# TCMB: Enflasyonun müsebbibi gıda fiyatları

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/tcmb-enflasyonun-musebbibi-gida-fiyatlari-78082h/
- Yayımlanma: 2022-01-04T10:12:10+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

Reklam

 [ ⌊Stablex Kare Banner⌉ ](https://track.adform.net/C/?bn=91045298;gdpr=${GDPR};gdpr_consent=${GDPR_CONSENT_50})

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yıllık enflasyon tüm ana gruplarda yükseldiği,
enflasyondaki yükselişe en belirgin katkının temel mal ve gıda alt grubundan geldiği
belirtildi. TCMB Aylık Fiyat gelişmeleri [raporunda](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/6a9d70de-da79-472e-859c-ed4c765c78e2/afiyataralik21.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-6a9d70de-da79-472e-859c-ed4c765c78e2-nUzUPwN)
şöyle denildi:

“Tüketici fiyatları Aralık ayında yüzde 13,58 oranında artmış, yıllık enflasyon 
14,77 puan yükselişle 2021 yılını yüzde 36,08 seviyesinde [tamamlamıştır](https://www.borsatek.com/enflasyon-verisi-aciklandi-son-19-yilin-en-yuksegi-77997h).
Yıllık enflasyon tüm ana gruplarda yükselmiş, enflasyondaki yükselişe en belirgin
katkı temel mal ve gıda alt grubundan gelmiştir. Bu dönemde birçok kalem üzerinde
döviz kuru gelişmelerinin yansımaları hissedilirken, kur geçişkenliğinin yüksek 
olduğu temel mal grubunda fiyatlar özellikle dayanıklı tüketim malları öncülüğünde
yüksek bir oranda artmıştır. Dayanıklı tüketim malları arasında da otomobil fiyatlarındaki
artış dikkat çekmiştir. Gıda grubunda yıllık enflasyon taze meyve ve sebze kalemlerinde
görece daha ılımlı seyrederken, girdi maliyetlerinin etkisiyle taze meyve ve sebze
dışı kalemlerde kayda değer bir oranda yükselmiştir. Uluslararası enerji fiyatlarında
bu dönemde gerileme izlenirken, döviz kuru gelişmelerinin yansımalarıyla başta akaryakıt,
tüp gaz ve kömür olmak üzere yurt içi enerji fiyatlarındaki artışlar devam etmiştir.
Hizmet grubunda da yükselişler genele yayılırken, bilhassa lokanta-otel grubu fiyatlarındaki
hızlanma gıda enflasyonundaki görünümün de etkisiyle belirgin olmuştur. Türk lirasındaki
değer kaybı, emtia fiyatlarındaki yüksek seyir ile tedarik zincirlerinde devam eden
aksamalar neticesinde üretici fiyatları kaynaklı baskılar oldukça güçlü seyretmiştir.
Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık enflasyonları ve ana eğilimleri
belirgin bir yükseliş göstermiştir.   

Değerlendirmeler 

Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde 13,58 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon
14,77 puan artarak yüzde 36,08 olmuştur. Bu dönemde B ve C endekslerinin yıllık 
değişim oranları sırasıyla 15,14 ve 14,26 puan artarak yüzde 34,89 ve yüzde 31,88
olarak gerçekleşmiştir. Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde,
bir önceki aya göre temel mal, gıda, hizmet, enerji, alkol-tütün-altın gruplarının
katkıları sırasıyla 6,57; 4,47; 1,40; 1,33 ve 1,00 puan artmıştır.  

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, üç aylık ortalamalara göre B ve C göstergelerinin
eğilimlerinde yüksek artışlar izlenmiştir. Bu dönemde, enflasyon eğilimi çekirdek
göstergeleri oluşturan ana bileşenlerin tamamında dikkat çekici oranlarda yükselmiştir.

Hizmet fiyatları Aralık ayında yüzde 5,27 oranında yükselmiş, grup yıllık enflasyonu
5,45 puan artarak yüzde 22,33 olmuştur. Yıllık enflasyon haberleşmede gerilerken,
lokanta-otelde daha belirgin olmak üzere diğer alt gruplarda yükselmiştir. Lokanta-
otel alt grubunda fiyatlar yüzde 9,81 oranında artarken, yıllık enflasyon 11,95 
puan yükselişle yüzde 40,85 seviyesine ulaşmış ve hizmetler sektörü enflasyonunu
yukarıya çekmeye devam etmiştir. Bu gelişmede, temel gıda fiyatlarındaki olumsuz
görünümün etkisiyle yemek hizmetleri fiyatlarındaki yüksek artış (yüzde 10,16) dikkat
çekmiş, konaklama hizmetleri fiyatlarında da yükselişlerin (yüzde 5,42) sürdüğü 
izlenmiştir. Ulaştırma hizmetlerinde fiyatlar yüzde 5,78 oranında artarken, karayoluyla
şehirlerarası ve havayolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki artışlar öne çıkmıştır.
Diğer hizmetler fiyatlarındaki artışta ulaştırma sektörüyle bağlantılı sigorta fiyatlarının
yanı sıra kura duyarlılığı yüksek olan bakım ve onarım kalemleri olumsuz ayrışmıştır.
Mevsimsel etkilerden arındırılmış verilerle incelendiğinde kira enflasyonundaki 
yükseliş eğiliminin Aralık ayında da sürdüğü izlenmiştir.

Temel mal yıllık enflasyonu Aralık ayında 22,19 puanlık kayda değer bir artışla 
yüzde 40,55 seviyesine gelmiştir. Bu dönemde yıllık enflasyon Türk lirasındaki gelişmelere
bağlı olarak tüm alt gruplarda belirgin yükseliş göstermiş ve genele yayılan fiyat
artışları kaydedilmiştir. Dayanıklı mal fiyatları bu dönemde aylık bazda yüzde 30,33
oranında artmış, bu yükselişi otomobil fiyatları (yüzde 42,38) sürüklerken, beyaz
eşya (yüzde 22,61), diğer elektrikli ve elektriksiz aletler (yüzde 19,88) ve mobilya(
yüzde 17,41) fiyatlarında da yüksek artışlar görülmüştür. Bu gelişmelerle, dayanıklı
mal grubu yıllık enflasyonu yüzde 48,93’e ulaşmıştır. Diğer temel mallardaki aylık
fiyat artışları genele yayılmakla birlikte konutun bakımonarımına yönelik malzemeler,
kişisel bakım ürünleri, ev tekstili, temizlik malzemeleri, araç yedek parçaları,
küçük ev aletleri gibi ürünler öne çıkmış, grup aylık enflasyonu yüzde 13,38 olmuştur.
Aralık ayında sezon indirimlerinin başladığı giyim ve ayakkabı grubunda mevsimsel
eğiliminin tersine aylık bazda fiyat artışı (yüzde 7,38) izlenmiş ve yıllık enflasyon
yüzde 19,92’ye yükselmiştir. 

Enerji fiyatları Aralık ayında yüzde 9,75 oranında artmıştır. Bu dönemde uluslararası
enerji fiyatlarında düşüş görülmesine karşın, Türk lirasındaki gelişmelerle birlikte
akaryakıt (yüzde 22,41), tüp gaz (yüzde 16,49) ve katı yakıt (yüzde 11,18) gruplarında
yüksek aylık artışlar görülmüştür. Böylece, yıllık enerji enflasyonu Aralık ayında
10,79 puan yükselerek yüzde 42,93 olmuştur. 

Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları Aralık ayında yüzde 15,99 oranında artış kaydetmiş,
grup yıllık enflasyonu 16,69 puan yükselerek yüzde 43,80 seviyesine ulaşmıştır. 
Yıllık enflasyon işlenmemiş gıda grubunda 14,61 puan artışla yüzde 39,83’e, işlenmiş
gıda grubunda 18,71 puan artışla yüzde 47,57’ye yükselmiştir. İşlenmemiş gıda grubunda
mevsimsellikten arındırılmış veriler taze meyve ve sebze fiyatlarında aylık bazda
görece daha sınırlı bir artış gösterirken, diğer işlenmemiş gıda grubunda belirgin
fiyat artışlarına işaret etmiştir. Bu dönemde, diğer işlenmemiş gıda grubunda süt(
yüzde 25,30), beyaz et (yüzde 23,80), yumurta (yüzde 21,15), patates (yüzde 28,38)
ve kırmızı et (yüzde 15,93) öne çıkan kalemler olmuştur. Aralık ayında işlenmiş 
gıda fiyatları aylık bazda yüzde 16,47 ile kayda değer bir artış sergilemiştir. 
Bu grupta ekmek ve tahılların (yüzde 19,64) yanı sıra, katı-sıvı yağlar (yüzde 22,60),
peynir ve diğer süt ürünleri (yüzde 18,22) ve et ürünlerinde (yüzde 13,76) daha 
belirgin olmak üzere alt kalemler genelinde keskin fiyat artışları izlenmiştir. 
Bu gelişmelerde döviz kuru, tarımsal emtia fiyatları gelişmeleri ve tarımsal kuraklığın
yansımaları izlenmiştir. Böylelikle, taze meyve ve sebze grubunda yıllık enflasyon
görece sınırlı miktarda artış göstererek yüzde 17,94 olurken, diğer gıda grubunda
yıllık enflasyon 19,59 puan yükselerek yüzde 49,35’e ulaşmıştır. 
Aralık ayında 
tütün ürünleri fiyatlarında yaklaşık 2 TL düzeyinde artış gerçekleşmiştir. Tütün
ürünleri fiyatları bu dönemde yüzde 11,96 oranında artmış, bu gelişmenin tüketici
enflasyonuna etkisi 0,49 puan olmuştur.

Yİ-ÜFE Yurt içi üretici fiyatları Aralık ayında yüzde 19,08 oranında artmış, yıllık
enflasyon 25,27 puan yükselişle yüzde 79,89 olmuştur. Alt gruplar geneline yayılan
yüksek fiyat artışlarında Türk lirasındaki değer kaybı, emtia fiyatlarındaki yüksek
seyir ve arz kısıtları belirleyici olmaya devam etmiştir. Bu dönemde petrol ve ana
metal hariç imalat sanayi fiyatlarının eğilimi önemli ölçüde yükselmiştir. 

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, yıllık enflasyon enerji ve ara mallarda
daha belirgin olmak üzere tüm alt gruplarda yükselmiştir. Aralık ayında alt kalemler
geneline yayılan yüksek fiyat artışları görülmüştür. En belirgin aylık artış yüzde
21,21 ile ara mallar grubunda gerçekleşmiş, bu gelişmede ana demir-çelik ve ferro
alaşımlar ile tekstil, plastik ve kağıt ürünleri öne çıkarken, diğer alt gruplarda
da belirgin fiyat artışları izlenmiştir. Enerji grubu aylık yüzde 20,38 artış ile
öne çıkan bir diğer grup olmuş, bu gelişmede elektrik-gaz imalatı ve dağıtımı ile
petrol ürünleri belirleyici olmuştur. Dayanıksız mal grubunda et ve süt ürünleri,
bitkisel ve hayvansal yağlar gibi gıda imalatı kalemleri ile tekstil ürünleri öne
çıkmıştır. Sermaye malları aylık fiyat artışında metal yapı ürünleri, motorlu kara
taşıtlarının parça ve aksesuarları ile makineler belirleyici olurken, dayanıklı 
tüketim grubunda mobilya, ev aletleri ve mücevherat fiyatlarında önemli artışlar
görülmüştür. Bu gelişmelerle, tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı
baskılar güçlenerek devam etmiştir. “