# Piyasa değeri 1 trilyon doları bulan şirketin yükselişi ve çöküşü

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/piyasa-degeri-1-trilyon-dolari-bulan-sirketin-yukselisi-ve-cokusu-38986h/
- Yayımlanma: 2018-08-04T10:44:16+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

Dünya medyası bu hafta dünyanın ilk trilyon dolarlık şirketinin haberlerini yaptı.

Apple, Perşembe günü tek hisse fiyatı 205,05 dolara çıkınca tarihi bir eşiği geçmiş
oldu. Şirket sadece bir gün önce 2018’in üçüncü çeyreğinde rekor gelir elde ettiğini
duyurmuştu.

Ancak Amerikan teknoloji devi bu alanda bir ilk değil. Bu rekor piyasa değerine 
bir Çin şirketi 11 yıl önce ulaşmıştı. Hatırlanmamasının nedeni büyük bir çöküş 
yaşaması olabilir.

Çin’in dev petrol şirketi PetroChina, Kasım 2007’de Şangay Borsası’nda 13 basamaklı
bir rakamla piyasa zirvesine ulaşmıştı. Şirketin piyasa değeri tam 1 trilyon dolardı.

Kimileri ise o dönem bu piyasa değerlendirmesine karşı çıktı. PetroChina’nın hisselerinin
yalnızca küçük bir kısmı halka açılmıştı ve Çinli yatırımcılar sadece kendi ülkelerinde
hisse satın alabiliyorlardı. Ortaya sıradışı bir arz-talep senaryosu çıktı. Ancak
bunu takiben yaşanan çöküşün büyüklüğüyle ilgili kimsenin kuşkusu yok.

Sadece 24 saat içinde PetroChina, gezegenin en değerli şirketleri ExxonMobil ve 
General Motors’un toplam sermaye miktarını aştı.

**10 yıllık kaybı 800 milyar dolar**

Fakat aylar içinde PetroChina’nın hisseleri düşüşe geçti ve 10 yıllık sürede kayıpları
800 milyar dolara ulaştı. Bloomberg’e göre bu miktarla İtalya’daki tüm şirketleri
satın almak ya da dünyanın çevresini 100 dolarlık banknotlarla çevrelemek mümkün.

O zamandan beri şirketin değeri 400 milyar doların üstüne çıkamadı ve en son istatistikler
200 milyar doların altında kaldığını gösteriyor.

**Yanlış giden neydi?**

En basit yanıtla; “Neredeyse her şey”.

İlk olarak 1999’da kurulan PetroChina inanılmaz piyasa zirvesine ulaştığında, petrol
fiyatları artıştaydı ve Çin borsası adeta çoşmuştu.

2008 yılında küresel mali krizi yaşandı ve petrol fiyatları dibe vurdu. Petrolün
2008’de 103 dolar olan varil fiyatı, 2016’da 37 dolara indi.

Çin hükümetinin ülkenin en büyük petrol ithalatçısı olmasına karşın çevresel endişeler
nedeniyle daha az mal yoğunluklu kalkınma modelini benimsemesi işleri daha da kötüleştirdi.

Örneğin Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yakın dönemde Çin’in elektrikli araçlarda
lider üretici ve tüketici olması için hedeflerini açıklamıştı.

2015’te Çin’de borsa balonu patlayınca bunun artçı etkileri ve türbülansı yaklaşık
8 ay sürdü.

Suç sadece dış faktörlerde değildi. 2013 yılında PetroChina, üst düzey yöneticilerinden
Liao Yongyuan’ın yolsuzluk soruşturması kapsamında tutuklanmasıyla sarsıldı.

PetroChina’nın bugünkü piyasa değeri 195 milyar dolar ancak bazı analistler şirketin
geleceğinden umutlu.

Mart ayında şirket 2017 için 3.6 milyar dolar kâr ettiğini açıkladı. Bu 2016 yılındaki
rakamların yaklaşık 3 katı. Petrol fiyatlarındaki artış da buna katkı sağlamıştı.
2017 yılında PetroChina’nın değeri Amazon’dan büyüktü.

Şirket ayrıca dünyanın en büyük petrol şirketi. Yaklaşık 300 bin çalışanı var ve
Çin’in ana altyapı projeleri Kuşak ve Yol Girişimi’nin önemli bir parçası.

**Apple için dersler**

PetroChina’nın başarısızlığından Apple ders çıkarabilir mi?

İki şirket farklı pazarlarda çalıştığı için karşılaştırmak zor. Teknoloji şirketleri
dünyanın en değerli şirketlerinin başında geliyor. Sadece tek bir enerji şirketi
ilk ona girmeyi başardı.

Ancak bazı araştırmalara göre, ki buna Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) raporu da
dahil, akıllı telefon satışları doruğa ulaştı.

Apple’ın gelirinin yüzde 56’sının iPhone satışlarından geldiği düşünülürse, yeni
trilyonerler için gelecekte bazı sorunlar çıkabilir. BBC Türkçe