# TÜİK verilerinin doğruluğu TBMM’de gündeme geldi

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/tuik-verilerinin-dogrulugu-tbmmde-gundeme-geldi-45908h/
- Yayımlanma: 2019-06-20T13:36:12+03:00
- Yazar: Murat Ali Oral

TÜİK’in yayınladığı verilerin güvenilirliği konusunda son dönem artan şüphelere 
dikkat çeken CHP Parti Sözcüsü Öztrak, “Resmi istatistiklere siyasi müdahalelerin
ortaya çıktığı Arjantin, Yunanistan ve Brezilya gibi ülkelerde yöneticilerin ve 
bu verileri üretenlerin yaşadığı sıkıntılar unutulmamalıdır” diye konuştu.

Veri kalitesi üzerinde artan kuşku bulutlarının TÜİK içinde de rahatsızlıkları artırdığını
ifade eden Öztrak, kurum içinde emekliliği yaklaşan personelin emeklilik taleplerinin
arttığı yönünde bilgiler geldiğini ifade etti.

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak, TÜİK’in verileri üzerindeki
kuşkular hakkında Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a yönelttiği soru önergesinde
şunları ifade etti:

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) son dönemde yayımladığı istatistiklerle kamuoyunda
tartışma konusu olmaktadır. Bu çerçevede, istihdam ve işsiz sayılarının belirlenmesinde
önemli bir gösterge olan “çalışma çağındaki nüfus” istatistiklerinde yaşanan olağanüstü
dalgalanmalara makul bir açıklama henüz getirilmemiştir. Yine yakın zamanda fiyat
derleme ve iş yeri seçim yönteminde yapılan değişiklikler de kamuoyunda ciddi tartışmalara
neden olmuştur.

**SORULAR YANITLANMIYOR**

TBMM’nin denetim fonksiyonunun icrası gereğince bu ve buna benzer konular tarafımca,
milletvekili sıfatıyla, TBMM’nin gündemine getirilmektedir.  Bu çerçevede çalışma
çağındaki nüfusta yaşanan olağanüstü gelişmelere yönelik 26 Şubat 2019 tarihinde
TBMM Başkanlığı aracılığıyla yönlendirdiğimiz soru önergesine henüz cevap 
verilmemiştir.
Yine TÜİK’in fiyat derleme, iş yeri seçim yönteminde yaptığı değişiklikler ve fiyatlara
idari müdahale iddialarının araştırılması amacıyla TBMM’ye 24 Nisan 2019 tarihinde
bir araştırma önergesi arz edilmiştir. Bu önergenin önümüzdeki günlerde TBMM Genel
Kurul gündemine alınması beklemektedir.

**RAKAMLARDAKİ SAPMALAR ENFLASYONU AŞAĞI ÇEKTİ**

Bununla beraber, yakın zamanda, TÜİK’in veri kalitesi açısından kuşku uyandıran 
yeni iddialar kamuoyuna yansımıştır. 17 Haziran 2019 tarihinde Sözcü gazetesinde
yer alan haberde Nisan ve Mayıs ayları enflasyon verilerinde özellikle “giyim”, “
otomotiv” gibi alt sektörlerde madde sepeti ağırlığı ve madde fiyatlarıyla hesaplanan

aylık fiyat değişimleri ile TÜİK’in kamuoyuyla paylaştığı aynı mal gruplarının fiyat
değişimleri arasında ciddi farklılıkların bulunduğu iddia edilmektedir. Giyim ve
otomobil kalemlerinde, “kalite düzeltmesi” ile açıklanması mümkün olmayan bu sapmanın,
Nisan enflasyon rakamını 0,5 puan aşağı çektiği aynı haberde ifade edilmektedir.
Yine mobilya ve beyaz eşya fiyatlarında da benzer olağanüstü fiyat gelişmelerinin
olduğuna dikkat çekilmektedir.

**FİRMALARA İNDİRİM TELEFONU İDDİASI**

Bu çerçevede, TÜİK’in, TMSF bünyesine alınmış mobilya firmalarından fiyat toplarken
geçici indirimlerin yapıldığı dönemlerde bu işlemi yaptığına yönelik iddialar son
derece ciddidir. Bu, fiyatlara idari müdahale kaygılarını da artırmaktadır. Diğer
taraftan, TÜİK’in fiyat toplama günlerinde hükümete yakınlığıyla bilinen bazı market
zincirlerine ve TMSF’ye ait işyerlerine yetkililerin telefon ederek, fiyatı toplanacak
ürünlerde indirime gidilmesinin istendiği de 
iddialar arasındadır. Söz konusu gazetede
yer alan iddialar hakkında, TÜİK tarafından herhangi bir açıklama da henüz yapılmamıştır.

**TÜİK PERSONELİNİN EMEKLİLİK TALEPLERİ ARTTI**

İstatistiklerde olağan dışı sapmaların ve veri kalitesi konusundaki kuşkuların, 
2018’in Ekim ayında TÜİK’te yaşanan yönetim değişikliği ardından yoğunlaşması ise
ayrıca dikkat çekicidir. Yine veri kalitesi üzerinde artan kuşku bulutlarının TÜİK
içinde de rahatsızlıkları artırdığı emekliliği yaklaşan personelin emeklilik taleplerinin
arttığı haberleri kamuoyuna yansımaktadır.

**MÜDAHALE MEMUR VE EMEKLİ AYLIKLARINI ETKİLER**

Enflasyon, Türkiye’de başta ücretler olmak üzere pek çok sözleşmede dikkate alınan
önemli bir göstergedir. Yine memur ve emekli aylıklarının belirlenmesinde de enflasyon
rakamlarının doğruluğu önem taşımaktadır. Milyonların satın alma gücünü etkileyen
bu verilerin kalitesi hakkında kuşkuların uyanmasının çok ciddi sonuçları 
olacaktır.
Kaldı ki TCMB’nin para politikasının belirlenmesinde ve faiz kararlarının alınmasında
da bu verilerin kalitesi son derece önemlidir.

**HEM EKONOMİMİZ HEM İTİBARIMIZ AÇISINDAN SONUÇLARI OLUR**

Türkiye’nin resmi istatistikleri üzerinde kuşku bulutlarının oluşması hem ülkemiz
ekonomisi hem de ülkemizin itibarı açısından ciddi sonuçlar ortaya çıkaracak bir
gelişmedir. Nitekim, resmi istatistiklere siyasi müdahalelerin anlaşıldığı Arjantin,
Yunanistan ve Brezilya’da yöneticilerin ve bu verileri üretenlerin yaşadığı sıkıntılar
bilinmektedir.

**MADDE FİYATLARI İLE MAL GRUPLARININ FİYATI ARASINDAKİ FARKIN SEBEBİ NE?**

Bu çerçevede,  Nisan ve Mayıs ayları enflasyon verilerinde özellikle “giyim”, “otomotiv”
gibi alt sektörlerde madde sepeti ağırlığı ve madde fiyatlarıyla hesaplanan aylık
fiyat değişimleri ile TÜİK’in kamuoyuyla paylaştığı aynı mal gruplarının fiyat değişimleri
arasında ciddi farklılıklar bulunmasının sebebi nedir? Kurumda gerçekleşen yönetim
değişikliğinin ardından, resmi istatistikler ve veri kalitesi üzerinde artan söylentilerin
nedeni nedir? Son dönemde 
kurumdan emeklilik veya istifa yoluyla ayrılma taleplerinde
artış var mıdır? Varsa sebebi nedir? TÜİK’te veri kalitesini denetleyen özerk bir
veri kalite birimi var mıdır? Böyle bir birim yoksa kurulması düşünülmekte midir?