Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn Tรผrkiye piyasalarฤฑna bakฤฑลฤฑnฤฑ ลekillendirecek kritik gรผn geldi รงattฤฑ: Aฤustos ayฤฑnda yaลanan ‘endeks gรผncelleme ertelemesi’ ลokunun ardฤฑndan, SPK ve MKK’nฤฑn fon krizinden hemen รถnce ve sonra aldฤฑฤฤฑ bazฤฑ karar ile yaptฤฑฤฤฑ deฤiลiklikler 6 Ekim’de (yarฤฑn) FTSE’nin kรผresel vitrininde sฤฑnav verecek.
Uluslararasฤฑ endeks saฤlayฤฑcฤฑsฤฑ FTSE Russell, kรผresel hisse senedi piyasalarฤฑ iรงin merakla beklenen yฤฑllฤฑk รผlke sฤฑnฤฑflandฤฑrma (Country Classification) deฤerlendirmesini 6 Ekim Salฤฑ gรผnรผ ABD piyasalarฤฑ kapandฤฑktan sonra aรงฤฑklayacak. Halihazฤฑrda “ฤฐleri Geliลmekte Olan Piyasa” (Advanced Emerging) statรผsรผnde yer alan Tรผrkiye iรงin bu yฤฑlki rapor, her zamankinden รงok daha kritik bir anlam taลฤฑyor.
Doฤrudan etkisinin 100 milyar dolarฤฑ bulmasฤฑ beklenen fon krizi ve yaz aylarฤฑnda Borsa ฤฐstanbul’daki fiili dolaลฤฑm hesaplamalarฤฑna yรถnelik yaลanan metodoloji krizinin ardฤฑndan, atฤฑlan adฤฑmlarฤฑn kรผresel yatฤฑrฤฑmcฤฑ nezdinde nasฤฑl bir karลฤฑlฤฑk bulacaฤฤฑ bu raporla netleลecek.
Bir diฤer endeks saฤlayฤฑcฤฑsฤฑ MSCI’ฤฑn yaptฤฑฤฤฑ Borsa ฤฐstanbul ve fonlar hakkฤฑndaki aรงฤฑklamalar, yaลanan fon krizinin tetikleyicilerinden birisi olarak kabul ediliyor. Bu nedenle yarฤฑnki rapor da oldukรงa รถnemli.
Aฤustos ayฤฑnda neler yaลandฤฑ?
FTSE Russell, 18 Aฤustos’ta aldฤฑฤฤฑ sรผrpriz bir kararla, Tรผrkiye’de iลlem gรถren menkul kฤฑymetlere iliลkin eylรผl ayฤฑ endeks gรผncellemelerinin bir kฤฑsmฤฑnฤฑ ertelediฤini duyurmuลtu. Bu kararฤฑn arkasฤฑnda yatan temel sebep, Merkezi Kayฤฑt Kuruluลu’nun (MKK) 15 Haziran’da fiili dolaลฤฑm oranฤฑ hesaplama metodolojisinde yaptฤฑฤฤฑ deฤiลikliklerin, FTSE’nin kendi kรผresel standartlarฤฑyla veri bazฤฑnda uyumlaลtฤฑrฤฑlamamasฤฑydฤฑ.
Sรถz konusu dรถnemde kรผresel endeks saฤlayฤฑcฤฑsฤฑ; ortaklฤฑk yapฤฑsฤฑnฤฑn ลeffaflฤฑฤฤฑ, piyasa eriลilebilirliฤi ve รถzellikle likiditesi dรผลรผk hisselerde yoฤunlaลan pozisyonlara iliลkin endiลelerini doฤrudan dile getirmiลti. FTSE, sรผreรงle ilgili olarak Borsa ฤฐstanbul ve Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu (SPK) ile gรถrรผลmelerin sรผrdรผฤรผnรผ ve Tรผrkiye piyasasฤฑna iliลkin nihai deฤerlendirmenin aralฤฑk ayฤฑndaki endeks gรถzden geรงirmesinden รถnce yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ bildirerek piyasaya bir aรงฤฑk kapฤฑ bฤฑrakmฤฑลtฤฑ.
SPK ve MKK’dan gelen hamleler
Endeks gรผncellemelerinin ertelenmesinin ardฤฑndan regรผlatรถrler, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn ลeffaflฤฑk ve hesaplanabilirlik kaygฤฑlarฤฑnฤฑ gidermek iรงin bazฤฑ adฤฑmlar atฤฑldฤฑ. SPK’nฤฑn 8 Eylรผl’de yayฤฑmladฤฑฤฤฑ ve 11 Eylรผl’de yรผrรผrlรผฤe giren yeni ilke kararlarฤฑyla, Borsa ฤฐstanbul’da ลeffaflฤฑฤฤฑ artฤฑrma amaรงlฤฑ bazฤฑ deฤiลikliklere gidildi:
- Bildirim Sฤฑnฤฑrฤฑ Yรผzde 3’e รekildi: Borsada iลlem gรถren ลirketlerde, pay sahipliฤi bildirim yรผkรผmlรผlรผฤรผ alt sฤฑnฤฑrฤฑ yรผzde 3’e indirildi. Bu oran ve รผzerindeki doฤrudan veya dolaylฤฑ (serbest fonlar รผzerinden) sahipliklerin MKK tarafฤฑndan derhal gรผncellenerek kamuoyuna duyurulmasฤฑ karara baฤlandฤฑ.
- Fiili Dolaลฤฑm Kriterleri Netleลti: ลirket kurucularฤฑnฤฑn, yรผzde 10 ve รผzeri paya sahip ortaklarฤฑn, รผst dรผzey yรถneticilerin ellerindeki paylar ile hukuken kฤฑsฤฑtlฤฑ ve teminatlฤฑ hisseler, fiili dolaลฤฑm hesaplamasฤฑnฤฑn kesin olarak dฤฑลฤฑnda bฤฑrakฤฑldฤฑ.
- Gรผnlรผk ลeffaf Veri Akฤฑลฤฑ: MKK, yeni metodoloji ve daraltฤฑlmฤฑล kriterlere gรถre fiili dolaลฤฑmdaki pay adedi ve oranlarฤฑnฤฑ 11 Eylรผl’den itibaren gรผnlรผk olarak hesaplayarak ลeffaf bir ลekilde yayฤฑmlamaya baลladฤฑ.
FTSE รlke Sฤฑnฤฑflandฤฑrmasฤฑ neden รถnemli?
FTSE Russell’ฤฑn รผlke sฤฑnฤฑflandฤฑrmasฤฑ, kรผresel รถlรงekte trilyonlarca dolarฤฑ yรถneten pasif ve aktif fonlarฤฑn hangi รผlkeye ne kadar yatฤฑrฤฑm yapacaฤฤฑnฤฑ belirleyen en temel pusulalardan biridir. Piyasalar, sahip olduklarฤฑ altyapฤฑ ve eriลilebilirliฤe gรถre “Geliลmiล” (Developed), “ฤฐleri Geliลmekte Olan” (Advanced Emerging), “ฤฐkinci Derece Geliลmekte Olan” (Secondary Emerging) ve “Sฤฑnฤฑr” (Frontier) olmak รผzere dรถrt ana kategoriye ayrฤฑlฤฑr.
Tรผrkiye’nin halihazฤฑrda bulunduฤu “ฤฐleri Geliลmekte Olan Piyasa” kategorisi; yรผksek piyasa derinliฤi, geliลmiล takas/saklama altyapฤฑsฤฑ ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑya sunulan ลeffaf eriลilebilirlik standartlarฤฑnฤฑ gerektirir. Bir รผlkenin statรผsรผnรผn alt kategoriye indirilmesi (downgrade) veya izleme listesine (watch list) alฤฑnmasฤฑ, kรผresel endeks fonlarฤฑnฤฑn o รผlkeden otomatik olarak รงฤฑkฤฑล yapmasฤฑna neden olur. Buna karลฤฑn, regรผlatรถrlerin attฤฑฤฤฑ adฤฑmlarฤฑn pozitif karลฤฑlanarak mevcut statรผnรผn teyit edilmesi, piyasaya olan uluslararasฤฑ gรผveni tescilleyerek yeni yabancฤฑ sermaye giriลlerinin รถnรผnรผ aรงar.
6 Ekim’de ABD piyasalarฤฑnฤฑn kapanฤฑลฤฑnฤฑn ardฤฑndan yayฤฑmlanacak deฤerlendirme, sadece teknik bir endeks gรผncellemesi deฤil. Fon krizi ile itibar kaybฤฑna uฤrayan ve รงok ciddi eleลtirilerin odaฤฤฑndaki SPK ve MKK’nฤฑn piyasa standartlarฤฑnฤฑ uluslararasฤฑ normlara taลฤฑma รงabasฤฑnฤฑn kรผresel finans รงevrelerindeki ilk resmi karnesi olacak.
Sermaye piyasasฤฑnda yarฤฑn aรงฤฑklanacak raporda, bir รถnceki raporda bahsedilen olumsuz durumun dรผzeltildiฤine dair bir durum tespiti olmasฤฑ beklenmiyor. Beklentiler, Tรผrkiye hakkฤฑndaki deฤerlemenin yine erteleneceฤi veya ” Tรผrkiye’de yaลanan รถzel dรถnem nedeniyle bir sรผre daha geliลmeleri takip etmeyi tercih ediyoruz” benzeri bir aรงฤฑklama olacaฤฤฑ yรถnรผnde.
