# Türkiye Nijer’de uranyum arıyor

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/turkiye-nijerde-uranyum-ariyor-110683h/
- Yayımlanma: 2024-07-18T07:19:11+03:00
- Yazar: Selim Soydan

Türkiye’nin dışişleri, savunma ve enerji bakanları Batı Afrika ülkesinin zengin 
uranyum yataklarına erişim sağlamak amacıyla Çarşamba günü Nijer’i ziyaret etti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlığındaki ve üst düzey istihbarat şefi İbrahim
Kalın’ın da yer aldığı heyet, medyaya konuşma yetkileri olmadığı için isimlerinin
açıklanmasını istemeyen konu hakkında bilgi sahibi kişilere göre, Türkiye’nin yeni
gelişen nükleer enerji endüstrisini beslemek için Nijer’in bölünebilir mineral kaynaklarından
yararlanmak istiyor.

Gezi, Nijer’in askeri hükümetinin Kanadalı ve Fransız şirketlerin uranyum yataklarını
geliştirme haklarını geri çekmesinin ardından gerçekleşti. Ülke Temmuz 2023’teki
darbeden bu yana bir cunta tarafından kontrol ediliyor ve seçilmiş cumhurbaşkanı
Mohamed Bazoum o zamandan beri gözaltında tutuluyor.

Türkiye, Rusya’nın devlet şirketi Rosatom tarafından inşa edilen ilk nükleer enerji
santrali Akdeniz Akkuyu ve planlanan diğer iki tesis için uranyum tedariki istiyor.
Dünya Nükleer Birliği’ne göre Nijer, dünya uranyum kaynaklarının yaklaşık %5’ine
sahip ve bu yakıtın ilk 10 kaynağı arasında yer alıyor.

Bloomberg’in geçen ay bildirdiğine göre, Türkiye’nin ziyareti Rusya’nın Nijer’in
uranyum varlıklarından bazılarını satın almaya çalıştığı bir dönemde gerçekleşti.
Türkiye’nin de Akkuyu projesi kapsamında Rosatom ile uzun vadeli bir yakıt tedarik
sözleşmesi bulunuyor ve şu anda uranyum cevherini reaktörler için gereken malzemeye
dönüştürme ya da zenginleştirme kapasitesi bulunmuyor.

Nijer, Kanadalı GoviEx Uranium Inc. şirketinin Madaouela uranyum madenini geliştirme
iznini bu ayın başlarında, cuntanın şirketin projeyi geliştirmek için verilen son
tarihi karşılayamadığını söylemesinin ardından geri çekti. Askeri hükümet geçen 
ay da Fransız nükleer grubu Orano SA’nın Imarouren madenini geliştirme hakkını iptal
etmişti.

Uluslararası Para Fonu’na  (IMF) göre dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olan 
Nijer, projeyi geliştirmemesi halinde mevcut maden kanunu uyarınca maden ruhsatlarını
iptal etme hakkına sahip olduğunu söylüyor.

Ülke, Kanadalı Global Atomic Corp’un son fizibilite çalışmasına göre 2027 yılına
kadar günlük 300.000 ton cevher üretmesi planlanan projesini destekliyor.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, televizyon kanalları açmaktan insansız
hava araçları satmaya ve gemilere monte edilen elektrik santralleri tedarik etmeye
kadar uzun süredir ülkesinin Afrika ülkelerindeki etkisini genişletmeye çalışıyor.

Erdoğan ayrıca Nijer’in Fransa’ya uranyum ihracatını durdurma kararını savunarak,
Avrupa ülkesinin 1960 yılında bağımsızlığını kazanana kadar Fransız sömürgesi olan
Nijer’e yönelik “yıllarca süren baskısını” gerekçe gösterdi.
Ankara ve Paris son
yıllarda Doğu Akdeniz’de enerji aramaları, Libya’daki iç savaş, Ermenistan ve Azerbaycan
arasındaki anlaşmazlık ve Fransa’nın 1915 Ermeni soykırımına ilişkin tutumu gibi
bir dizi konuda tartıştı.

Bloomberg’in haberine göre Türkiye ayrıca yıllarca Fransa’yı füze savunma sistemlerini
birlikte üretmeye ikna etmeye çalışmış ancak başarılı olamamıştır.