Tรผrkiye ฤฐล Bankasฤฑ Yรถnetim Kurulu รyesi ve Genel Mรผdรผrรผ Adnan Bali, Uludaฤ Ekonomi Zirvesinde “Feragat Zamanฤฑ” konulu oturumdaki konuลmasฤฑnda, Tรผrkiye’de epey bir zamandฤฑr pek normal olmayan, gerรงek รผstรผ gรผndem deฤiลiklikleri, olaylar yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bu olaylarฤฑn รผlkeyi hem ekonomik hem de siyasi olarak etkilediฤini ifade eden Bali, 2014 yฤฑlฤฑnda iki seรงim birden yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, 2015 iรงin 1 seรงim รถngรถrรผldรผฤรผnรผ ancak sonrasฤฑ 2 seรงim olduฤunu belirtti.
“Biz ikinci seรงimden sonra tam hepimiz iลimize gรผcรผmรผze dรถneceฤiz diye dรผลรผnรผyorduk daha 2016 yฤฑlฤฑna girerken. Daha belirli bir gelecek bizi bekleyecek diye dรผลรผnรผyorduk.” ifadesini kullanan Bali, ancak aynฤฑ yฤฑl uรงak dรผลme hadisesinin yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ ve yฤฑlฤฑ Rusya krizi ile kapattฤฑklarฤฑnฤฑ kaydetti.
Bali, jeopolitik sorunlar, terรถr, patlamalar, ne kadar sฤฑra dฤฑลฤฑ olay varsa hepsinin 2016 yฤฑlฤฑnฤฑn iรงine sฤฑฤdฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, ลรถyle konuลtu:
“Dฤฑลarฤฑdaki gรผndem zenginliฤi de Tรผrkiyeโyi etkiledi. Trump’un seรงimi kazanmasฤฑ, ABDโde Fed’in faiz politikalarฤฑnฤฑn nasฤฑl olacaฤฤฑ gibiโฆ Yani gรผndemde yok yok diyecek kadar her ลey son derece farklฤฑydฤฑ. Bรผtรผn bunlarฤฑn รผstรผne sanki bu tablonun eksiฤi darbe giriลimiymiล gibi bir de รผzerine o oldu. Ve maalesef bunlarฤฑn ekonomik sonuรงlarฤฑ oldu. Mesela, 19 yฤฑlda geri aldฤฑฤฤฑmฤฑz reytingimizi 3 yฤฑlda kaybettik. Aลaฤฤฑ yukarฤฑ 1994โte yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir รผlke notunu kaybetmiลtik, 2013โte geri alabildik ve 3 yฤฑl iรงinde geri kaybettik. Ve tabi bรผtรผn bu tablolarฤฑn yarattฤฑฤฤฑ รงok ciddi sermaye รงฤฑkฤฑลlarฤฑ, dolarฤฑn dolu dizgin yรผkseliลi vsโฆ
Bรถyle art arda sayฤฑnca olumsuzluk depreลiyor biraz, iลi tatlฤฑya baฤlamak iรงin bir anekdotla iลi baฤlayayฤฑm yakฤฑn zamanda kaybettiฤimiz Yaลar Kemal anlatmฤฑลtฤฑ bana. Eskiden arzuhalciler vardฤฑ, adliyenin etrafฤฑnda dururdu bunlar. Siz giderdiniz halinizi arz ederdiniz, onlar da yazฤฑya dรถker nereye sunulacaksa oraya gรถnderirlerdi. Bir vatandaล gelmiล arzuhalciye, anlatmฤฑล halini, arzuhalci, ‘Ben senin durumunu anladฤฑm, sen 1-2 saat dolaล, ben yazarฤฑm ondan sonra da sana sunarฤฑm’ demiล. Hazฤฑrlamฤฑล, gelmiล adamcaฤฤฑz, arzuhalci yรผzรผne okumaya baลlamฤฑล onun iรงin yazdฤฑklarฤฑnฤฑ. Bir sรผre sonra adam aฤlamaya baลlamฤฑล. Arzuhalci, ‘Ne oldu niye aฤlฤฑyorsun’ demiล. Adam, ‘Ya benim baลฤฑma neler gelmiล?’ diye yanฤฑtlamฤฑล. Bizim memleket bรถyle oldu maalesef. Art arda saydฤฑฤฤฑnฤฑz zaman bizim baลฤฑmฤฑza neler geldi hakikaten, bunlarฤฑn hiรงbirisi normal deฤil.”
Ekosistemi koruyacak feragat anlayฤฑลฤฑ
“Yaลanan tรผm olumsuzluklara raฤmen sistem รงalฤฑลmaya devam etti. Kolay bir hadise deฤil. Bu dรถnem sฤฑra dฤฑลฤฑ, rutin dฤฑลฤฑ bir dรถnem olduฤuna gรถre, yรถnetme prensipleri aรงฤฑsฤฑndan baลฤฑnda bulunduฤumuz kurumlardan tutunuz alabileceฤimiz bรผtรผn kararlar aรงฤฑsฤฑndan bu dรถnemin rutin dฤฑลฤฑlฤฑฤฤฑna uygun tavฤฑrlar ve refleksler geliลtirmemiz gerekiyor.” diyen Bali, ลรถyle devam etti:
“Olaฤan durumlarda herkes kendi รงฤฑkarฤฑnฤฑ maksimize etmeyi dรผลรผnebilir, baลarabilir de. Bรถyle yaptฤฑฤฤฑnda da ekonomiye katkฤฑsฤฑ olur, zararฤฑ olmaz. Kaybedenler olabilir, kazananlar olabilir ama sistematik bir riske maruz kalmadฤฑฤฤฑnฤฑz iรงin devam edebilir bunlar. Ama olaฤan dฤฑลฤฑ dรถnemlerde sadece kendi doฤrunuzun peลinde olmaya baลlarsanฤฑz, yani muhatabฤฑnฤฑzฤฑ zayฤฑflatmak pahasฤฑna kendi doฤrunuzu gรถzetirseniz belki kฤฑsa sรผreli kazanฤฑmlar elde edebilirsiniz ama ekosistemin saฤlฤฑฤฤฑnฤฑ bozduฤunuz anda bumerang gibi dรถner dolaลฤฑr sizi vurur o sistem iรงinde aลaฤฤฑya รงeker.
Onun iรงin bu sรผreรงte bankalarฤฑn da รผzerine dรผลen feragati yani fedakarlฤฑฤฤฑ yapmasฤฑ gerektiฤine iลaret eden Bali, “Mesela bu dรถnemde kredi inisiyatifleri, kredi yapฤฑlandฤฑrma inisiyatifleri, fiyatlamalardan tutunuz birรงok konu muhataplarฤฑnฤฑzฤฑn sรผrdรผrรผlebilirliฤini gรถzeterek yapฤฑlacak ลeylerdir. Bu da yanlฤฑล anlaลฤฑlmasฤฑn, bir popรผlizm ya da teknik tutarlฤฑฤฤฑ zayฤฑf, ihtiyaรง gรถsterenle gรถstermeyeni, doฤru olanla olmayanฤฑ ayฤฑrt etmeyen bir kampanya deฤil. Yaptฤฑฤฤฑnฤฑz iลi meslek erbaplฤฑฤฤฑyla bu รผlkenin ve muhataplarฤฑnฤฑzฤฑn genel doฤrusuna gรถre ayarlayacak bir tahammรผlde olmanฤฑz… Yapmaya, anlatmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑz bu oldu.”
