# 

- Bağlantı: https://www.borsatek.com/zeliha-sarac-iklim-masasinda-herkes-var-peki-parayi-kim-odeyecek/
- Yayımlanma: 2026-11-17T14:48:34+03:00
- Yazar: Zeliha SARAÇ

Antalya’da COP31 boyunca çok şey konuşuldu. Karbon, yeşil dönüşüm, sürdürülebilirlik,
finansman, enerji güvenliği… Aynı kelimeleri o kadar sık duyduk ki bir süre sonra
insan ister istemez şunu düşünüyor: Tamam da bu dönüşümün faturasını kim ödeyecek?

Çünkü mesele artık iklim değişikliğine inanıp inanmamak değil. Mesele para. Hem 
de çok büyük para.

Antalya’da iş dünyası temsilcileriyle, bankacılarla, enerji sektörünün yöneticileriyle
konuşurken benim dikkatimi çeken de buydu. Herkes dönüşümün gerekli olduğunu kabul
ediyor ama iş finansmana geldiğinde cümleler biraz değişiyor. Hedefler iddialı, 
kaynaklar sınırlı. Üstelik küresel ekonominin pek de rahat bir döneminden geçmiyoruz.

Bir tarafta yüksek borçluluk, diğer tarafta büyüme kaygısı. Jeopolitik riskler, 
enerji maliyetleri, ticaret savaşları… Böyle bir ortamda şirketlere bir de karbon
ayak izinizi azaltın, üretim tesislerinizi yenileyin, daha temiz enerji kullanın
deniliyor. Söylemesi kolay. Özellikle Türkiye gibi finansmana erişimin zaten pahalı
olduğu ekonomilerde hiç kolay değil.

Asıl çelişki burada.

Avrupa kendi sanayisini korumaya çalışırken gelişmekte olan ülkelerden aynı çevre
standartlarını bekliyor. Peki aynı finansman koşullarını sağlıyor mu? Hayır. Avrupa’daki
bir şirketle Anadolu’daki ihracatçı aynı maliyetle borçlanmıyor. Ama aynı pazarda
rekabet etmeleri bekleniyor.

Bu sadece çevre meselesi değil, düpedüz rekabet meselesi.

Türkiye açısından bakınca tablo daha da önemli. Demir çelik, çimento, alüminyum,
otomotiv, tekstil… Bunlar bizim üretim ve ihracat damarlarımız. Avrupa Birliği’nin
sınırda karbon düzenlemesi artık şirket bilançolarına dokunan bir gerçek. Karbon
maliyetini yönetemeyen şirketin kâr marjı baskılanabilir. İhracat pazarını korumak
isteyen de yatırım yapmak zorunda.

Yani yeşil dönüşüm artık şirketlerin sosyal sorumluluk raporlarında birkaç güzel
cümleyle geçiştirebileceği bir konu değil.

Bankalar açısından da yeni bir dönem başlıyor. Eskiden kredi verirken şirketin nakit
akışına, teminatına, borç ödeme kapasitesine bakılırdı. Bunlar hâlâ önemli ama artık
karbon riski de finansman kararlarının içine giriyor. Bugün ucuz görünen bir yatırım,
yarın çevresel yükümlülükler nedeniyle pahalıya dönüşebilir.

Borsadaki yatırımcı için de aynı şey geçerli.

Bir şirketin sadece bu yıl ne kadar kâr açıkladığına bakmak yetmeyecek. Enerji tüketimi
ne kadar? İhracatının ne kadarı Avrupa’ya gidiyor? Karbon maliyetine ne kadar hazırlıklı?
Dönüşüm yatırımlarını özkaynaklarıyla mı yapacak, yeni borç mu alacak?

Bunlar önümüzdeki yılların bilanço soruları.

Bir de işin pek konuşulmayan tarafı var. Yeşil dönüşüm her şirket için aynı ölçüde
fırsat değil. Bazıları yeni yatırımlarla rekabet avantajı kazanacak, bazıları içinse
ciddi bir maliyet kalemi olacak. Dolayısıyla borsada sırf şirketin adının yanında
sürdürülebilirlik yazıyor diye prim beklemek de bana pek gerçekçi gelmiyor.

Ben Antalya’dan dönerken şu soruyu daha fazla düşünüyordum: Dünya gerçekten ortak
bir iklim mücadelesi mi veriyor, yoksa yeni ekonomik düzenin kuralları mı yazılıyor?

Muhtemelen ikisi birden.

Çünkü enerji artık sadece enerji değil. Sanayi politikası, dış ticaret, finansman,
teknoloji ve hatta ulusal güvenlik meselesi.

Türkiye’nin burada yalnızca verilen hedefleri takip eden değil, kendi sanayisinin
dönüşümünü finanse edebilen bir ülke olması gerekiyor. Yoksa yeşil dönüşüm konuşurken
üretim gücümüzü kaybetme riskiyle karşılaşabiliriz.

Antalya’da salonlarda hedefler konuşuluyordu. Benim aklımsa daha çok fabrikalarda,
bilançolarda ve kredi masalarında ne olacağındaydı.

Çünkü iklim politikalarının gerçek sınavı konferans salonlarında değil, şirketlerin
kasasında verilecek.

Ve galiba önümüzdeki dönemin en önemli ekonomi başlıklarından biri de bu olacak.
