# Kur şoku nedir, ekonomiyi nasıl etkiler?

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/kur-soku-nedir-ekonomiyi-nasil-etkiler-36502h/
- Yayımlanma: 2018-05-23T18:35:49+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

Türk Lirası’nın ABD Doları karşısındaki değer kaybı sadece bir hafta içerisinde 
yüzde 10’u buldu. TL’deki düşüş yılbaşından bu yana yüzde 25 seviyesinde. Ekonominin
kur şoku nedeniyle krize girebileceği uyarıları yapılıyor. Peki kur şoku nedir? 
Neleri, nasıl etkiler?

Dünyanın hiçbir yerinde malların ve hizmetlerin fiyatı bir günden diğerine değişmez.
Bir fincan kahvenin fiyatı ya da aylık yatan maaşlarda günlük değişimler yaşanmaz.

Ancak para piyasalarında işleyiş çok daha farklı. Para birimlerinin değeri her saniye
değişiyor. Bir para biriminin değerindeki değişimler de şirketlerden tüketicilere
kadar ekonominin tüm aktörlerini etkiliyor.

Para biriminin değerindeki ani ve yüksek frekanslı değişimler, ‘kur şoku’ olarak
adlandırılıyor. Kur şoklarının enflasyondan faiz oranlarına, ithalat ve ihracattan
istihdama kadar yayılabilen etkileri oluyor.

Makroekonomi teorisine göre kur şokunun ilk etkisi doğrudan ya da dolaylı yollarla
enflasyonda görülüyor.

Eğer Türk Lirası hızlı bir değer kaybı yaşarsa, ithal edilen tüm ürünlerin maliyeti
ve dolayısıyla fiyatı artıyor.

Bir diğer etki ise ihracatta gözleniyor. Para biriminde yaşanan hızlı değer kaybı,
ihraç edilen ürünlerin uluslararası piyasalarda daha rekabetçi hale gelmesini sağlıyor.

Kur şokunun dolaylı etkileri ise istihdam piyasasında gözleniyor. Ekonomide enflasyon
ile işsizlik arasındaki ilişki, ‘Philips eğrisi’ adı verilen teoriyle açıklanıyor.
Philips eğrisine göre, enflasyonda yaşanan düşüş, işsizlikte artış yaratıyor.

**Ekonomik gerçekler ne diyor?**

Ekonomide teori ve gerçekler her zaman örtüşmez. Ekonomi teorisinde genellikle değişkenlerin
aynı kaldığı varsayılarak hareket edilir. Bu da gerçekte ekonomide yaşanan dinamiklerin
zaman zaman göz ardı edilmesi anlamına gelebilir.

Kur şoku nedeniyle yükselen enflasyon, tüketicilerin alım gücünü etkiler ve ücretler
enflasyonun artış hızı oranında yükselmezse tüketime olumsuz yansıyor ve azalan 
tüketim de şirketlerin işten çıkarma yoluyla maliyet kısmasına neden olabiliyor.

**Fiyatlar kur şokundan nasıl etkilenir?**

Kur şokları bir ülke içerisindeki fiyatları iki yönden etkiliyor. Bir para birimi
değer yitirdikçe, o ülke için ithalatın maliyeti yükseliyor.

Her sektör için kur şokunun maliyeti değişebiliyor.

İkinci etki ise şirketlerin kâr marjlarına bağlı olarak yaşanıyor. İthal girdi ile
üretilen ürünlerin maliyeti kur şoku nedeniyle yükseldiğinde söz konusu sektördeki
rekabetin düzeyine göre şirketler maliyeti tüketiciye yansıtma derecesi konusunda
karar vermek durumunda kalıyor.

Rekabetin yoğun olduğu sektörlerde şirketler kâr marjlarını düşürerek kur şokunu
tüketiciye yansıtmama yoluna giderken, daha az rekabetçi alanlarda para birimindeki
değer kaybının maliyeti tüketiciye daha fazla yansıtılabiliyor.

Aynı şekilde ithal girdi mallarının oranının fazla olduğu sektörlerde de kur şoku
fiyatlara daha fazla yansıyor.

Yani Philips eğrisi, teoriden pratiğe her zaman geçirilemeyebiliyor. BBC Türkçe