güvenindeki gelişmeler birlikte izlenmeli.

Enflasyonla mücadelede kalıcı sonuç alınabilmesi için fiyat artışlarının yavaşlaması
kadar, vatandaşın gelirinin temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetmesi de önem taşıyor.
Enflasyon oranındaki düşüş, fiyatların gerilemesi değil, artış hızının yavaşlaması
anlamına geliyor. Bu nedenle geçmiş dönemde yükselmiş fiyatların hane halkı bütçesi
üzerindeki etkisi bir süre daha devam edebilir.

İhtiyaç kredilerinde görülen yeni zirve, ekonomi politikalarının değerlendirilmesinde
yalnızca enflasyon ve faiz göstergeleriyle yetinilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Vatandaşın borcunu düzenli ödeyebilmesi, gelirinden tasarruf yapabilmesi ve yeni
bir harcama karşısında yeniden borçlanmak zorunda kalmaması da ekonomik dengelenmenin
önemli ölçütleri arasında yer alıyor.

Önümüzdeki dönemde takip oranlarının gerileyip gerilemeyeceğini belirleyecek temel
unsurlar, gelirlerin seyri, fiyat artışlarının hızı ve borçlanma maliyetleri olacak.
Bu verilerde kalıcı bir iyileşme görülmeden yalnızca kredi kullanımındaki yavaşlamaya
bakarak hane halkının finansal açıdan rahatladığı sonucuna varmak doğru olmayacaktır.
