Uluslararasฤฑ Para Fonu IMF, Venezuela’da enflasyonun yฤฑlsonuna kadar yรผzde 1 milyona kadar yรผkselebileceฤi รถngรถrรผsรผnde bulundu.
IMF, Venezuela’daki durumu Birinci Dรผnya Savaลฤฑ sonrasฤฑ Almanya’ya, 2000’lerin baลฤฑndaki Zimbabve’ye benzetiyor.
IMF’nin Batฤฑ Yarฤฑm Kรผre รผlkelerinden sorumlu analisti Alejandro Werner, hรผkรผmetin dolaลฤฑmdaki parayฤฑ artฤฑrarak mali aรงฤฑฤฤฑ kapatmasฤฑnฤฑ beklediklerini ancak paraya olan talebin dรผลmesiyle enflasyonda artฤฑล yaลanmaya da devam edebileceฤini sรถyledi.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk kanฤฑtlanmฤฑล petrol rezervine sahip Venezuela’da beล yฤฑldฤฑr sรผren ekonomik kriz nedeniyle halk gฤฑda ve ilaรง maliyetlerini karลฤฑlayamaz hale gelirken sรผpermarket raflarฤฑ da boล kaldฤฑ. Suรง oranฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑ รผlkede halk gece evlerinden รงฤฑkmaya korkar hale geldi.
Uzmanlar ekonomik krizden devletin sosyalist politikalarฤฑnฤฑ, yolsuzluฤu ve รงรถken petrol endรผstrisini sorumlu tutuyor.
Devlet Baลkanฤฑ Maduro ise รผlkedeki krizin ABD ve Avrupa’nฤฑn aรงtฤฑฤฤฑ ‘ekonomik savaลฤฑn’ bir sonucu olduฤunu iddia ediyor.
Washington Post gazetesine konuลan 30 yaลฤฑndaki Yaimy Flores รงalฤฑลmฤฑyor, eลi ise ayda 5 milyon bolivar asgari รผcret alan bir apartman gรถrevlisi.
Bu รผcret karaborsada yaklaลฤฑk 3 dolara denk geliyor. Bu da ailenin ayda yalnฤฑzca bir kilo pirinรง ve yarฤฑm kilo peynir harcamalarฤฑnฤฑ karลฤฑlฤฑyor. Aile hรผkรผmetin gฤฑda programฤฑndan da mercimek ve mฤฑsฤฑr unu alarak faydalanฤฑyor.
Asgari รผcret yetmiyor
Aile, protein tรผketimini bฤฑrakmฤฑล, sabun ve ลampuan ise alamฤฑyor.
Flores, “รok az sabunumuz kaldฤฑ. Parรงalara bรถlรผp ne kadar tรผketeceฤimizi hesaplฤฑyoruz. Sabun bitince ne yapacaฤฤฑz bilmiyorum. Geรงen yฤฑldan bu yana sabun satฤฑn almadฤฑk” diyor.
Bir hafta รถnce bulaลฤฑk makinesi deterjanฤฑ 3,8 milyon bolivardฤฑ, bugรผn ise 4.9 milyon bolivar. Bir kilogram tavuk da geรงen hafta 3,3 milyon bolivardฤฑ, bugรผn ise 4.2 milyon bolivar.
Guardian gazetesine konuลan 43 yaลฤฑndaki hemลire Maigualida Oronoz da aylฤฑk 5 milyon bolivar asgari รผcret alฤฑyor. Bu para bir kilogram etin fiyatฤฑna denk. Oronoz, “Anca bir ลeyler yiyebiliyoruz. Acil bir durum olursa รถlรผrรผz รงรผnkรผ ilaรง fiyatlarฤฑ her geรงen gรผn artฤฑyor” diyor.
Enflasyon artฤฑลฤฑ, ekonomik kriz, gฤฑda ve ilaรง sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ nedeniyle bu yฤฑl 2 milyon kiลinin รผlkeyi terk ettiฤi dรผลรผnรผlรผyor. 2016’dan bu yana รผlkeden gรถรง edenlerin sayฤฑsฤฑnฤฑn yฤฑl sonuna kadar 3,8 milyonu bulmasฤฑ bekleniyor.
Caracas merkezli finans ลirketi Ecoanalitica da Aralฤฑk ayฤฑna kadar enflasyonun yรผzde 1.4 milyona รงฤฑkabileceฤini sรถylรผyor.
Washington Post’a konuลan Ecoanalitica mรผdรผrรผ Asdrรบbal Oliveros enflasyondaki artฤฑลฤฑn รผlke halkฤฑ iรงin yoksullaลmak anlamฤฑna geleceฤini belirtip “Yalnฤฑzca iลlerinden kazandฤฑklarฤฑ maaลlara baฤlฤฑ yaลayan ve dolar birikimi olmayan, รผlke dฤฑลฤฑndaki ailelerinden yardฤฑm almayan Venezuelalarฤฑn รงoฤu iรงin, yรผzde 1 milyonu aลan enflasyon oranฤฑ, halkฤฑ bรผyรผk bir yoksulluฤa mahkรปm etmek demektir” diyor.
Nakit para mฤฑ sanal para mฤฑ?
Deฤerini neredeyse tamamen yitiren para birimi bolivar banknotlarฤฑ bulmak zor. Hรผkรผmet, para basฤฑmฤฑ iรงin kรขฤฤฑt รผcretini de karลฤฑlayamayacak durumda.
Onun yerine hรผkรผmet elektronik paraya yรถneldi. Bankalar arasฤฑ dรผลรผk meblaฤlฤฑ para transferleri nakit yerine banka kartlarฤฑyla yapฤฑlฤฑyor.
Maduro nakit sฤฑkฤฑntฤฑna รงare olarak sanal para birimi ‘petro’yu รถne sรผrdรผ. Bu para biriminin petrol endรผstrisi tarafฤฑndan da desteklendiฤi sรถyleniyordu ama iลe yaradฤฑฤฤฑ sรถylenemez.
Ekonomik krizin derinleลtiฤi bazฤฑ รผlkeler yerel para birimleri yerine ABD dolarฤฑnฤฑ kullanmaya baลlamฤฑลtฤฑ. Ama ABD’yi ‘รผlkesini yฤฑkmaya รงalฤฑลan bir imparatorluk’ olarak gรถren Maduro yรถnetimindeki Venezuela’da bรถyle bir adฤฑm atฤฑlmasฤฑ ihtimal dฤฑลฤฑ gรถrรผnรผyor.
Maduro, รถzel bankalarฤฑn ekonomiyi sabote etmek iรงin komลu Kolombiya’ya nakit kaรงฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ iddia ediyor ve para birimi รผzerindeki kontrollerin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnฤฑ reddediyor.
Durum, maaลlarฤฑnฤฑ nakit alan emekliler iรงin daha zor.
73 yaลฤฑndaki emekli Saรบl Aponte, 100 bin bolivara yarฤฑm kutu yumurta alabiliyor. Aponte, “Yฤฑlsonunda yine nakit parayla รถderlerse, bu sefer aynฤฑ yarฤฑm kutu yumurtayฤฑ satฤฑn almaya el arabasฤฑyla gitmek zorunda kalacaฤฤฑz” diyor.
Ciudad Guayana’da yaลayan ev kadฤฑnฤฑ Elisa Gonzรกlez Peru’ya taลฤฑnan kฤฑz kardeลinden gelen parayla geรงimini saฤlamaya รงalฤฑลฤฑyor ama geleceฤiyle ilgili kaygฤฑlฤฑ:
“Daha ne kadar bu ลekilde devam ederiz bilmiyorum. ฤฐล olsun ya da olmasฤฑn, kazandฤฑฤฤฑnฤฑz รงocuklarฤฑn okul paralarฤฑnฤฑ karลฤฑlamaya yetmiyor. Karnฤฑnฤฑzฤฑ doyurmanฤฑz ise imkรขnsฤฑz.”
