# iPhone turizmi başladı: Hem seyahat hem telefon!

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/iphone-turizmi-basladi-hem-seyahat-hem-telefon-91058h/
- Yayımlanma: 2022-10-12T09:32:47+03:00
- Yazar: Selim Soydan

Türkiye’de birçok üründe uygulanan yüksek vergiler, taksit sınırı ve buna bağlı 
olarak yurtdışı ile açılan fiyat makası, farklı yollardan tedariki deyim yerindeyse
patlattı. Bu ürünlerin başında [Apple](https://www.borsatek.com/apple-calisanlari-maaslarini-begenmedi-greve-gidiyor-90994h)’
ın eylül ayında tanıttığı yeni [iPhone](https://www.borsatek.com/applein-cok-satan-iphoneu-yolun-sonuna-geldi-90707h)
modelleri geldi. Hali hazırda kimi modelde yüzde 100’ü aşan vergi oranı ve taksit
sınırı yolcu beraberinde getirilen telefon sayısında rekora yol açarken, pasaport
kaydı için Kuzey Kıbrıs ve Gürcistan gibi ülkelerde adeta iPhone turizmi oluştu.
Öte yandan klonlanmış (IMEI numarası değiştirilmiş ya da kopyalanmış) telefon sayısı
da tarihi zirveyi gördü. Sektör temsilcilerinden aldığımız bilgiye göre 10 milyona
yakın resmi satışa karşın bu yılın tamamında en iyi ihtimalle klonlanmış telefon
sayısı 3,9 milyonu, yolcu beraberinin ise 500 bini aşması bekleniyor. Yeni yılda
artması beklenen pasaport kayıt ücretin bu rakamı daha da yukarı çekmesinden endişe
ediliyor.

### Fiyat farkı 20 bin TL’yi aşıyor

Dünya’nın haberine göre 128 GB’lık iPhone 14 Pro Max, yüzde 96’si vergi olmak üzere
43 bin 999 TL’lik bir fiyat ile Türkiye’de satışa sunuldu. Yaptığımız hesaplamaya
göre, aynı cihaz ABD’den alındığında bin 99 dolara (20 bin 426 TL) denk geliyor.
Kullanıcının yurtdışından getirdiği cihazı kendi pasaportuna kaydetmesi ile bu fiyata
2 bin 732 TL harç ve 117 TL Özel İletişim Vergisi ekleniyor ve fiyat 23 bin 275 
TL’ye çıkıyor. Yani tüketici aynı telefonu yurtdışından alarak 20 bin TL’den fazla
kar elde edebiliyor. Ancak burada 2019’da getirilen IMEI kaydı düzenlemesi dikkat
çekiyor. Söz konusu düzenlemeyle başkasının pasaportuna telefon kaydettme dönemi
sona ermişti. Ancak kullanıcılar bu düzenlemeyi de kolaylaştırılmış vize prosedürü
uygulanan Yunan Adaları ve kimlik kartı ile girilebilen Gürcistan ve Kuzey Kıbrıs
gibi ülkelere gün birlik seyahatler ile aşmaya başladı. Bu şekilde fiyata sadece
seyahat ücreti eklenmiş oldu. Bir diğer yol ise klonlama. Artık online satış sitelerinnin
yanı sıra cadde mağazalarında bile pasaport kaydı olmayan yurtdışı telefonlara rastlamak
mümkün. Yine Türkiye fiyatının oldukça aşağısında satılan cihazlar 6 ayda bir 300
TL civarı bir ücret ile kullanılabiliyor.

### Algılar olguların önüne geçti

Mobil İletişim Araçları ve Bilgi Teknolojileri İş Adamları Derneği (MOBİSAD) Başkanı
Mustafa Kemal Turnacı, sektörde algıların olguların önüne geçtiğine dikkat çekerek,
cep telefonunu ithalatının cari açığı artırdığına yönelik algının da bu anlamda 
sektörün ülkeye katkısının önüne geçtiğine dikkat çekti. Turnacı, “Cep telefonu 
çoğu ülkede ithal ama gelecek açısından da stratejik öneme sahip. Bunu efektif olarak
kullananlar yarının teknolojisinde söz sahibi olacak. Haliyle bu stratejik ürünün
cari açığı artırdığı algısından ziyade katma değeri doğrultusunda değerlendirmek
lazım. Ayrıca bahsedilen ürünün toplam ithalattaki payı da yüzde 1’in altında” dedi.

Tefeci faizi ile borçlanan var Gelinen noktada bu algılar ile yüksek vergi, taksit
sınırı gibi bir takım kararlar alındığını ve dövize bağlı olarak fiyatların da sürekli
yükseldiğini belirten Turnacı, şöyle devam etti: “Vergi oranları arttı, taksitler
sınırlandırıldı. Derken hem ürünlerin fiyatı yükseldi hem de bunlara ulaşmak zorlaştı.
Vatandaş teknolojiye ulaşmakta zorlanınca alternatif kanallara eğilim arttı. Bunların
başında da klonlama gibi kayıt dışı kanallar geliyor. Tüm bu kararlara rağmen vatandaş
cep telefonu almakta imtina etmiyor. Yapılan birçok araştırmaya göre insanlar cep
telefonsuz kalmaktansa aç kalmayı tercih ediyor. Bu yıl 11 milyona yakın resmi satışa
karşın en iyimser tahmin ile klonlamanın yüzde 35’e ulaşması (3 milyon 850 bin adet)
yolcu beraberinin ise 500 bine çıkması bekleniyor. Her ikisi de rekor seviyeler.
Burada hem ülke hem vatandaş hem de sektör kaybediyor.” Bugün klonlamanın çözülememesi
halinde 5G’nin hiç konuşulmaması gerektiğini vurgulayan Turnacı, “15 senedir bu 
sorun çözülemiyor. Yüzde 35’ten fazlası kayıt dışı olan sektörün ayakta kalması 
mümkün değil. Yanı sıra yüksek vergiler nedeni ile yurtdışında cep telefonu alma
turları düzenlenir hale geldi. Yunan adalarına günübirlik ziyaretlerde rekor kırılıyor.
Bu tarz ürünler için kullandırılan tüketici kredileri rekor kırıyor. Tefeci faizi
ile telefon alan vatandaşlarımız var. Gözlemliyor, karşı karşıya kalıyoruz” dedi.

### “Gençler ÖTV’siz cihaz alabilsin”

Turnacı, MOBİSAD olarak bir takım önerilerini ilgili kurumlar ile paylaştıklarını
belirterek, “Gençlere 3 yılda bir ÖTV’siz cihaz alma hakkı tanınması gibi bir önerimiz
oldu. İlgili kurumlar bunu makul karşıladı ama nasıl, ne zaman sonuçlanır bilemiyoruz.
Bizim asıl talebimiz yüksek vergilerin düşürülmesi, taksit kısıtlamasının esnetilmesi
ve klonlamanın önüne geçilmesi. Klonlama için önerimiz sinyal alınamayan cep telefonunun
IMEI havuzundan çıkarılması süresinin 7 yıldan 1 yıla düşürülmesi. Vatandaş daha
sonra isterse telefonunu ibra etsin ve hemen aktif hale getirilsin. Bu konuda son
dönemde yoğun bir görüşme trafiğimiz oldu. İnanıyorum ki yakın zamanda adım atılacak.
Öte yandan mart ayında 5 bin TL ve altındaki cep telefonları için taksit sayısı 
12 ay, 5 bin TL’nin üzerinde olan cep telefonları için 3 ay olarak uygulanmasına
karar verilmişti. Biz 5 bin TL taksit sınırının 15 bin TL’ye çıkmasını talep ediyoruz.
Zira 5 bin TL’ye model sayısı neredeyse kalmadı” şeklinde konuştu.