# TUİK tasarruf oranını nasıl yükseltti

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/tuik-tasarruf-oranini-nasil-yukseltti-17666h/
- Yayımlanma: 2016-12-14T07:54:40+03:00
- Yazar: Murat Ali Oral

TUİK’in, üçüncü çeyrek büyüme verilerini açıklamadan hemen öncesinde duyurusunu 
yaptığı yeni hesaplama sistemi ile ilgili tartışmalar devam ediyor. Bir çok uzman
hesaplama yönteminin ayrıntılarının yeterince açıklanmadığını bu nedenle şeffaf 
olmadığını söylerken rakamlar üzerinde de tartışma sürüyor. Milliyet yazarı Güngör
Uras, bugünkü yazısında, yeni hesaplama yöntemini yazdı. 

“Biz şimdiye kadar iç tasarruf-larımızın yüzde 15.5 olduğuna üzülürdük. TÜİK’in 
yeni hesaplaması ile iç tasarruflarımızın bir anda yüzde 24.8 olduğunu öğrendik.

Bugüne kadar ithalata bağımlılığı büyük sorun olarak görürdük. TÜİK, ekonomideki
toplam arzın sadece yüzde 12.5’inin ithalat kaynaklı olduğunu açıkladı!..

TÜİK’e göre, 2015 yılı milli gelirinde yapılan yüzde 19.71 artışın arkasında, 2012
yılı girdi-çıktı çalışması var.

Bu çalışma, sektörler arası mal ve hizmet ilişkilerini belirler. Bir sektör üretim
yaparken, hangi sektörlerden neleri alır, hangi sektörlere neleri verir? Katma değer
nasıl yaratılır? Bunlar girdi-çıktı tablosundan belirlenir.

Önceki çalışma 10 yıl önce yapılmıştı. 10 yılda ekonomide yapısal değişim oldu. 
Sektörler arası mal akımı değişti. Milli gelirin tekrar hesaplanmasının temel nedeni
bu.

Milli gelirdeki değişimin izlenme şekli de değiştirildi. Eskiden büyüme cari fiyatla
belirlenir, sonra da belli bir yılın (baz yılı) fiyatına dönüştürülürdü.

Milli gelir değişimi TL sabit fiyatla izlenirdi. Bundan sonra sabit fiyata dönüştürme
olmayacak.

Artık ‘zincirleme’

Her yılın milli geliri, bir önceki yılın fiyatı ile belirlendikten sonra, değişim,“
Zincirleme Hacım Endeksi” adı ile yayımlanacak.

Eskiden üçer aylık milli gelir rakamları ortalaması alınarak yıllık büyüme açıklanırdı.
Bundan sonra üçer aylık zincirleme değişimler açıklanacak ama yıllık zincirleme 
endeks bu üçer aylık büyümelerin ortalamasına bağlı olmadan belirlenecek.

Gelelim en önemli değişikliğe. 2015 yılı tasarruf oranının yüzde 24.8’e yükseltilmesine.

Milli gelirin bir bölümünü hane halkı ve devlet tüketir. Kalanı yatırıma gider. 
Yatırım iç ve dış tasarrufla (cari açık) gerçekleştirilir. Buna göre de iç tasarruf
oranı belirlenir.

Peki nasıl arttı?

TÜİK başka ülkelerdeki uygulamalara uyma arayışında daha önce tüketim kabul edilen
bazı harcamaları tüketimden çıkararak yatırıma aktardı. Bunların en önemlileri askeri
harcamalar, araştırma geliştirme harcamaları.

Bu işlem sonucu hane halkı ile devletin tüketim harcamaları azalıyor. Yatırım harcamaları
büyüyor. Eski hesaplamada, 2017 yılında hane halkı ve devlerin toplam tüketim harcamaları
GSYH’nin yüzde 84.4’ü iken, yeni hesaplama ile yüzde 60 oldu. Sabit sermaye yatırımlarının
GSYH içindeki payı yüzde 20’den yüzde 30’a yükseldi.

GSYH’nin dolar karşılığı 719 milyar dolardan 861 milyar dolara yükselince, cari 
açığın GSYH’ye oranı geriledi. Bütün bunların sonunda brüt tasarruf yüzde 15.5’ten
yüzde 24.8’e yükseldi.

TÜİK’in açıklamasına göre GSYH’nin yüzde 24.8’i büyüklüğündeki brüt iç tasarrufun
9.4 puanı hane halkı tasarrufundan, 4.4 puanı devlet tasarrufundan, 8.7 puanı mali
olmayan sektörlerin tasarrufundan ve 2.2 puanı da mali sektör tasarrufundan oluşuyor.(
Yuvarlamalar nedeniyle toplamlar tutmayabiliyor.)