# Yeni yönetim sisteminin ilk haftasında Türkiye’de neler değişti?

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/yeni-yonetim-sisteminin-ilk-haftasinda-turkiyede-neler-degisti-38322h/
- Yayımlanma: 2018-07-16T17:42:20+03:00
- Yazar: Haber Merkezi

16 Nisan 2017’de düzenlenen referandumla kabul edilen cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi
24 Haziran seçimleriyle birlikte resmen ve tam olarak yürürlüğe girdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 9 Temmuz Pazartesi günü Türkiye Büyük Millet
Meclisi’nde (TBMM) yemin etti.

Böylece Erdoğan, Türkiye’nin 13’üncü cumhurbaşkanı olurken, kendisinin ikinci; yeni
sistemde de ilk dönemine başladı.

Yeni sistemin getirdiği yeniliklerden birisi de cumhurbaşkanına verilen kararname
çıkarma yetkisi.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile yalnızca ekonomik, sosyal ve kültürel haklar 
alanında düzenlemeler yapılabiliyor. Temel hak, kişi hak ve ödevleri ile siyasi 
hak ve ödevlerle ilgili düzenleme yapılamıyor.

Ancak, olağanüstü hal (OHAL) dönemlerinde bu kısıtlama yer almıyor. OHAL’de çıkarılan
cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin kapsamına temel hak, kişi ve siyasi hak ve ödevlerle
ilgili düzenlemeler de giriyor.

Ayrıca, OHAL döneminde çıkarılan cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanun hükmünde kabul
ediliyor ve anayasaya aykırılık iddiasıyla haklarında Anayasa Mahkemesi’ne dava 
açılamıyor. Üç ay içerisinde TBMM’de görüşülmeyen cumhurbaşkanlığı kararnameleri
ise kendiliğinden yürürlükten kalkıyor.

Bir hafta içerisinde 12 tane cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayımlandı ve bunlarla
birçok kurumun yapısında düzenleme ve değişiklik yapıldı.

Son bir hafta içerisinde yapılan değişikliklerin en dikkat çekenleri şöyle:

## Cumhurbaşkanına vekalet düzenlemesi

Eski sistemde, cumhurbaşkanına TBMM Başkanı vekalet ediyordu.

Ancak yeni sistemde yapılan değişiklikler arasında cumhurbaşkanının vekili de yer
alıyor.

Erdoğan, yemin töreninin hemen ardından çıktığı KKTC ve Azerbaycan gezileri sırasında
kendisine Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’ın vekalet edeceğine dair bir tezkere
yayımladı.

Aynı gün yayımlanan 1 numaralı cumhurbaşkanlığı kararnamesinde cumhurbaşkanlığı 
teşkilatına yönelik düzenlemeleri de içeriyor.

Bu yeni düzenlemelere göre, artık cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle
boşalması halinde, yenisi seçilinceye kadar en yaşlı yardımcısı bu göreve vekalet
etmesi ve yetkileri kullanması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanının seyahat ya da rahatsızlık gibi geçici bir süre görevinden ayrılması
halinde ise görevlendirdiği yardımcısı vekalet edecek. 

## Bakanlar Kurulu gitti, Cumhurbaşkanı Kabinesi geldi

Eski sistemde Bakanlar Kurulu’nun elinde bulunan yürütme yetkilerinin tamamı yeni
sistemde cumhurbaşkanına aktarıldı.

Böylece cumhuriyetin ilanından bu yana var olan Bakanlar Kurulu da tarihe karışmış
oldu. Ayrıca kurulan hükümetin TBMM’den güvenoyu alma zorunluluğu da yeni sistemde
kaldırılan bir diğer uygulama.

Bakanları artık cumhurbaşkanı atıyor ve görevden alabiliyor. Erdoğan, bir yardımcı
ve 16 da bakan ataması gerçekleştirdi.

Bakanların yer aldığı yapıya Cumhurbaşkanlığı Kabinesi adı verildi.

Ayrıca yeni sistemde Cumhurbaşkanlığı Kabinesi, Bakanlar Kurulu’ndan farklı olarak
düzenli olarak toplantılar yapan bir toplu karar alma mekanizması olarak tasarlanmadı.

## Bakanlıklara yeni düzen

Yayımlanan 1 numaralı cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bakanlıklar da yeni sisteme
uygun şekilde yeniden düzenlendi.

Yeni sistemde bakanlık sayısı azaltılarak 16’ya çekildi. Bazı bakanlıklar birleştirildi,
bazıları kapatıldı ve bazılarının adı değiştirildi.

Kapatılan bakanlıklar arasında yer alan Avrupa Birliği Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı’na
bağlı bir başkanlığa dönüştürüldü. 

## TSK, Savunma Bakanlığı’na bağlandı

10 Temmuz’da yayımlanan 1 numaralı kararnamede kuvvet komutanlıklarının Savunma 
Bakanı’na bağlı olduğu ifadesi yer alıyordu.

15 Temmuz’da yayımlanan kararname ile bu maddede değişiklik yapılarak, genelkurmay
başkanlığı ifadesi de eklendi.

Maddenin yeni hali, “Genelkurmay Başkanlığı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları
Milli Savunma Bakanına bağlıdır. Cumhurbaşkanı gerekli gördüğünde genelkurmay başkanı
ile kuvvet komutanları ve bağlılarından doğrudan bilgi alabilir, bunlara doğrudan
emir verebilir. Verilen emir herhangi bir makamdan onay alınmaksızın derhal yerine
getirilir” oldu.

Buna göre, genelkurmay başkanı ve kuvvet komutanlarının Savunma Bakanı’na ayrı ayrı
bağlı ve sorumlu olması öngörülüyor. 

**Kurum ve ****k****urullar yeniden düzenlendi**

Çok sayıda kurum bakanlıklardan alınarak, cumhurbaşkanına bağlanırken, bazı önemli
kurulların da yapısı değiştirildi.

Bunların başında Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve Yüksek Askeri Şura (YAŞ) geliyor.

MGK Genel Sekreterliği cumhurbaşkanlığına bağlandı. MGK’nın kararları da artık Bakanlar
Kurulu’na değil, cumhurbaşkanına gönderilecek.

Daha önce subay atamalarının kararlaştırıldığıda YAŞ’ın da görev ve üyelik yapısı
yeniden düzenlendi.

Yayımlanan kararname ile YAŞ’ın görevleri, “Genelkurmay Başkanlığınca hazırlanan
askeri stratejik ana fikrin (konseptin) tespiti ve gerektiğinde yeniden gözden geçirilmesi
hususları ve Silahlı Kuvvetlerin ana program ve hedefleri ile ilgili konularda görüş
bildirmek, Silahlı Kuvvetlerle ilgili olup önemli görülen mevzuat taslaklarını inceleyip
görüş bildirmek, Cumhurbaşkanının lüzum gördüğü hallerde Silahlı Kuvvetlerle ilgili
diğer konular hakkında görüş bildirmek ve mevzuatla verilen görevleri yapmak” olarak
sıralandı.

Milli Eğitim Bakanı ve Hazine ve Maliye Bakanı da artık YAŞ üyesi yapıldı.

YAŞ toplantılarının gizli yapılması öngörülüyor. YAŞ toplantısında yapılan görüşmelerin
ve alınan kararların açıklanması ve yayımlanması da artık yasak.

Cumhurbaşkanlığına bağlı faaliyet gösterecek kurumlar ise Devlet Arşivleri Başkanlığı,
Devlet Denetleme Kurulu, Diyanet İşleri Başkanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı (
MİT) Başkanlığı, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı, Savunma Sanayi Başkanlığı, Strateji
ve Bütçe Başkanlığı ve Türkiye Varlık Fonu olarak sıralanıyor.

Daha önce müsteşarlık olan MİT ve Savunma Sanayi de yeni düzenlemeler kapsamında
başkanlık olarak yeniden düzenlendi.

Ayrıca cumhurbaşkanlığı yapısı içinde bir dizi yeni politika kurulu ve ofis de kuruldu.

## Sistemin adı: Cumhurbaşkanlığı mı, başkanlık mı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve diğer hükümet yetkilileri, gerek 16 Nisan 2017’deki referandum
gerekse de 24 Haziran seçimleri öncesinde parlamenter sistemin yerini alan yeni 
yönetim biçimini cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi olarak adlandırıyordu.

Ancak Erdoğan, geçen hafta Pazartesi günkü yemin töreninin ardından gazetecilerin‘
Size nasıl hitap edelim: Cumhurbaşkanı mı? Başkan mı?” sorusuna “Başkan diyebilirsiniz”
yanıtını verdi.

Yemin töreninin ertesi günü de Erdoğan’ı destekleyen bazı medya kuruluşlarının “
başkan” ifadesine yer verdiği görüldü. BBC Türkçe