Yeni ลafak gazetesi, politika faizini 200 baz puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 19’a yรผkselten Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑ (TCMB) “Bu operasyonu kim adฤฑna รงektiniz” diyerek manลetine taลฤฑdฤฑ.
Yeni ลafak gazetesi, Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) politika faizini 200 baz puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 19’a yรผkseltmesini manลetine taลฤฑdฤฑ.
‘Bu operasyonu kim adฤฑna รงektiniz’ baลlฤฑฤฤฑyla yayฤฑmlanan haberde “Dรผnya, ekonomideki faiz etkisini azaltmaya รงalฤฑลฤฑrken Tรผrkiyeโde Merkez Bankasฤฑ, 83 milyonun sesine kulak tฤฑkayarak faizi yรผzde 17โden yรผzde 19โa รงฤฑkardฤฑ” dendi.
200 baz puanlฤฑk mรผdahalenin piyasa beklentisinin bile รผzerinde olduฤu ifade edilen haberde, faiz artฤฑลฤฑnฤฑn ekonomik gerekรงelerle izah edilemediฤi sรถylendi.
“Merkez Bankasฤฑโnฤฑn Tรผrkiyeโnin bรผyรผmesini frenleyecek bu operasyonu kim veya kimler adฤฑna ve hangi amaรงla รงektiฤi merak ediliyor” ifadesi kullanฤฑlan haberde, ลunlar yer aldฤฑ:
“Yรผksek faize karลฤฑ รงฤฑkan 83 milyon vatandaลฤฑn sesine kulak tฤฑkayan Merkez Bankasฤฑ Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK), faizi 200 baz puan artฤฑลla yรผzde 19โa รงฤฑkardฤฑ. Merkez Bankasฤฑ, Kasฤฑm-Aralฤฑk 2020โde iki adฤฑmda yaptฤฑฤฤฑ 675 baz puanlฤฑk artฤฑลฤฑn ardฤฑndan dรผn yaptฤฑฤฤฑ 200 baz puanlฤฑk artฤฑลla birlikte son beล ayda faizleri toplam 875 baz puan artฤฑrdฤฑ. Yรผzde 10.25โten yรผzde 19โe รงฤฑkarฤฑlan politika faiziyle birlikte Tรผrkiye, dรผnyanฤฑn en รงok faiz veren yedinci รผlkesi konumuna dรผลtรผ.
Piyasa beklentisinin bile รผzerinde yapฤฑlan 200 baz puanlฤฑk faiz artฤฑลฤฑ ekonomik gerekรงelerle izah edilemeyen bir artฤฑล oldu. Pandemi sรผrecindeki bรผyรผk zorluklara raฤmen 2020โyi yรผzde 1,8โlik bรผyรผmeyle kapatmayฤฑ baลaran Tรผrkiyeโnin bu yฤฑl yรผzde 5-6 bandฤฑnda bir bรผyรผme kaydetmesi bekleniyor. Ancak bu bรผyรผme hedefini yakalamasฤฑ yรผksek faiz yรผzรผnden iyice zora girdi. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn Tรผrkiyeโnin bรผyรผmesini frenleyecek bu operasyonu kimin adฤฑna ve hangi amaรงla รงektiฤi merak ediliyor.”
รretim, yatฤฑrฤฑm ve istihdamฤฑn รถnรผnde en bรผyรผk engel olan, ekonominin รงarklarฤฑnฤฑ yavaลlatan yรผksek faizin tek kazananฤฑnฤฑn faiz lobileri olduฤu savunulan haberde, “Paradan para kazanan, piyasalarda ‘vur-kaรง’cฤฑ olarak da tanฤฑmlanan ve aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Londra merkezli olan sฤฑcak para sahipleri, รผlkelere girmek iรงin yรผksek kazanรง kolluyor” dendi.
Haberde ลunlara yer verildi:
‘2 ayda yรผzde 25 kazandฤฑlar’
“Kasฤฑm 2020โde Tรผrkiyeโye giriล yapan 4 milyar dolarlฤฑk sฤฑcak para, iki ay gibi kฤฑsa bir sรผrede yรผzde 25 kazanรงla 5 milyar dolar olarak yurt dฤฑลฤฑna geri รงฤฑkarฤฑldฤฑ. Bu vurgun, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn beล yaptฤฑฤฤฑ 875 baz puanlฤฑk faiz artฤฑrฤฑmฤฑ nedeniyle gerรงekleลti. Girdiฤi ekonomilerde kฤฑsa vadeli kalan, parasฤฑnฤฑ katladฤฑktan sonra bir anda yรผklรผ para รงฤฑkฤฑล yaparak hem dรถviz kuru, hem de dรถviz aรงฤฑฤฤฑna neden olarak ekonomilere zarar veriyor. Faturayฤฑ รถdemek iรงinde alฤฑn teriyle รผretip didinen 83 milyon vatandaล รงalฤฑลacak.
‘Sanayici faizle รงalฤฑลacak’
Oysa รถzellikle kรผresel salgฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ gรผnรผmรผzde yรผksek faiz รผretim ve yatฤฑrฤฑmฤฑn รถnรผne en bรผyรผk engel teลkil ediyor. Banka kredisiyle iลini bรผyรผtmek, ihracat yapmak isteyen iลletmeler artan maliyetler nedeniyle finansmana eriลemiyor. Finansman sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รผretim, istihdam ve ihracat artฤฑลฤฑnฤฑ engelliyor. Bugรผn bir sanayici ya da esnaf bankadan ticari kredi kullanmak istediฤinde yฤฑllฤฑk yรผzde 20,1 faiz รถdemek zorunda. Banka kredileri aylฤฑk en dรผลรผk yรผzde 1,5โden baลlฤฑyor ve yรผzde 2,23โe kadar รงฤฑkฤฑyor. Bankadan 18 ay vadeli 100 bin lira kredi รงekildiฤinde aylฤฑk ortalama yรผzde 2 faizle hesaplandฤฑฤฤฑnda vade sonunda 126 bin lira รถdemesi gerekiyor.”
‘Enflasyonla mรผcadele sadece faizleri artฤฑrmakla olmaz’
Haberde sektรถrdeki isimlerin gรถrรผลlerine de yer verildi. Buna gรถre MรSฤฐAD Genel Baลkanฤฑ Abdurrahman Kaan, yapฤฑlan faiz artฤฑลฤฑnฤฑn beklentilerin รผzerinde olduฤunu belirterek, “Baลta gฤฑda ve emtia olmak รผzere kรผresel piyasalardan kaynaklanan fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn etki alanฤฑnฤฑn dฤฑลฤฑnda kalmasฤฑ sebebiyle, enflasyonla mรผcadelenin yalnฤฑzca politika faizi enstrรผmanฤฑ ile sรผrdรผrรผlmesinin yeterli olmayacaฤฤฑ kanaatindeyiz. รnden yรผklemeli faiz artฤฑลฤฑnฤฑn piyasa beklentilerinin oldukรงa รผzerinde bir dรผzeyde gerรงekleลmesiyle, bundan sonra atฤฑlacak adฤฑmlarฤฑn iล dรผnyasฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑm hevesi ve borรง yapฤฑlandฤฑrmasฤฑ adฤฑna nasฤฑl bir seyir izleyeceฤini gรถrmek gerekecektir” dedi.
Kaan, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dolarizasyon yรถnetimi konusunda atacaฤฤฑ adฤฑmlar ve dolar alฤฑm ihalelerinin ne zaman baลlayacaฤฤฑnฤฑn beklentiler arasฤฑnda olduฤunu ifade ederek ลunlarฤฑ kaydetti: “ฤฐล dรผnyasฤฑ olarak bu endiลeleri taลฤฑmakla beraber, alฤฑnan kararฤฑn bilhassa yurtdฤฑลฤฑ piyasalarda TCMB baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve yรถnetiลim itibarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan olumlu neticeler getirmesini temenni ederiz.”
ASKON Genel Baลkanฤฑ Orhan Aydฤฑn da yatฤฑrฤฑma ve harcamalara ihtiyaรง duyulan ortamda faiz artฤฑลฤฑnฤฑn yaลanmasฤฑnฤฑn canlarฤฑnฤฑ yaktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Aydฤฑn, “รlke olarak istihdamฤฑn artmasฤฑ, ekonomi รงarklarฤฑnฤฑn hฤฑzlanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan yatฤฑrฤฑm ve harcamalara ihtiyacฤฑmฤฑz var. Faizler yukarฤฑ yรถnde olduฤu sรผrece yatฤฑrฤฑm ve harcama ortamฤฑndan bahsetmek รงok zor. Birรงok sektรถr bu karardan olumsuz etkilenmektedir. ฤฐnลaatรงฤฑ binalarฤฑnฤฑ, otomotivci otomobilini satamaz. Hane halkฤฑ ve kรผรงรผk esnaf pandemi dรถneminde sฤฑkฤฑntฤฑ รงekiyor. Yatฤฑrฤฑm yapmak isteyen de riske girmeyi tercih etmeyip cazip faizle kolaya kaรงmayฤฑ tercih eder” diye konuลtu.
‘Yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑ etkilenir’
Eski Tรผrkiye ฤฐhracatรงฤฑlar Meclisi (TฤฐM) Baลkanฤฑ ve sanayici Mehmet Bรผyรผkekลi, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn birinci รถnceliฤine enflasyonu yรถnetmeye aldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Enflasyon dรผลmeyince kurlarฤฑn arttฤฑฤฤฑna ve bir kฤฑsฤฑr dรถngรผ oluลtuฤuna iลaret eden Bรผyรผkekลi, yatฤฑrฤฑm noktasฤฑnda yรผksek faizi eleลtirerek ลunlarฤฑ sรถyledi: “Yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin yรผkek faiz, yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑnฤฑn ertelenmesine yol aรงฤฑyor. Yรผksek faiz nedeniyle Tรผrk Lirasฤฑ cinsinden yatฤฑrฤฑm belli bir sรผre ertelenebilir.”
‘Dรผnya eksiye gidiyor bizde yรผzde 19’
Ahmet Nazif Zorlu, dรผnya eksi faize giderken bizde oranlarฤฑn รงift hane olduฤuna iลaret ederek, “Yรผksek faizin etkilememesi mรผmkรผn deฤil ki… Dรผnya eksi faize gidiyor bizde yรผzde 19. Bu oranla yatฤฑrฤฑm yapma imkanฤฑ nasฤฑl olsun? Doฤru oturalฤฑm doฤru konuลalฤฑm, bu faizlerle yatฤฑrฤฑm nasฤฑl yapฤฑlฤฑr? Genรง nรผfusumuz var diyoruz ancak bu oranlarla nasฤฑl yatฤฑrฤฑm yapฤฑlacak, genรงlerere nasฤฑl iล verilecek? En fazla yatฤฑrฤฑm yapan istihdam saฤlayan gruplardan biriyiz ancak bu yรผksek faizlerle nasฤฑl olacak?” diye sordu.
