ABD Enerji Bakanฤฑ Chris Wright, son gรผnlerde รผlkenin bรผyรผk rafineri ลirketlerinin รผst dรผzey yรถneticileriyle temasa geรงerek dizel ihracatฤฑna gรถnรผllรผ kฤฑsฤฑtlama konusunda destek arayฤฑลฤฑna girdi. Konuya yakฤฑn รผรง kiลinin aktardฤฑฤฤฑna gรถre adฤฑm, ABD Baลkanฤฑ Trump yรถnetiminin kฤฑsa vadeli bir ihracat yasaฤฤฑna alternatif arayฤฑลฤฑnฤฑn parรงasฤฑ. Giriลim, yรผkselen yakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑn enflasyonu yukarฤฑ รงektiฤi ve Kasฤฑm ara seรงimleri รถncesinde ekonominin geneline yayฤฑlmaya baลladฤฑฤฤฑ bir dรถnemde Beyaz Saray’ฤฑn elindeki seรงeneklerin sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunu gรถsteriyor.
Dizel fiyatlarฤฑndaki artฤฑล siyasi baskฤฑ yaratฤฑyor
Dizel ihracatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlama giriลimi, bu yฤฑl yรผksek kรขr elde eden rafineri ลirketlerinin hissedarlarฤฑyla olasฤฑ bir รงatฤฑลma riski taลฤฑyor. ABD Baลkanฤฑ Trump yรถnetimi dizel fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek iรงin siyasi baskฤฑ altฤฑnda bulunuyor. Ancak ihracat yasaฤฤฑ gibi daha sert รถnlemler rafineri operasyonlarฤฑnฤฑ aksatabilir ve diฤer yakฤฑtlarฤฑn fiyatฤฑnฤฑ yรผkseltebilir. Bu nedenle yetkililer, baลka alanlarda yeni sorunlar yaratmadan iรง piyasadaki dizel arzฤฑnฤฑ artฤฑracak yollar arฤฑyor. ABD, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk dizel ihracatรงฤฑsฤฑ konumunda bulunuyor.
ABD Baลkanฤฑ Trump, geรงen salฤฑ gรผnรผ dizel ihracatฤฑnฤฑn kฤฑsฤฑtlanmasฤฑnฤฑ desteklediฤini aรงฤฑkladฤฑ. Aรงฤฑklama, รผst dรผzey yetkilileri ลaลฤฑrttฤฑ ve alternatif รถnlem arayฤฑลฤฑnฤฑ baลlattฤฑ. New York’ta konuลan Wright, ihracat yasaฤฤฑnฤฑn kรถtรผ bir fikir olduฤunu belirterek gรถnรผllรผ bir giriลimi tercih ettiฤini sรถyledi, ancak somut ayrฤฑntฤฑ paylaลmadฤฑ. Gรถrรผลmelere yakฤฑn kiลiler, Wright’ฤฑn temas kurduฤu ลirketlerin isimlerini aรงฤฑklamadฤฑ. Yรถnetimin ne tรผr gรถnรผllรผ kฤฑsฤฑntฤฑlar talep ettiฤi ya da bรถyle bir dรผzenlemenin nasฤฑl denetleneceฤi de netlik kazanmadฤฑ. Gรผรงlรผ talep ve rekor ihracat gelirlerinden yararlanan sektรถrรผn talebi nasฤฑl karลฤฑladฤฑฤฤฑ da belirsizliฤini koruyor.
ABD Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Ben Dietderich, rafinerileri gรถnรผllรผ ihracat kฤฑsฤฑtlamasฤฑna yรถnlendirme รงabasฤฑyla ilgili soru รผzerine, “Bakan Wright dahil Trump yรถnetimi, Amerikan halkฤฑ iรงin enerji maliyetlerini dรผลรผrmeye yardฤฑmcฤฑ olacak รงeลitli seรงenekleri deฤerlendirmek รผzere yakฤฑn รงalฤฑลmaya devam ediyor” deฤerlendirmesinde bulundu. Dietderich, nihai kararฤฑ ABD Baลkanฤฑ Trump’ฤฑn vereceฤini de sรถzlerine ekledi.
AAA verilerine gรถre ABD’de dizel fiyatlarฤฑ galon baลฤฑna yaklaลฤฑk 6,52 dolara yรผkseldi. ฤฐran ve Ukrayna’daki savaลlara baฤlฤฑ aksaklฤฑklar kรผresel arzฤฑ daralttฤฑ. Enerji Bilgi ฤฐdaresi verilerine gรถre geรงen hafta ABD dizel stoklarฤฑ 97 milyon varilin altฤฑna indi; bu seviye beล yฤฑllฤฑk mevsimsel ortalamanฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 13 altฤฑnda bulunuyor.
Bazฤฑ Cumhuriyetรงiler doฤrudan ihracat yasaฤฤฑ istiyor
Trump’ฤฑn kฤฑsฤฑtlama รงaฤrฤฑsฤฑ, tarฤฑm ve dizel yoฤun sektรถrlere baฤฤฑmlฤฑ eyaletlerdeki Cumhuriyetรงi siyasetรงilerin artan baskฤฑsฤฑnฤฑn ardฤฑndan geldi. Bu bรถlgelerde yรผkselen yakฤฑt maliyetleri, ara seรงimler รถncesinde siyasi bir mesele haline geldi. Iowa Senatรถrรผ Chuck Grassley dahil bazฤฑ Cumhuriyetรงi milletvekilleri ve rekabetรงi seรงim bรถlgelerindeki adaylar, รงiftรงilerin ve diฤer dizel kullanฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn maliyetlerini hafifletmek amacฤฑyla ihracat kฤฑsฤฑtlamasฤฑnฤฑ talep etti.
American Petroleum Institute ile 30’dan fazla iล, enerji ve imalat kuruluลu, รงarลamba gรผnรผ Trump’a รงaฤrฤฑda bulunarak dizel ve diฤer yakฤฑt ihracatฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlama taleplerinin reddedilmesini istedi. Sektรถr temsilcileri, รถzellikle Meksika Kรถrfezi kฤฑyฤฑsฤฑndaki rafinerilerin bรถlgenin tรผkettiฤinden fazla dizel รผrettiฤini ve fazla รผretimin ihracat yoluyla deฤerlendirildiฤini savunuyor. ฤฐhracatฤฑn kฤฑsฤฑtlanmasฤฑnฤฑn depolama tanklarฤฑnฤฑ doldurabileceฤini ve rafinerilerin iลlediฤi ham petrol miktarฤฑnฤฑ azaltmak zorunda kalabileceฤini, bunun da dizelin yanฤฑ sฤฑra benzin ve jet yakฤฑtฤฑ รผretimini dรผลรผrebileceฤini belirtiyorlar.
Wood Mackenzie danฤฑลmanlฤฑk ลirketinde petrol piyasalarฤฑndan sorumlu kฤฑdemli baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ Alan Gelder, kฤฑsฤฑtlamanฤฑn benzin ithalatฤฑ ihtiyacฤฑnฤฑ da artฤฑrabileceฤini ve bunun daha yรผksek maliyetle gerรงekleลebileceฤini sรถyledi. Gelder, “ABD’de dizel ihracat yasaฤฤฑnฤฑn ironisi, Amerikalฤฑ tรผketiciler iรงin maliyetleri muhtemelen artฤฑracak olmasฤฑ. Arz fazlasฤฑnฤฑ yรถnetmek iรงin ham petrol iลleme miktarฤฑnฤฑ azaltmak, maliyet yรผkรผnรผ dizelden benzine kaydฤฑracak; yani dizel pompasฤฑnda rahatlama saฤlamak iรงin tasarlanan bir politika, benzin pompasฤฑnda fiyatlarฤฑn yรผkselmesine yol aรงabilir” ifadelerini kullandฤฑ.
IMPLAN ekonomi verisi ลirketinden ekonomist Bjorn Markeson’a gรถre ihracat yasaฤฤฑ kฤฑsa vadede fiyatlarฤฑ dรผลรผrebilir, ancak rafineriler รผretimi talebe gรถre kฤฑstฤฑฤฤฑ takdirde bu dรผลรผล geรงici olabilir. Bir sektรถr kaynaฤฤฑ, gรถnรผllรผ programa yรถnelik ilginin sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
| Gรถsterge | Deฤer |
|---|---|
| ABD ortalama dizel fiyatฤฑ | Galon baลฤฑna yaklaลฤฑk 6,52 dolar |
| ABD dizel stoklarฤฑ | 97 milyon varilin altฤฑnda |
| Beล yฤฑllฤฑk ortalamaya gรถre stok farkฤฑ | Yaklaลฤฑk yรผzde 13 daha dรผลรผk |
Reuters, ihracat yasaฤฤฑ รงaฤrฤฑlarฤฑna ve gรถnรผllรผ kฤฑsฤฑtlamaya destek verip vermeyeceklerine iliลkin soru iรงin Marathon, Valero, Chevron ve ExxonMobil dahil bรผyรผk ABD rafineri ลirketleriyle temasa geรงti. Bu ลirketler sorularฤฑ yanฤฑtlamadฤฑ. Phillips 66, Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan temas kurulup kurulmadฤฑฤฤฑ konusunda yorum yapmadฤฑ. Citgo ise yรถnetime bilgi saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn รถnemli sonuรงlar doฤurabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu. ลirket, “Olasฤฑ bir dizel ihracat yasaฤฤฑnฤฑn sonuรงlarฤฑ, รถzellikle ABD Kรถrfez Kฤฑyฤฑsฤฑ’ndaki rafineriler iรงin ciddi olacaktฤฑr” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
ABD dizel ihracatฤฑnฤฑ neden kฤฑsฤฑtlamak istiyor?
Dizel fiyatlarฤฑnฤฑn galon baลฤฑna yaklaลฤฑk 6,52 dolara yรผkselmesi enflasyonu artฤฑrฤฑyor ve Kasฤฑm ara seรงimleri รถncesinde siyasi baskฤฑ oluลturuyor. ABD Baลkanฤฑ Trump yรถnetimi, iรง piyasadaki arzฤฑ artฤฑrmak amacฤฑyla ihracatฤฑ sฤฑnฤฑrlamayฤฑ deฤerlendiriyor.
Dizel ihracatฤฑna gรถnรผllรผ kฤฑsฤฑtlama ile tam yasak arasฤฑndaki fark nedir?
Gรถnรผllรผ kฤฑsฤฑtlama, rafinerilerin kendi kararฤฑyla ihracatฤฑ sฤฑnฤฑrlamasฤฑnฤฑ hedeflerken; tam yasak yasal bir zorunluluk getirir. Sektรถr temsilcileri, yasaฤฤฑn rafineri รผretimini dรผลรผrerek benzin ve jet yakฤฑtฤฑ fiyatlarฤฑnฤฑ da yรผkseltebileceฤini savunuyor.
