Yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) salgฤฑnฤฑ sonrasฤฑnda ekonomik toparlanmayla birlikte kรผresel enerji talebinde yaลanan hฤฑzlฤฑ artฤฑล ve dรผลรผk arz enerji krizine yol aรงarken, AB son bir yฤฑlda yรผzde 600’รผn รผzerinde artฤฑล gรถsteren doฤal gaz fiyatlarฤฑyla mรผcadele ediyor.
AB Komisyonu, geรงen hafta enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa karลฤฑ รผye รผlkelere kฤฑsa vadede elektrik ve gaz faturalarฤฑnฤฑ erteleme, hanelere doฤrudan รถdeme yapma ve vergi indirimi gibi seรงenekler iรงeren bir รถneri paketi sunarken, liderler 21-22 Ekim’de Brรผksel’de dรผzenlenecek AB Liderler Zirvesi’nde ฤฐspanya tarafฤฑndan teklif edilen stratejik doฤal gaz rezervi oluลturulmasฤฑ konusunu ele alacak.
Bazฤฑ รผye รผlkelerin ulusal gaz rezervleri olmakla birlikte, AB’nin ortak bir stratejik gaz rezervi bulunmuyor. En bรผyรผk depolama kapasiteleri ise Almanya, ฤฐtalya, Hollanda ve Fransa’da bulunuyor. Doฤu ve Gรผneydoฤu Avrupa รผlkelerinde daha kรผรงรผk depolama kapasiteleri bulunurken, bu kapasiteler yeterli altyapฤฑnฤฑn bulunmasฤฑ halinde diฤer รผye รผlkelerle paylaลฤฑlabiliyor.
Gas Infrastructure Europe verilerine gรถre, AB’nin doฤal gaz depolama kapasitesi 117 milyar metrekรผp seviyesinde bulunuyor.
Avrupa Politikalarฤฑ รalฤฑลmalarฤฑ Merkezi (CEPS) Araลtฤฑrma Gรถrevlisi ฤฐrina Kustova, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ortak stratejik gaz rezervi oluลturulmasฤฑ fikrinin mevcut krizde etkili olamayacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Doฤal gazฤฑ depolamanฤฑn, petrolden daha zor olduฤunu belirten Kustova, “Teklif, stratejik rezerv รถnleminin AB doฤal gaz piyasa tasarฤฑmฤฑyla nasฤฑl รถrtรผลeceฤi konusunda kafalarda pek รงok soru iลareti yaratฤฑyor. Doฤal gaz ya yeraltฤฑ depolama tesislerinde ya da yรผzer depolama ve yeniden gazlaลtฤฑrma รผnitelerinde depolanabilir. ฤฐki durumda da, mevcut piyasa modelinde bu depolamanฤฑn maliyetini kimin karลฤฑlayacaฤฤฑ, yani doฤrudan kar saฤlamadan bu kapasitenin rezerve edilmesinin yรผkรผnรผ kimin sฤฑrtlanacaฤฤฑ รถnemli bir soru. รzellikle, fiyatlar yรผksekken doฤal gaz depolamak piyasa mantฤฑฤฤฑyla da รงeliลiyor.” diye konuลtu.
Kustova, yรผksek gaz fiyatlarฤฑnฤฑn, son yฤฑllarda dรผลรผล eฤiliminde olan kรถmรผr kullanฤฑmฤฑnฤฑn yaygฤฑnlaลmasฤฑ gibi negatif sonuรงlarฤฑnฤฑn da olabileceฤine iลaret etti.
Krizin enerji dรถnรผลรผmรผ รผzerindeki etkisinin kalฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn รถnemine iลaret eden Kustova, bunu da kฤฑล aylarฤฑndaki gaz fiyatlarฤฑnฤฑn belirleyeceฤini vurguladฤฑ.
“En รถnemli problem talebin bรผyรผmesi”
Avrupa Politika Merkezi (EPC) Analisti Marco Giuli de yeni bir stratejik rezerv oluลturulmasฤฑ iรงin elektrik piyasasฤฑ tasarฤฑmฤฑnda veya ortak satฤฑn alฤฑmlarda yapฤฑlmasฤฑ gereken revizyonlarฤฑn zaman alacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Talep tarafฤฑndaki artฤฑลa yรถnelik adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmasฤฑnฤฑn daha doฤru olacaฤฤฑnฤฑ aktaran Giuli, “รnรผmรผzdeki dรถnemde spot piyasalarda fiyatlarฤฑ รถngรถrmek รงok zor. รnรผmรผzdeki sรผreรงte elbette ana รผreticilerden bazฤฑ sinyaller almak yardฤฑmcฤฑ olabilir.” diye konuลtu.
Giuli, gelecek 10 yฤฑlda doฤal gazda รถnemli bir yeni kapasitenin piyasaya girmesinin beklendiฤine dikkati รงekerek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Ancak en รถnemli problem hem Avrupa hem Asya’da talebin bรผyรผmesi gibi duruyor. Yakฤฑn dรถnemde Rusya’nฤฑn arzฤฑ ve talep dรผลรผลรผnรผn yakฤฑndan takip edilmesi gerekiyor. Mevcut krizi stratejik rezerv รงรถzemez. Her durumda, siyasi mรผzakereler, gereken finansal ve idari kaynaklar zaman alacaktฤฑr. Bu รงรถzรผmรผn nasฤฑl bir fayda saฤlayacaฤฤฑ zaten belirsizken, buna tรผm รผye รผlkelerin katฤฑlฤฑp katฤฑlmayacaฤฤฑ meรงhul. Ancak buna benzer araรงlar, Avrupa ve tedarikรงileri iรงin enerji dรถnรผลรผmรผnde daha uzun vadeli olarak gereken gaz kaynaฤฤฑna dair planlar yapฤฑlmasฤฑ iรงin tasarlanabilir. Tedarikรงilerden gelen fazla kapasitenin rezerve edilmesine yรถnelik bir tรผr sigorta mekanizmasฤฑ bu anlamda etkili olabilir.”
