# Yeni tartışma konusu: El koyma

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/yeni-tartisma-konusu-el-koyma-14916h/
- Yayımlanma: 2016-09-10T11:26:17+03:00
- Yazar: Murat Ali Oral

Reklam

 [ ⌊Stablex Kare Banner⌉ ](https://track.adform.net/C/?bn=91045298;gdpr=${GDPR};gdpr_consent=${GDPR_CONSENT_50})

15 Temmuz’dan buyana, darbe girişime fiilen katılanlar yanında, bunu yönettiği iddiasıyla
hakkında davalar açılan, soruşturmalar başlatılan Fethullahçı Terör Örgütü’ne yönelik
önemli çalışmalar yapılıyor. Bunlardan biri, bu örgüte finansal kaynak sağlamakla
suçlanan birçok şirket ve kişi hakkında yürütülen soruşturmalar. Çok sayıda kişi
tutuklanırken, bu kişilerin şirketleriyle ilgili yargı kararları da uygulanıyor.
Bu kararların en önemlileri arasında mal varlığına el koyma, kayyum atama bulunuyor.
Uzun dönemli tartışmalara ve sonuçlara neden olacak bu sürecin yasal zeminine bakmak
önemli.

► Mal varlığına el koymanın temel dayanağı nedir ve hangi mallara el konabilir?

Mal varlığına el koyma, temel olarak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ile
yapılıyor. Bu kanunun 128’inci maddesi, soruşturma veya kovuşturma konusu suçun 
işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli
şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya sanığa ait şu mallara el konulabileceğini
düzenliyor: “Taşınmaz, kara, deniz veya hava ulaşım araçları, banka veya diğer mali
kurumlardaki her türlü hesap, gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak
ve alacak, kıymetli evrak, ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık payları, kiralık
kasa mevcutları.” Ancak el koyma kararı için ilgisine göre BDDK, MASAK, SPK, Hazine
gibi kurumlardan rapor alınması da gerekiyor. Ancak darbe girişimi sonrası ilan 
edilen Olağanüstü Hal kapsamında çıkarılan 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (
KHK) ile OHAL süresince rapor alma zorunluluğu kaldırıldı.

► Mal varlığına el koymaya neden olan suçlar arasında neler var?

Bu suçlar CMK’nın 128’inci maddesinde var. Buna göre Türk Ceza Kanunu’nda tanımlanan
bu suçlar arasında şunlar var: “Devletin güvenliğine karşı suçlar”, “Anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar”, “Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk”,“
Güveni kötüye kullanma.” Zaten, 667 sayılı KHK’de Fethullahçı Terör Örgütü’yle ilgili“
Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen” vurgusu yer alıyor.

► El koyma kararı nasıl alınıyor ve sonra neler yapılıyor?

Hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, savcıya
ulaşılamadığı hallerde kolluk amirinin yazılı emriyle el koyma işlemi yapılabiliyor.
Hakim kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi, 24 saat içinde görevli hakimin 
onayına sunuluyor. Son dönem bu tür kararları Sulh Hukuk Hakimlikleri veriyor. El
koyma kararı malların durumuna göre tapu, banka gibi ilgili yerlere bildirilip sicillere
şerh düşülmesi sağlanıyor. Ayrıca yine CMK’nın 128 maddesine göre el konulan malların
idaresi gerektiğinde kayyım atanabiliyor. Ancak 674 sayılı KHK ile darbe girişimi
kapsamında bu konuda da yeni bir düzenleme yapıldı ve Tasarruf Mevduatı Sigorta 
Fonu (TMSF) devreye sokuldu.

► TMSF’nin görevi ne olacak?

674 sayılı KHK’nin 19 maddesi ile, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce terör
örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle CMK’ya göre atanan kayyımların
yetkileri mahkeme kararıyla TMSF’ye devredildi. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
sonra ve olağanüstü halin devamı süresince aynı nedenlerle kayyım atanması gerektiğinde
de bu görevi TMSF yapacak. TMSF kayyım olarak atandığı şirketleri inceleyerek faaliyetlerinin
piyasa koşullarında sürdürülüp sürdürülemeyeceğine, sürdürülebilir bulmazsa satılmasına
ya da feshine karar verebilecek ve bunu uygulayacak. TMSF, bu şirketlerin ya da 
varlıklarının satışından elde edeceği geliri yargılama kesin hükümle sonuçlanana
kadar bir hesapta nemalandıracak. Şirketler iktisadi bütünlük halinde satılırsa 
TMSF, bunların geçmiş dönem borçlarını terör örgütüyle ilişkisi olmayanlara ödenmesini
de sağlayacak.

► El konulanlarla ilgili iade nasıl yapılıyor?

CMK’nın 131’inci maddesine göre şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait el konulmuş
eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye
tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine
Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından karar verilebiliyor. Ancak 667
sayılı KHK kapsamında alınan kararlar ve yapılan işlemler nedeniyle açılan davalarda
yürütmenin durdurulmasına karar verilemiyor. Öte yandan OHAL kapsamındaki kararlar
ve uygulamalarla ilgili Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne de
davalar açılması bekleniyor.

**Beraat durumunda geri dönüş önemli**

Fethullahçı Terör Örgütü’ne mali yardım yaptığı iddiası öne sürülen şirketlere kayyum
olarak TMSF’nin atanmasını hukukçular da değerlendirdi. Osman Arolat’ın köşesinde
düşüncelerine yer verilen Anayasa ve Ticaret hukukçuları, bu devri TMSF’nin tecrübesi
nedeniyle olumlu buluyor. Ancak iki sakıncaya dikkat çekiyorlar. Bunlardan biri 
henüz kanıtlanmış bir suç olmaması, devir işleminin savcı iddianamesine dayanarak
sulh ceza hakimleri tarafından verilmesi ve beraat durumda geri dönüşte yaşanacak
pürüzler. İkinci sorun olarak ise bu şirketlerin kuruluşunun ilgili terör örgütü
ortada yokken olması durumunda ortaya çıkacak belirsizlik. Çünkü şirket sahiplerinin
örgütle bağlantısı tespit edilse dahi bu durum hukuken soru işaretleri yaratabilecek.
Bu noktada suç geliri tarihi öne çıkacak.

Dünya