# Reel sektörün dış borç çevirme oranı yüzde 200’ü aştı

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/reel-sektorun-dis-borc-cevirme-orani-yuzde-200u-asti-91459h/
- Yayımlanma: 2022-10-24T08:18:56+03:00
- Yazar: Selim Soydan

Politika faizindeki indirimlere rağmen makro ihtiyati önlemler nedeniyle krediye
erişimi kısıtlanan özel sektör çareyi yurtdışından borçlanmakta buldu. Özel sektörün
Ağustos 2022 itibariyle dış borç çevirme rasyosu yüzde 217,13’e yükseldi. [Merkez Bankası](https://www.tcmb.gov.tr/)
son üç Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında 350 baz puan [faiz](https://www.borsatek.com/paraguay-faiz-artirimlarina-ara-verdi-91454h)
indirimi gerçekleştirse ve ticari kredi faizlerine politika faizine dayalı azami
sınır getirse de hem Merkez Bankası’nın hem de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumu’nun (BDDK) aldığı makro ihtiyati önlemler ticari kredi kullanımını kısıtlıyor.
İçeride politika faizi indirimiyle bir yandan gevşetilen ancak makroihtiyati önlemlerle
bir yandan da sıkılaştırılan piyasada, yüksek enflasyon nedeniyle işletme sermayesi
ihtiyacı artan özel sektör yönünü yurtdışına çevirdi. Merkez Bankası verilerine 
göre özel sektörün dış borç çevirme oranı Ağustos 2022 itibariyle aylık veriler 
kullanılarak 6 aylık hareketli toplam yöntemiyle hesaplandığında yüzde 217,13’e 
yükseldi. Ağustos ayında özel sektörün 12 aylık kümülatif uzun vadeli dış borç çevirme
oranı yüzde 198’e çıktı. Yani özel sektör 1 birim borç öderken 2 katı borçlandı.

### Ticari kredide büyüme yüzde 24,6

Dünya’nın haberine göre Merkez Bankası’nın geçen hafta 150 baz puan indirimle yüzde
10,5’e çektiği politika faizi indirimi sonrasında cuma günü de BDDK TL kredi kullanabilecek
şirketler için getirdiği uygulamayı daha da sıkılaştırdı. BDDK TL kredi kullanabilmek
için daha önce 15 milyon TL olan yabancı para pozisyonu sınırı 10 milyon TL’ye çekti,
nakit pozisyonu aktif toplamı ya da 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanı 
yüzde 10’unu geçen şirketlere uygulanan kredi sınırlaması ise yüzde 5 olarak güncelledi.
Merkez Bankası verilerine göre eylülün ilk haftasında yüzde 17,6’ya kadar gerileyen
ticari kredilerde 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış büyüme
eylül sonu itibariyle yeniden yüzde 20 seviyesini aştı. 14 Ekim haftası itibariyle
de ticari kredilerde büyüme yüzde 24,6’ya ulaştı. Aynı dönemde ticari kredi faizleri
kurumsal kredi kartı ve kredili mevduat hesabı hariç yüzde 18,29’a geriledi.

Özel sektör kredi kullanımında karşılaştığı zorlukları sık sık dile getirirken Merkez
Bankası verileri yurtdışından kredi talebinin arttığını ortaya koyuyor. Ağustos 
2022 ödemeler dengesi verileri göre özel sektör bu dönemde toplam 2.4 milyar dolar
kredi kullandı. Yılın ilk sekiz ayında diğer sektörler 8.5 milyar dolar kredi kullanımı
yaptı. Böylece de 12 aylık kümütalif verilere göre uzun vadeli dış borç çevirme 
oranı bankacılık sektöründe yüzde 91, diğer sektörlerde yüzde 198 oldu. Diğer sektörlerde
temmuzda bu oran yüzde 178 seviyesindeydi. Özel sektörün kısa vadeli dış borç stokunda
da artış var. Yine Merkez Bankası verilerine göre diğer sektörlerin kısa vadeli 
dış borç stoku 2021 sonuna göre yüzde 15,4 artışla 50.9 milyar dolar düzeyine çıktı.

### 16 yılın en yüksek oranına çıktı

Merkez Bankası’nın aylık verileri kullanarak 6 aylık hareketli toplam yöntemiyle
hesapladığı özel sektörün kısa ve uzun vadeli dış borç çevirme oranı Ağustos 2022
itibariyle yüzde 217,13 seviyesine yükseldi. Bu oran 2006 Haziran’ındaki yüzde 254,3’
ten sonra görülen en yüksek seviye. Pandeminin ilk yılında Mayıs 2020’de yüzde 61,31’
e kadar gerileyen özel sektörün dış borç çevirme oranı o dönemki genişleyici para
politikası sayesinde ucuz maliyetli krediye ulaşımın etkisiyle 2021’in ilk aylarına
kadar yüzde 100’ün altında seyretti. 2021 Mayıs ile birlikte artışı ivme kazanan
dış borç çevirme oranı 2022 ile birlikte yüzde 150’yi aştı. BDDK ve Merkez Bankası’nın
makroihtiyati önlemlerle sıkılaştırmayı arttırdıkları Haziran 2022 sonrasında ise
temmuzda oran yüzde 186,3’e, ağustosta ise yüzde 217,13’e yükseldi.