# Üretim maliyeti kendi değerini aştı madeni para kıtlığı patladı - Bağlantı: https://www.borsatek.com/uretim-maliyeti-kendi-degerini-asti-madeni-para-kitligi-patladi-98559h/ - Yayımlanma: 2023-05-27T10:28:01+03:00 - Yazar: Selim Soydan Küçük esnaf ve bankaların yaklaşık bir senedir yaşadığı [madeni para](https://www.borsatek.com/hollanda-1-tl-uyarisi-yapti-2-euro-yerine-5-cent-almayin-97973h) kullanımındaki sıkıntı daha derinleşti. Çeşitli iş kolundaki esnaf “Bankaya gittik, orada da yok. Koştur koştur bozuk para arıyoruz” derken ya da kasasına “metal para temininde sıkıntı yaşadığımızdan dolayı lütfen ödemelerinizi kartla yapınız” yazısı asarken; bankalar ise PTT’den yüklü miktarda aldıkları madeni paralarla aylarca idare etmeye çalışıyor.  Sozcu.com.tr’ye konuşan Gıda Perakendecileri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Erdal Tüfekçi, İstanbul’da bu sorunun had safhaya çıktığını, marketlerin fırınlardan topladıkları bozuk para talebinde artış olduğunu söyledi. İstanbul Fırıncılar Odası Başkanı Erdoğan Çetin ise yaptığı değerlendirmede “5-6 aydır devam eden bu sorun daha da arttı. Biz de bulamıyoruz, vatandaşlardan topluyoruz” diye konuştu.  Madeni para üretiminde kullanılan bakır, çinko ve nikel fiyatları artınca, maliyetler para değerinin üzerine çıkmış; piyasada madeni para sıkıntısı yaşanmaya başlamıştı. [Darphane](https://www.borsatek.com/darphane-darphane-sertifikasi-ihraci-icin-spkya-basvurdu-94029h) verilerine göre, geçen sene bu aylarda 8,2 gram olan 1 TL’nin maliyeti 1,3 TL’yi bulmuş; 6,8 gramlık 50 kuruşun maliyeti ise 1,1 TL olmuştu. 2022’nin son aylarına gelindiğinde ise çeşitli hesaplamalar gündeme gelip, 1 TL’nin üretim maliyetinin 3 TL’yi aştığı belirtilince Darphane’den bu konuya ilişkin bir açıklama gelmiş ve bu hesabın doğru olmadığı belirtilmişti.  Hem madeni paraların maliyetiyle ilgili hem de piyasada dolaşımda olan madeni para miktarıyla ilgili güncel bir veri bulunmamakla birlikte, üretim maliyetinin daha da arttığı ve bunun piyasadaki bozuk para sıkıntısını derinleştirdiği biliniyor. Bu soruna bir çözüm olarak 2023 Nisan’da ise Darphane, artan maliyetler nedeniyle madeni paraların gramajında değişikliğe gitmiş; ilk etapta daha hafif olan 1 TL ve 50 kuruşlar piyasaya sürülmüştü. Ancak gelinen noktada, atılan bu adımların piyasayı rahatlatmadığı belirtiliyor. Konuya ilişkin sozcu.com.tr’ye açıklama yapan Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu( TESK) Başkanı Bendevi Palandöken’in aktardığına göre, ‘fiyatlar o kadar arttı ki madeni para daha az kullanılır hale geldi ama daha az ihtiyaç duyulmasına rağmen yine de madeni para bulmakta zorluk yaşanıyor.’ Özellikle 50 kuruş ve 1 liralarda ciddi bir daralma yaşandığı bilgisini veren Palandöken, perakende alışverişte artan kartlı ödemelerden dolayı bakkal ve marketlerin bu sorunu daha az yaşadığını, en çok mağduriyet yaşayanlardan birinin ise minibüs şoförleri olduğunu aktardı.  Öte yandan, madeni para sıkıntısını sorduğumuz haber kaynakları, nisan ayında madeni paraların gramajının düşürülmesinden sonra Merkez Bankası’nın, piyasadaki eski madeni paraları, gramajını değiştirmek üzere toplatmaya çalıştığını söyledi. Bir perakendeci, “Özellikle 1 TL’nin gramajındaki değişiklikten sonra sorun daha da arttı. Bu değişiklikten önceki madeni paraların piyasadan toplatılıp, gramajı düşürüldükten sonra yeniden piyasaya sunulduğuna yönelik duyumlar alıyoruz” diye konuştu. Küçük esnaf ise, bulunmayan bozuk para yerine müşteriye önceden başka bir ürün verdiğini ancak fiyatların geldiği seviyeden dolayı bunun artık mümkün olmadığını, piyasaya yeni madeni paralar sürülerek bu sorunun giderilmesine yönelik çağrıda bulundu.