Birleลmiล Milletler Ticaret ve Kalkฤฑnma Konferansฤฑ (United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD) her yฤฑl yayฤฑnladฤฑฤฤฑ uluslararasฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarla (UDY) ilgili raporunu, โDรผnya Yatฤฑrฤฑm Raporu 2022โ baลlฤฑฤฤฑ altฤฑnda yayฤฑnladฤฑ.
Pandemi yฤฑlฤฑ olan 2020โde bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 35 dรผลรผล ile 963 milyar dolar olarak gerรงekleลen ve kรผresel finansal kriz yฤฑlฤฑ olan 2009โa kฤฑyasla gerileyen kรผresel Uluslararasฤฑ Doฤrudan Yatฤฑrฤฑm (UDY) akฤฑmlarฤฑ, 2021 yฤฑlฤฑnda hฤฑzlฤฑ bir toparlanma gรถstererek 2020 yฤฑlฤฑna gรถre yรผzde 64 artฤฑลla 1,58 trilyon dolar olarak gerรงekleลti.
UDY akฤฑmlarฤฑnda yaลanan yรผkseliล รผlke ve bรถlgelere gรถre รถnemli farklฤฑlฤฑklar gรถsterdi. Geliลmiล รผlkeler 2020 yฤฑlฤฑna gรถre yaklaลฤฑk yรผzde 134 artฤฑลla 746 milyar dolar UDY alarak รถnemli bir artฤฑล kaydetti. รte yandan, geliลmekte olan รผlkelere gelen toplam UDY akฤฑmlarฤฑ yรผzde 30 yรผkseliลle 837 milyar dolar olarak gerรงekleลti. Az geliลmiล รผlkelerdeki toparlanma ise yรผzde 15 artฤฑลla daha ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izledi.
2020 yฤฑlฤฑnda ortalama UDY akฤฑmlarฤฑnda dรผnya genelinde gรถzlemlenen yรผzde 35โlik gerilemeye kฤฑyasla yรผzde 15 ile รงok daha az bir dรผลรผล gรถsteren Tรผrkiyeโye gelen UDY akฤฑmlarฤฑ, 2021 yฤฑlฤฑnda yรผzde 79 artฤฑลla 14 milyar dolar seviyesine ulaลtฤฑ. Bรถylece Tรผrkiye 2019 yฤฑlฤฑnda yรผzde 0,6 olan kรผresel UDY akฤฑmlarฤฑndan aldฤฑฤฤฑ payฤฑ 2020โde รถnce yรผzde 0,8โe yรผkseltmiล, 2021 yฤฑlฤฑnda da bu oranฤฑ yรผzde 0,9โa รงฤฑkararak son iki yฤฑlda artฤฑล trendi yakalamฤฑลtฤฑr.
Tรผrkiyeโye gelen UDY akฤฑmlarฤฑnฤฑn bileลenlerine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda sanayi, hizmet ve tarฤฑm sektรถrlerine gelen sermaye giriลleri bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 116 artฤฑลla 8,4 milyar dolar seviyesinde gerรงekleลirken, gayrimenkul alฤฑmlarฤฑ iรงin gelen UDY yรผzde 42,5 artarak 5,6 milyar dolara ulaลtฤฑ.
Toptan ve perakende sektรถrรผ, รถzellikle teknoloji odaklฤฑ e-pazar yeri ลirketlerine gelen yatฤฑrฤฑmlar neticesinde 3,4 milyar dolarlฤฑk uluslararasฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑm รงekerek, toplam sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn yรผzde 44โรผnรผ oluลturdu.
Tรผrkiyeโye gelen UDY miktarฤฑnฤฑn kฤฑta bazlฤฑ kaynaฤฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, Avrupa yรผzde 60โlฤฑk pay ile baลฤฑ รงekerken, Asya ve Amerika ise sฤฑrasฤฑyla yรผzde 23 ve yรผzde 16โlฤฑk paylar ile Avrupaโyฤฑ takip etti.
Kaynak รผlkelere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise ฤฐngiltere (yรผzde 19), ABD (yรผzde 16) ve Hollanda (yรผzde 13) ilk รผรง sฤฑrayฤฑ oluลturdu. ฤฐsviรงre, BAE, Almanya, Gรผney Kore, Japonya ve Katar ise รถne รงฤฑkan รผlkeler olarak listede yerini aldฤฑ.
Son 19 yฤฑldฤฑr sergilenen gรผรงlรผ performans ile 2002 yฤฑlฤฑndan bu yana Tรผrkiyeโye gelen UDY akฤฑmlarฤฑ 240 milyar dolar seviyesini aลtฤฑ. Bรถylelikle UDY akฤฑmlarฤฑ รผlkemizin hem sรผrdรผrรผlebilir kalkฤฑnmasฤฑna รถnemli katkฤฑlar saฤlamฤฑล hem de toplam cari aรงฤฑฤฤฑn yรผzde 41โini finanse etmiลtir.
