# Merkez Bankası’ndan bankalara yeni uygulama talimatı

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/merkez-bankasindan-bankalara-yeni-uygulama-talimati-93920h/
- Yayımlanma: 2023-01-10T07:33:23+03:00
- Yazar: Selim Soydan

 

Merkez Bankası, bankaların bilançolarındaki Türk lirası oranının artmasını amaçlayan
yeni düzenlemesine ilişkin uygulama talimatını bankalarla paylaştı.

Bankalara menkul kıymet tutma yükümlülüğü için yeni hedefler veren, yüzde 60-70 
arasında Türk lirası hedefini tutturan bankaları ise ödüllendiren uygulamada kullanılacak
formül de talimatta yer aldı.

TCMB’den yapılan açıklamada 31 Aralık 2022 tarihinde menkul kıymet tesisine tabi
yükümlülüklerinin kapsamıyla ilgili Tebliğ değişimi ve 7 Ocak 2023 tarihinde yayımlanan
Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ’de yapılan değişiklikle gerçek ve tüzel kişi
için hesaplanacak Türk lirası mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonu
içindeki payına göre ilave veya indirimli olarak menkul kıymet tesis edilmesi kararlarıyla
ilgili hesaplama yönteminin detaylarına yer verildi.

[Merkez Bankası](https://www.tcmb.gov.tr/), bankaların bilançolarındaki Türk lirası
oranının artmasını amaçlayan yeni düzenlemesine ilişkin uygulama talimatını bankalarla
paylaştı.

Bankalara menkul kıymet tutma yükümlülüğü için yeni hedefler veren, yüzde 60-70 
arasında Türk lirası hedefini tutturan bankaları ise ödüllendiren uygulamada kullanılacak
formül de talimatta yer aldı.

[TCMB](https://www.borsatek.com/merkez-bankasi-menkul-kiymet-tesis-oranini-yukseltti-93861h)‘
den yapılan açıklamada 31 Aralık 2022 tarihinde menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklerinin
kapsamıyla ilgili Tebliğ değişimi ve 7 Ocak 2023 tarihinde yayımlanan Menkul Kıymet
Tesisi Hakkında Tebliğ’de yapılan değişiklikle gerçek ve tüzel kişi için hesaplanacak
Türk lirası mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonu içindeki payına 
göre ilave veya indirimli olarak menkul kıymet tesis edilmesi kararlarıyla ilgili
hesaplama yönteminin detaylarına yer verildi.

Merkez Bankası daha önce yurt içi yerleşik gerçek kişiler ve reel kesim ile yapılan
yabancı para cinsinden repo işlemlerinden sağlanan fonlar ile yabancı para fon sağlayan
müşteriler ile finansal türev işlemler yapılarak menkul kıymet tesisine tabi yabancı
para yükümlülüklerin bilanço dışına çıkarılması amacıyla yapılan işlemleri kapsayacak
şekilde genişletilmesine karar vermişti.

TCMB’den yapılan son açıklamada ise menkul kıymet tesisine tabi yükümlülüklerin 
kapsamına ilişkin bahse konu değişikliklerin Türk lirası mevduat/katılım fonunun
toplam mevduat/katılım fonu içindeki payı hesaplamasına da yansıtılmasına karar 
verildiği duyuruldu.

Buna göre;

Gerçek kişi Türk lirası payı = (M1-T1+R1) / (M1+M2+R1+R2) * 100

M1 = Gerçek kişilere ait Türk lirası cinsinden mevduat/katılım fonu

M2 = Yurt içi yerleşik gerçek kişilere ait yabancı para cinsinden mevduat/katılım
fonu

T1 = Yabancı para fon sağlayan yurt içi yerleşik gerçek kişi müşteriler ile finansal
türev işlemler
yapılarak menkul kıymet tesisine tabi yabancı para yükümlülüklerin
bilanço dışına çıkarılmasına neden olacak nitelikteki işlemler (müşterinin vadede
Döviz alım yönünde yaptığı)

R1 =Yurt içi yerleşik gerçek kişilerle yapılan Türk lirası cinsinden repo işlemlerinden
sağlanan
fonlar

R2 =Yurt içi yerleşik gerçek kişilerle yapılan yabancı para cinsinden repo işlemlerinden
sağlanan
fonlar

Tüzel kişi Türk lirası payı = (M3-T3+R3) / (M3+M4+R3+R4) * 100

M3 = Tüzel kişilere ait Türk lirası cinsinden mevduat/katılım fonu

M4 = Yurt içi yerleşik tüzel kişilere ait yabancı para cinsinden mevduat/katılım
fonu

T3 = Yabancı para fon sağlayan yurt içi yerleşik tüzel kişi müşteriler ile finansal
türev işlemler
yapılarak menkul kıymet tesisine tabi yabancı para yükümlülüklerin
bilanço dışına çıkarılmasına neden olacak nitelikteki işlemler (müşterinin vadede
döviz alım yönünde yaptığı)

R3 = Yurt içi yerleşik tüzel kişilerle yapılanTürk lirası cinsinden repo işlemlerinden
sağlanan fonlar

R4 =Yurt içi yerleşik tüzel kişilerle yapılan yabancı para cinsinden repo işlemlerinden
sağlanan
fonlar

olarak belirlendi.

TCMB yaptığı duyuruda tüzel kişi mevduat/katılım fonundan Tebliğin 4’üncü maddesinin
birinci fıkrasında sayılan ve Uygulama Talimatının “2.A. Menkul kıymet tesisine 
tabi yükümlülüklerin kapsamı” bölümünde açıklanan kalemlerin hariç tutulacağını 
ve Merkez Bankası, diğer bankalar ve mali kuruluşlarla yapılan repo işlemleri ve
türev işlemlerin hesaplamalarda dikkate alınmayacağını kaydetti.

Yapılan açıklamada uygulamaların geçerli olacakları tarihlere de yer verilerek “
Gerçek ve tüzel kişi Türk lirası payı hesaplamasında yapılan değişiklikler menkul
kıymet tesisi uygulamasında 27/1/2023 hesaplama tarihi ve yabancı para zorunlu karşılıklardan
komisyon alınması uygulamasında 20/1/2023 hesaplama tarihinden itibaren geçerli 
olacaktır. Diğer taraftan, bahse konu değişiklikler 13/1/2023 tarihinden itibaren
Türk lirası mevduat/katılım fonu payı bildirimlerinde dikkate alınacaktır” ifadeleri
kullanıldı.