Terรถr รถrgรผtรผ El Kaide’nin 11 Eylรผl 2001’de ABD’yi hedef almasฤฑndan gรผnler sonra, dรถnemin ABD Baลkanฤฑ George W. Bush, ‘Amerikan gรผรงlerinin Afganistan’da konuลlu El Kaide ve Taliban hedeflerine yรถnelik saldฤฑrฤฑlar baลlattฤฑฤฤฑnฤฑ’ duyurdu. Amaรง ise ABDโyi hedef alan terรถrist gruplarฤฑ yok etmenin yanฤฑ sฤฑra รผlkeyi yeniden inลa edip โdemokrasiโ getirmekti.
Ancak geรงen sรผrede ABD ne terรถrist olarak tanฤฑmladฤฑฤฤฑ aktรถrleri bรผtรผnรผyle ortadan kaldฤฑrabildi ne de bu รผlkelerde demokratik bir devlet inลa edebildi. Binlerce sivil can kaybฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra talan olmuล bir Afganistan โinลa edenโ ABD, รถnceki Baลkan Donald Trumpโฤฑn 29 ลubat 2020โde Taliban ile imzaladฤฑฤฤฑ anlaลmayla รงekilme kararฤฑ aldฤฑ. Trump, ABD askerlerini Mayฤฑs 2021โin sonuna kadar รงekeceklerini ifade etmiลti. Biden yรถnetimi ise ilk รถnce 11 Eylรผlโde รงekileceklerini duyurdu fakat daha sonra bu tarih 31 Aฤustos olarak gรผncellendi.
ABD รงekilirken oluลan gรผรง boลluฤunu anฤฑnda dolduran Taliban kฤฑsa sรผre iรงinde baลkent Kabilโe ulaลtฤฑ ve Afganistan Devlet Baลkanฤฑ Eลref Gani รผlkeyi terk etmesiyle yรถnetim Talibanโa geรงti.
ABD, bugรผn โkaรงarโ adฤฑmlarla askerlerini, vatandaลlarฤฑnฤฑ ve kendilerine yardฤฑm eden Afganlarฤฑ รผlkeden kaรงฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑyor. Aynฤฑ zamanda Afganistanโda askerleri, gรถrevlileri, vatandaลlarฤฑ ve iลbirliฤi yaptฤฑฤฤฑ Afgan vatandaลlarฤฑ bulunan diฤer รผlkeler de 31 Aฤustosโa kadar รผlkeyi terk etmek iรงin รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor.
Biden: Operasyonda geรงen her gรผn, askerlerimize daha รงok risk oluลturuyor
Taliban sรถzcรผsรผ Zabihullah Mรผcahid, son yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ABD’nin Afganistan’daki tahliyesini Biden yรถnetiminin tรผm Amerikan birliklerini geri รงekmek iรงin belirlediฤi 31 Aฤustos tarihine kadar tamamlamasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
Biden ise รถnceki gรผn G-7 liderleri ile yaptฤฑฤฤฑ Afganistan gรถrรผลmesinin ardฤฑndan Beyaz Saray’da gazetecilerin karลฤฑsฤฑna รงฤฑktฤฑ. Biden, Afganistan’dan รงekilme sรผrecini 31 Aฤustos’a kadar tamamlama yolunda olduklarฤฑnฤฑ ve bu รผlkeden ne kadar erken รงฤฑkarlarsa o kadar iyi olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Sรถz konusu gรถrรผลmede 14 Aฤustosโtan itibaren son 10 gรผnde kat ettikleri yol hakkฤฑnda mรผttefiklerine bilgi verdiฤini aktaran Biden, “Bu รถฤleden sonra itibarฤฑyla (24 Aฤustos) 70 bin 700 kiลinin Afganistan’dan รงฤฑkmasฤฑna yardฤฑm ettik. Temmuz sonundan bu yana ise 75 bin 900 kiลinin tahliyesini gerรงekleลtirdik” dedi.
Bidenโฤฑn bu โaceleciโ tutumunun arkasฤฑnda ise ABD Savunma Bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn (Pentagon) Biden’a tahliye sรผrecini 31 Aฤustos’tan sonrasฤฑna uzatmamasฤฑ yรถnรผnde verdiฤi tavsiye yatฤฑyor. Biden’ฤฑn ise bu sรผrenin uzamasฤฑ durumunda Pentagon’dan acil durum planฤฑ hazฤฑrlamasฤฑnฤฑ istediฤi รถne sรผrรผlรผyor.
Bidenโฤฑn bu riski ihtimal dahiline almasฤฑnฤฑ ise ลu sรถzleri aรงฤฑklฤฑyor:
Operasyonda geรงen her gรผn, askerlerimize daha รงok risk oluลturuyor ancak bu sรผrecin 31 Aฤustos’a kadar tamamlanmasฤฑ Taliban’ฤฑn bizimle iล birliฤini sรผrdรผrmesine, tahliye edeceฤim insanlarฤฑn havalimanฤฑna eriลimini saฤlamasฤฑna ve operasyonlarฤฑmฤฑzฤฑ engellememesine baฤlฤฑ.
Tรผrkiye ne yapacak?
Taliban, 31 Aฤustosโa kadar tรผm yabancฤฑ gรผรงlerin รงekilmesini istiyor. Milli Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ (MSB) ise dรผn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada; รงeลitli temaslar, mevcut durum ve ลartlar deฤerlendirilerek Tรผrk Silahlฤฑ Kuvvetleri unsurlarฤฑnฤฑn Afganistan’dan tahliyesine baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
MSB’den yapฤฑlan aรงฤฑklamada, TSK’nฤฑn 2002’den bu yana BM, NATO ve ikili anlaลmalar kapsamฤฑnda tarihi ve kรผltรผrel baฤlarฤฑ olan Afgan halkฤฑnฤฑn barฤฑล, huzur ve istikrarฤฑna katkฤฑ saฤlamak iรงin Afganistan’da gรถrev yaptฤฑฤฤฑ anฤฑmsatฤฑldฤฑ. Bu sรผreรงte askeri uรงaklarla 1.129 sivil vatandaลฤฑn tahliyesinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ kaydedildi.
Sputnikโin diplomatik kaynaklardan edindiฤi bilgilere gรถre Afganistanโda 500 civarฤฑnda Tรผrk askeri vardฤฑ. Kabilโdeki Hamid Karzai Uluslararasฤฑ Havalimanฤฑโnฤฑn gรผvenliฤinde gรถrev alan Tรผrk askerleri NATO misyonu รงerรงevesinde orada bulunuyordu. Zira henรผz Afganistanโdaki yรถnetimle Tรผrk askerinin orada kalmaya devam etmesine yรถnelik bir anlaลma imzalanmamฤฑลtฤฑ.
รekilme kararฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑyla birlikte, havalimanฤฑnฤฑn sivil olarak iลletilebileceฤi de gรผndeme getirildi. Bu konuyla ilgili de Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ ฤฐbrahim Kalฤฑn, “Askerimiz รงekildikten sonra da biz orada havalimanฤฑnฤฑn iลletmesine devam edebiliriz. Bununla ilgili mรผzakereler devam ediyor” bilgisini paylaลtฤฑ.
