# Japonya ABD’nin Çin’e yönelik çip kısıtlamalarından endişeli - Bağlantı: https://www.borsatek.com/japonya-abdnin-cine-yonelik-cip-kisitlamalarindan-endiseli-100331h/ - Yayımlanma: 2023-07-25T07:13:53+03:00 - Yazar: Selim Soydan [Japonya](https://www.borsatek.com/japonyada-enflasyon-yeni-zirvesini-gordu-100202h) bu haftadan itibaren, silikon levhalar üzerine film biriktiren makinelerden, askeri amaçlı kullanılabilecek çiplerin mikroskobik devrelerini aşındıran cihazlara kadar 23 çeşit ekipmana kısıtlama getiriyor. Ancak ABD, Ekim ayında Çinli şirketleri hedef alan açıklamasında [Çin](https://www.borsatek.com/petrol-fiyatlari-arz-sikisikligi-ve-cindeki-olumlu-havayla-yukseliyor-100328h)‘ e 20 kez atıfta bulunurken, Japonya büyük komşusunu özel olarak hedef almayan geniş ekipman kontrollerini seçti. “ABD’nin bunu yapma biçiminden garip bir rahatsızlık duyuyoruz. Ülkeyi tanımlamaya gerek yok, tek yapmanız gereken ürünü kontrol etmek” diyen bir Japon sanayi bakanlığı yetkilisi Reuters’a konuştu. Kaynak, Japonya’nın bir çatışmaya dahil olmadıkları sürece ülkelere yaptırım uygulayamayacağını da sözlerine ekledi. Japonya’nın ticaret ve sanayi bakanı Mart ayında Japonya’nın önlemini açıklarken gazetecilere Çin’in kontrollere tabi olacak 160 ülke ve bölgeden sadece biri olduğunu ve Japonya’nın kurallarının ABD’yi takip etmek anlamına gelmediğini söyledi. Yine de Çin, Japonya’yı geri adım atması konusunda uyardı. Tokyo ve Washington, Çin’in ileri teknolojilere yönelmesi konusundaki endişelerini paylaşıyor ve Mayıs ayında diğer Yedi Grup endüstriyel demokrasiyle birlikte Çin’in olası ekonomik baskılarına karşı “riski azaltma” konusunda anlaştı. Ancak, çip üretim ekipmanı kontrollerindeki farklılıklar, ihracatın engellenmesine izin vererek birinin diğerine karşı rekabet avantajı elde etmesi durumunda bu birliği test edebilir. Washington’daki iki partili kar amacı gütmeyen Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde ticaret ve teknoloji projesi direktörü olan Emily Benson, “Her ülke kendi lisanslama politikalarından sorumludur ve bunun da ötesinde, aldığı lisanslama kararlarını uygulamak her ülkeye bağlıdır” dedi. İkinci bir Japon hükümet yetkilisi, Japonya’nın ABD’nin ret karinesi standardını uygulamadığını ve mümkün olan her durumda ihracata izin vereceğini söyledi. Japon hükümet kaynakları konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi. Eylül ayından itibaren kontrolleri uygulamaya koyacak olan Japonya ve Hollanda’nın aksine ABD’nin kısıtlamaları belirli araçlarla sınırlamaması da gerilimin altında yatan nedenlerden biri olabilir. Washington’daki ticaret avukatı Kevin Wolf, “ABD kuralları hala diğerlerinin kısıtlamadığı diğer ürün ve hizmetleri kısıtlıyor” dedi. Reuters Japonya’daki altı çip takım üreticisiyle temasa geçti. Bunlardan ikisi, biriktirme makineleri üreticisi Kokusai Electric ve Japonya’nın önde gelen çip takım üreticisi Tokyo Electron, Japonya’nın kontrollerinin sınırlı bir iş etkisine sahip olmasını beklediklerini söyledi. Çip test cihazı şirketi Advantest Corp hiçbir ürününün etkilenmediğini söyledi. Litografi makinesi üreticileri Nikon Corp ve Canon Inc ile gofret temizleyici üreticisi Screen Holdings yanıt vermedi. Japonya’nın kontrollerinin ABD ve Hollanda’nınkilerle uyumlu hale getirilmesi yakın koordinasyon gerektirecek. Eski bir ABD Dışişleri ve Ticaret Bakanlığı yetkilisi ve Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde (CSIS) araştırmacı olan Jim Lewis “Tüm bu konularda mesele, neyi güvenle bırakabileceğiniz ve neyi engellemeniz gerektiğidir. Herkes sınırı biraz farklı çiziyor” dedi. Japon ticaret yetkilileriyle görüşen Lewis, Tokyo’nun belirli ihracatları engelleme konusunda kararlı olduğuna inanıyor. Tokyo, Amsterdam ve Washington, Soğuk Savaş sonrasında kurulan Wassenaar Düzenlemesine taraf olan 42 ülke tarafından kontrol edilen silahlar, çift kullanımlı mallar ve teknolojiler listesine çipli araçların da eklenmesini istediklerini belirttiler. Bununla birlikte, üyelerinden oybirliğiyle destek almaları pek olası değil. Lewis, “Wassenaar düzenlemesi umutsuzluğa yakın çünkü Rusya da bir üye” dedi ve ekledi: “Asla evrensel bir fikir birliği sağlayarak işe başlayamazsınız. O yüzden önemseyenleri seçin ve birlikte çalışmalarını sağlayın.” İlk Japon sanayi bakanlığı yetkilisi, alternatifin çip üretim araçlarını denetlemek için ABD ve Hollanda ile daha yakın bir grup oluşturmak olduğunu ve bu grubun sonunda diğer ülkeleri de kapsayabileceğini söyledi. ABD Ticaret Bakanlığı ve Hollanda hükümeti yorum yapmayı reddetti. Beyaz Saray ise yorum talebine yanıt vermedi.