# Alan Turing Enstitüsü: İnsanlık 5 yıl içinde AI üzerinde kontrolü kaybedebilir

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/yapay-zeka-kontrol-kaybi-uyarisi/
- Yayımlanma: 2026-09-23T12:09:35+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

İngiltere’nin ulusal [yapay zeka](https://www.borsatek.com/asya-borsalari-yapay-zeka-yukselis/)
kurumu Alan Turing Enstitüsü, insanların beş yıl içinde “süper zekalı” makineler
üzerindeki kontrolü kaybedebileceği konusunda uyardı. Kurum, çarşamba günü yayımladığı
raporda [yapay zeka](https://www.borsatek.com/alibaba-yapay-zeka-cipi-zhenwu-v900/)
nın insan yeteneklerini beş yıl içinde aşabileceğine dair “gerçekçi bir olasılık”
bulunduğunu belirtti. Raporda, gelişmiş sistemler karşısında “somut insan kontrolünün
ortadan kalkabileceği” ifade edildi.

Uyarı, [ABD Başkanı Trump](https://www.whitehouse.gov/) ile Çin lideri Şi Cinping’in
bu hafta Beyaz Saray’da bir araya gelmesinin öncesinde geldi. İki liderin görüşmede
yapay zeka konusunu ele alması bekleniyor. Görüşme, teknolojinin gelişimini yavaşlatmak
için uluslararası bir anlaşma çağrılarının ve artan uyarıların gölgesinde gerçekleşecek.

Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, salı günü ABD Başkanı Trump’a dünyanın
yapay zekayı dizginlemesi gerektiğini söyledi. Trump ise teknolojiyi kontrol altına
alma girişimlerini reddetti. Başbakan ise bu hafta, iki süper güç arasında yapay
zeka konusunda “dürüst bir arabulucu” olmayı umduğunu açıkladı.

## Yapay zeka sistemlerinin kararları ele geçirme riski

Britanya’nın yapay zeka gelişmelerini yönetmesine yardımcı olmak amacıyla vergi 
mükelleflerinin finansmanıyla kurulan Alan Turing Enstitüsü, teknoloji geliştikçe
insanların kritik görevlerin kontrolünü giderek yapay zekaya devredebileceği ve 
sürecin dışında kalabileceği riskine dikkat çekti. Kurum, “önemli bilişsel görevlerin
neredeyse tamamında insan yeteneklerini aşan süper zekalı AI sistemlerinin önümüzdeki
beş yıl içinde ortaya çıkma olasılığı gerçekçi” ifadesini kullandı. “Sınır” sistemlerin
nasıl yönetileceğine ilişkin raporda, yapay zeka sistemlerinin insanüstü hız ve 
zekasının kararları makinelere devretme baskısını artıracağı belirtildi.

![Yapay zeka](https://i1.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2026/01/Yapay-zeka-
ve-sinirsiz-bolluk-donemi.webp)

Rapora göre AI sistemleri hızlandıkça insanlar bu sistemlerin eylemlerini anlamlı
biçimde izlemekte veya durdurmakta zorlanabilir. Enstitü, “AI sistemleri kurumların
yeterince değerlendiremediği stratejiler geliştirirse ve kuruluşların tepki verebileceğinden
daha hızlı hareket ederse, somut insan kontrolü ortadan kalkabilir” değerlendirmesinde
bulundu. Rapor, beş yıllık zaman çizelgesinin bir “tahmin değil, karşı planlama 
yapılması gereken bir olasılık” olduğunu vurguladı.

## Küresel yavaşlama anlaşması olasılığı düşük görülüyor

![Donald Trump](https://i2.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2026/08/trump_close_up_scrabble_tiles_spelling_donald_wooden_tablo-
scaled.jpg)

Enstitü, Anthropic’ten Dario Amodei ve OpenAI’dan Sam Altman gibi yöneticilerin 
çağrısında bulunduğu ülkeler arası yavaşlama anlaşmasının gerçekleşme ihtimalini
büyük ölçüde düşük buldu. Raporda, “Sınırı yavaşlatmak acil ve bağlayıcı düzenleme
gerektirir; bu da mevcut uluslararası ortamda pek olası görünmüyor” ifadesi yer 
aldı. Bazı milletvekillerinin önerdiği AI “kapatma düğmesi” fikrinin de küresel 
ölçekte uygulanması gerektiğinden pek olası olmadığı belirtildi; ancak kurum, modelleri
kapatmaya yönelik önerileri değerlendireceğini açıkladı. Enstitü ayrıca sistemler
piyasaya sürülmeden önce test edilmesini ve devreye alındıktan sonra izlenmesini
kapsayan resmi bir doğrulama sistemi çağrısında bulundu.

Burnham, yapay zekanın tehditlerine karşı küresel bir çabaya ihtiyaç duyulduğunu
söyledi ancak Britanya, birçok dünya liderinin desteklediği ve sistemlerin piyasaya
sürülmeden önce zorunlu testten geçirilmesini talep eden mektubu imzalamadı. Teknoloji
şirketi yöneticileri, dijital ajanların siber saldırılar başlattığı veya test ortamlarından
kaçtığı bir dizi olayın ardından son haftalarda koordineli bir yavaşlama çağrısında
bulundu. Altman pazartesi günü uluslararası düzeyde kabul görmüş yapay zeka güvenlik
standartları ile güvenlik olaylarının bildirilmesine yönelik ortak kurallar çağrısında
bulundu. Anthropic ve OpenAI’daki güvenlik uzmanları, yapay zekanın on yıl içinde
insanlığı yok edebileceği konusunda uyardı. Buna karşın ABD Başkanı Trump çağrıları
reddetti, yapay zeka güvenliğine ilişkin endişeleri “aldatmaca” olarak nitelendirdi
ve ABD’nin Çin karşısında öne geçmeyi sürdürmesi gerektiğini vurguladı.

![Yapay zeka](https://i2.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2026/01/Yapay-zeka-
dunyasinda-yetenek-savaslari.webp)

### AI beş yıl içinde insan kontrolünden çıkabilir mi?

Alan Turing Enstitüsü’ne göre süper zekalı AI sistemlerinin beş yıl içinde ortaya
çıkması ve insan yeteneklerini aşması “gerçekçi bir olasılık” olarak değerlendiriliyor;
ancak kurum bunun bir tahmin değil, karşı planlama yapılması gereken bir senaryo
olduğunu vurguluyor.

Alan Turing Enstitüsü, bağlayıcı ve acil düzenleme gerektirdiği için mevcut uluslararası
ortamda böyle bir yavaşlama anlaşmasının sağlanma ihtimalini düşük buluyor.

![Yapay zeka](https://i2.wp.com/www.borsatek.com/app/uploads/2026/01/Teknoloji-devleri-
ve-yapay-zeka-balonu-tartismalari-suruyor.webp)