โPartili cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑโnฤฑ iรงeren anayasa deฤiลikliฤi teklifinin ilk 16 maddesinin ardฤฑndan 17โinci ve 18โinci maddesi de Meclisโte kabul edildi.
Teklifin 17โinci maddesine 342 kabul, 135 ret oyu verildi.
17โinci maddeye gรถre TBMMโnin bir sonraki seรงimi ve cumhurbaลkanฤฑ seรงimi, 3 Kasฤฑm 2019 tarihinde yapฤฑlacak.
Seรงimin yapฤฑlacaฤฤฑ gรผne kadar milletvekillerinin ve cumhurbaลkanฤฑnฤฑn gรถrevi devam edecek. Meclisin seรงim kararฤฑ almasฤฑ halinde, 27โnci Yasama Dรถnemi Milletvekili Genel Seรงimi, cumhurbaลkanฤฑ seรงimiyle beraber yapฤฑlacak.
TBMM, anayasa deฤiลikliฤi teklifinin kanunlaลฤฑp yayฤฑmฤฑ tarihinden itibaren en geรง 6 ay iรงinde deฤiลikliklerin gerektirdiฤi Meclis ฤฐรงtรผzรผฤรผโnรผ ve kanuni dรผzenlemeleri gerรงekleลtirecek. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ kararnamesi ile dรผzenleneceฤi belirtilen deฤiลiklikler ise cumhurbaลkanฤฑnฤฑn gรถreve baลlama tarihinden itibaren en geรง 6 ay iรงinde cumhurbaลkanฤฑ tarafฤฑndan dรผzenlenecek.
18โinci madde
Teklifin 18โinci maddesine 344 kabul, 131 ret, bir รงekimser, iki boล oy verildi. รรง oy ise geรงersiz sayฤฑldฤฑ.
Bu madde uyarฤฑnca, โCumhurbaลkanฤฑ seรงilenin, varsa partisi ile iliลiฤi kesileceฤineโ dair hรผkmรผn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, deฤiลikliฤin yayฤฑmฤฑ tarihinde; mevcut anayasada Bakanlar Kurulu, sฤฑkฤฑyรถnetim, tasarฤฑ, kanun hรผkmรผnde kararname, Askeri Yargฤฑtay, Askeri Yรผksek ฤฐdare Mahkemesi ibarelerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑna dair deฤiลiklikler de TBMM ve cumhurbaลkanฤฑ seรงimleri sonucunda cumhurbaลkanฤฑnฤฑn gรถrevi baลladฤฑฤฤฑ tarihte yรผrรผrlรผฤe girecek.
ฤฐlk 16 madde kabul edilmiลti
* ฤฐlk madde iรงin 484 oy kullanฤฑlฤฑrken, 347 vekil kabul, 132 vekil ret, iki vekil รงekimser, iki vekil boล, bir vekil de geรงersiz oy kullanmฤฑลtฤฑ.
Yargฤฑyla ilgili ilk maddede yargฤฑnฤฑn โbaฤฤฑmsฤฑzlฤฑkโ ilkesine โtarafsฤฑzโibaresi de eklenerek โYargฤฑ yetkisi, Tรผrk Milleti adฤฑna baฤฤฑmsฤฑz ve tarafsฤฑz mahkemelerce kullanฤฑlฤฑrโ denmiลti.
* TBMMโdeki anayasa teklifinin milletvekili sayฤฑsฤฑnฤฑ 550โden 600โe รงฤฑkartacak ikinci maddesi ise 343 oyla kabul edilmiลti. Oylamada 133 ret, bir รงekimser, iki boล ve bir geรงersiz oy รงฤฑkmฤฑล tฤฑ.
* รรงรผncรผ madde 485 vekilden 341โinin kabul 139โunun ret, รผรง vekilin boล, iki vekilin de geรงersiz oyuyla kabul edilmiลti. ฤฐlgili madde, seรงilme yaลฤฑnฤฑn 25โten 18โe dรผลรผrรผlmesini รถngรถrรผyordu.
* Dรถrdรผncรผ madde 343 kabul, 139 ret, iki boล ve iki geรงersiz oyla kabul edilmiลti. ฤฐlgili madde cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ ve milletvekili seรงimlerinin aynฤฑ anda ve beล yฤฑlda bir yapฤฑlmasฤฑnฤฑ iรงeriyor.
* Beลinci madde oylamasฤฑna CHPโli vekiller katฤฑlmazken, oylamada 354 oy kullanฤฑlmฤฑลtฤฑ. ฤฐlgili madde 343 kabul, yedi ret, รผรง boล, bir geรงersiz oyla kabul edilmiลti.
Beลinci madde, โTรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisinin gรถrev ve yetkileri, kanun koymak, deฤiลtirmek ve kaldฤฑrmak; bรผtรงe ve kesin hesap kanun tekliflerini gรถrรผลmek ve kabul etmek; para basฤฑlmasฤฑna ve savaล ilรขnฤฑna karar vermek; milletlerarasฤฑ andlaลmalarฤฑn onaylanmasฤฑnฤฑ uygun bulmak, Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi รผye tamsayฤฑsฤฑnฤฑn beลte รผรง รงoฤunluฤunun kararฤฑ ile genel ve รถzel af ilรขnฤฑna karar vermek ve Anayasanฤฑn diฤer maddelerinde รถngรถrรผlen yetkileri kullanmak ve gรถrevleri yerine getirmektirโ ifadelerini iรงeriyor.
* Teklifin altฤฑncฤฑ maddesi 343 kabul, 137 ret, iki รงekimser ve bir boล oyla meclisten geรงmiลti. Altฤฑncฤฑ madde, yasamanฤฑn yรผrรผtmeyi denetlemesi ile Bakanlar Kuruluโna kanun hรผkmรผnde kararname รงฤฑkarma yetkisi vermesi, yasamanฤฑn gรถrev ve yetkileri arasฤฑndan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
* Yedinci madde iรงin 482 milletvekili oy kullanฤฑrken, teklif 340 kabul, 136 ret, dรถrt boล, iki geรงersiz oyla kabul edilmiลti.
ฤฐlgili madde cumhurbaลkanฤฑ seรงilme kriterlerini ve gรถrev sรผresini dรผzenliyor. Buna gรถre cumhurbaลkanฤฑ halk tarafฤฑndan seรงilecek, gรถrev sรผresi beลer yฤฑldan en fazla 10 yฤฑl olabilecek. Cumhurbaลkanฤฑ, partili olabilecek.
* Sekizinci madde 340 kabul, 135 ret oyuyla geรงti. Oylamaya 481 milletvekili katฤฑlmiลti. Beล boล, bir de geรงersiz oy รงฤฑkmฤฑลtฤฑ.
Sekizinci madde, cumhurbaลkanฤฑna โdevlet baลkanฤฑโ sฤฑfatฤฑ getirerek yรผrรผtme yetkisi verecek. Anayasanฤฑn โcumhurbaลkanฤฑnฤฑn gรถrev ve yetkilerineโ iliลkin maddeyle, cumhurbaลkanฤฑna kararname รงฤฑkarma yetkisi, bakanlar kurulunu atama ve gรถrevden alma, milli gรผvenlik politikalarฤฑnฤฑ belirleme gibi yetkiler verilecek.
* Dokuzuncu madde 343 kabul, 137 ret oyuyla kabul edildi. 485 vekilin katฤฑldฤฑฤฤฑ oylamada iki geรงersiz, รผรง boล oy kullanฤฑldฤฑ.
ฤฐlgili madde, cumhurbaลkanฤฑnฤฑn yargฤฑlanmasฤฑ ve Yรผce Divanโa sevki konularฤฑnฤฑ iรงeriyor. Buna gรถre Meclis รผye tam sayฤฑsฤฑnฤฑn รผรงte ikisinin gizli oyuyla cumhurbaลkanฤฑnฤฑn Yรผce Divana sevkine iliลkin karar alฤฑnabilir.
* 10โuncu madde iรงin 483 oy kullanฤฑlฤฑrken, ilgili madde 343 kabul, 135 ret, รผรง boล, iki geรงersiz oyla kabul edilmiลti.
ฤฐlgili maddeye gรถre cumhurbaลkanฤฑ, seรงilmesinin ardฤฑndan cumhurbaลkanฤฑ yardฤฑmcฤฑsฤฑ ya da yardฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn yanฤฑsฤฑra bakanlarฤฑ da atayabilecek. Makamฤฑn boลalmasฤฑ halinde 45 gรผn iรงerisinde seรงim yapฤฑlacak. Genel seรงime bir yฤฑl veya daha az bir sรผre kalmฤฑลsa, Meclis seรงimi de cumhurbaลkanฤฑ seรงimiyle birlikte yenilenecek.
* โTBMM ve cumhurbaลkanฤฑ seรงimlerinin yenilenmesiniโ dรผzenleyen 11โinci madde 341 kabul, 134 ret, bir รงekimser, beล boล, iki geรงersiz oyla kabul edilmiลti.
ฤฐlgili maddeye gรถre Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi รผye tam sayฤฑsฤฑnฤฑn beลte รผรง รงoฤunluฤuyla seรงimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi genel seรงimi ve cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimi birlikte yapฤฑlฤฑr. Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn seรงimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi genel seรงimi ve cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimi birlikte yapฤฑlฤฑr.
* 12โnci madde iรงin 482 oy kullanฤฑlฤฑrken, ilgili madde 344 kabul, 133 ret, iki boล, รผรง geรงersiz oyla kabul edildi.
Maddeye gรถre cumurbaลkanฤฑna OHAL yetkisi verilecek. OHAL gerekรงelerine seferberlik hali de eklenecek. Cumhurbaลkanฤฑ bu kapsamda temel haklar ve siyasi haklar konularฤฑnda sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ kararname รงฤฑkarma yetkisine sahip olacak.
* 13โรผncรผ madde iรงin 482 oy kullanฤฑlฤฑrken, ilgili madde 343 kabul, 133 ret, bir รงekimser, รผรง boล, iki geรงersiz oyla kabul edildi.
Sรถz konusu madde disiplin mahkemeleri dฤฑลฤฑnda askeri mahkemelerin kurulamayacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
* 14โรผncรผ madde iรงin 483 oy kullanฤฑlฤฑrken, ilgili madde 341 kabul, 133 ret, bir รงekimser, dรถrt boล, dรถrt geรงersiz oyla kabul edildi.
Sรถz konusu madde Hakimler ve Savcฤฑlar Yรผksek Kuruluโnun (HSYK) yapฤฑsฤฑnฤฑ dรผzenliyor.
* Teklifin 15. maddesine 341 kabul, 134 ret oyu verildi.
Sรถz konusu madde, cumhurbaลkanฤฑnฤฑn bรผtรงe yetkisini dรผzenliyor.
* Teklifin 16. maddesinin gizli oylamasฤฑna 482 milletvekili katฤฑldฤฑ. Oylamada 341 kabul, 134 ret oyu kullanฤฑldฤฑ, รผรง oy boล, รผรง oy geรงersiz, bir oy รงekimser รงฤฑktฤฑ.
Teklifin 16. maddesiyle, รถnerilen hรผkรผmet sistemine uyum iรงin anayasanฤฑn farklฤฑ maddelerinde bulunan bazฤฑ ibareler deฤiลtiriliyor ya da metinden รงฤฑkarฤฑlฤฑyor.
Ne olmuลtu?
โBaลkanlฤฑk sistemiโni de iรงeren anayasa deฤiลikliฤi teklifine iliลkin maddeler, Meclisโte kurulan komisyondan AKP ve MHPโlilerin iลbirliฤiyle 29 Aralฤฑk 2016โda geรงmiลti. Komisyona 21 madde olarak gelen teklif, 18 maddeye dรผลerken, deฤiลiklik teklifi 9 Ocakโta Meclisโte gรถrรผลรผlmeye baลlamฤฑลtฤฑ.
Gรผn boyu milletvekillerinin hararetli tartฤฑลmalarฤฑ sรผrerken, gece saatlerinde Anayasa deฤiลikliฤi teklifinin gรถrรผลรผlmesine geรงilmesi oylanmฤฑล, 480 milletvekilinden 338โi kabul oyu kullanฤฑrken teklifin gรถrรผลmelerine geรงilmiลti.
Teklifin gรถrรผลรผlmesine 134 milletvekili ret oyu verirken iki milletvekili รงekimser, beล milletvekili boล, bir milletvekili de geรงersiz oy kullanmฤฑล, HDPโli vekiller oylamaya katฤฑlmamฤฑลtฤฑ.
