Beyaz Saray, 10. gรผnรผne giren ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ sรผrecinde binlerce federal รงalฤฑลanฤฑ iลten รงฤฑkarma tehdidini gerรงeฤe dรถnรผลtรผrdรผ. Saฤlฤฑk ve ฤฐnsan Hizmetleri (HHS), ฤฐรง Gรผvenlik (DHS) ve Ticaret bakanlฤฑklarฤฑ da dahil olmak รผzere รงeลitli kurumlarda iลten รงฤฑkarmalar yapฤฑldฤฑ. Bu bรผyรผk รถlรงekli personel azaltma kararฤฑ, devam eden ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ krizini derinleลtirdi.
Beyaz Saray Bรผtรงe Direktรถrรผ Russell Vought, Cuma gรผnรผ sosyal medya hesabฤฑndan federal hรผkรผmetin iลten รงฤฑkarmalar iรงin kullandฤฑฤฤฑ terim olan โRIF’ler baลladฤฑโ mesajฤฑnฤฑ paylaลtฤฑ. Beyaz Saray’dan รผst dรผzey bir yetkili, kapanma nedeniyle binlerce kiลinin iลten รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti ancak iลten รงฤฑkarmalarฤฑn kesin kapsamฤฑ hemen netleลmedi.
Yรผzbinlerce federal รงalฤฑลanฤฑ temsil eden sendikalar ise, toplu iลten รงฤฑkarmalarฤฑ derhal durdurmasฤฑ iรงin Cuma gรผnรผ bir yargฤฑca baลvurdu. San Francisco’daki federal yargฤฑca yapฤฑlan acil talepte, Yรถnetim ve Bรผtรงe Ofisi’nin yetkililere iลten รงฤฑkarmalarฤฑ gerรงekleลtirme emri vermesinin engellenmesi ve yargฤฑcฤฑn 16 Ekim’de duruลma yapmadan รถnce kurumlarฤฑn iลten รงฤฑkarma bildirimleri yayฤฑmlamasฤฑnฤฑn รถnlenmesi istendi.
HHS sรถzcรผsรผ Andrew Nixon ve DHS sรถzcรผsรผ Tricia McLaughlin, kendi kurumlarฤฑndan รงalฤฑลanlarฤฑn iลten รงฤฑkarmalardan etkilendiฤini doฤruladฤฑ. Ayrฤฑca, bir ABD yetkilisine gรถre, Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑ da iลten รงฤฑkarฤฑlanlar arasฤฑndaydฤฑ.
ABD Hรผkรผmet kapanmasฤฑnda Federal iลten รงฤฑkarmalar tarihte bir ilk
Bu iลten รงฤฑkarmalar, modern tarihteki ilk bรผyรผk รถlรงekli federal รงalฤฑลan iลten รงฤฑkarmalarฤฑ olarak kayda geรงti ve geรงmiลteki geรงici kapanฤฑลlarda gรถrรผlen geรงici izinlerin รถtesine geรงti. Bu hamle, federal fonlar ve saฤlฤฑk hizmetleri sรผbvansiyonlarฤฑ konusundaki Demokratlarla haftalardฤฑr sรผren รงekiลmeyi daha da kฤฑzฤฑลtฤฑrdฤฑ ve ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ gerilimini artฤฑrdฤฑ.
Senato รoฤunluk Lideri John Thune, iลten รงฤฑkarmalarฤฑn sorumluluฤunu Demokratlara yรผklemeye รงalฤฑลtฤฑ. Thune, iลten รงฤฑkarmalar aรงฤฑklanmadan รถnce Cuma gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Beyaz Saray’ฤฑn 10 gรผndรผr hiรงbir ลey yapmamasฤฑ, yeterli sayฤฑda Senato Demokratฤฑnฤฑn aklฤฑselim davranฤฑp doฤru olanฤฑ yapฤฑp hรผkรผmete fon saฤlamasฤฑnฤฑ umduฤu iรงin รถvgรผyรผ hak ediyor,” dedi.
Washington’dan Demokrat Senatรถr Patty Murray ise, iลten รงฤฑkarmalarฤฑn seรงmenlerin รถncelikleriyle ve hatta baลkanฤฑn ve Vought’un Capitol Hill’deki bazฤฑ mรผttefiklerinin รถncelikleriyle uyumsuz olduฤunu belirtti. Murray, Cuma gรผnรผ, “Bir kez daha, Baลkan Trump ve kendi deyimiyle โazrailโ Kongre’deki Cumhuriyetรงilerin taleplerini gรถrmezden gelip daha fazla toplu iลten รงฤฑkarma kararฤฑ aldฤฑklarฤฑnda, Amerikan halkฤฑna daha fazla acฤฑ รงektirmeyi seรงiyorlar,” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ. Tรผm bu geliลmeler ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ nedeniyle ortaya รงฤฑktฤฑ.
Yargฤฑ sรผreci ve toplu kฤฑyฤฑm riski
ฤฐลten รงฤฑkarmalar, Adalet Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn kapatma sฤฑrasฤฑnda iลรงileri iลten รงฤฑkarma planlarฤฑnฤฑ detaylฤฑ olarak aรงฤฑklayan bir rapor sunmasฤฑ iรงin mahkeme tarafฤฑndan belirlenen son tarihten yalnฤฑzca birkaรง saat รถnce gerรงekleลti. Federal iลรงi sendikalarฤฑnฤฑn iลten รงฤฑkarmalarฤฑ engelleyen bir karar talebi รผzerine 16 Ekim’de bir duruลma yapฤฑlmasฤฑ planlanฤฑyor. ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ sรผrecinde sendikalarฤฑn bu hukuki mรผcadelesi kritik รถnem taลฤฑyor.
Sivil federal รงalฤฑลanlarฤฑn รผรงte ikisinden fazlasฤฑ, bu kapatma sฤฑrasฤฑnda ya temel รงalฤฑลanlar ya da daha uzun vadeli fon alan rollerle iลlerine devam ederken, geri kalanlar evlerine gรถnderildi. Federal รงalฤฑลanlarฤฑn bรผyรผk รงoฤunluฤu maaลsฤฑz kaldฤฑ.
Demokratlar, Vought’un eylemlerinin gรผveni daha da aลฤฑndฤฑracaฤฤฑ iรงin kapatmanฤฑn sona erdirilmesi konusunda bir anlaลmaya varฤฑlmasฤฑnฤฑ daha da zorlaลtฤฑracaฤฤฑ konusunda uyardฤฑlar. Kesintilerin ve iลten รงฤฑkarmalarฤฑn geri alฤฑnmasฤฑ, kapatmayฤฑ durdurmak iรงin yapฤฑlacak herhangi bir anlaลmanฤฑn parรงasฤฑ olarak Demokratlarฤฑn talepleri haline gelecekti.
Federal kรผรงรผlme รงabalarฤฑ ve siyasi riskler
Bu son hamle, Elon Musk’ฤฑn bu yฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda Hรผkรผmet Verimliliฤi Departmanฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla federal iลgรผcรผnรผ azaltma รงabalarฤฑnฤฑ akฤฑllara getirdi. Tesla Inc. CEO’su, gรถnรผllรผ istifalar, emeklilikler ve deneme sรผresindeki รงalฤฑลanlarฤฑn hedefli iลten รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ yoluyla federal iลgรผcรผnรผ bรผyรผk รถlรงรผde azalttฤฑ. Gรถnรผllรผ ayrฤฑlmalarฤฑn yaklaลฤฑk 150.000’i 1 Ekim’de yeni mali yฤฑlฤฑn baลlamasฤฑyla yรผrรผrlรผฤe girdi, ancak diฤer bazฤฑ personel azaltฤฑmlarฤฑ mahkeme itirazlarฤฑ nedeniyle askฤฑya alฤฑndฤฑ.
Cuma gรผnรผ yapฤฑlan iลten รงฤฑkarmalar, Trumpโฤฑn kendi รถnceliklerini temel hizmetler olarak deฤerlendirirken, kapatmayฤฑ Demokrat seรงmenler iรงin olabildiฤince acฤฑ verici hale getirmek iรงin yaptฤฑฤฤฑ son รงabayฤฑ iลaret etti. ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ hamleleri bu siyasi stratejinin bir parรงasฤฑydฤฑ.
Bu ayฤฑn baลlarฤฑnda kapanmanฤฑn baลlamasฤฑndan birkaรง saat sonra, Trump yรถnetimi New York Cityโdeki 18 milyar dolarlฤฑk altyapฤฑ harcamalarฤฑnฤฑ, Chicago ulaลฤฑmฤฑna ayrฤฑlan 2 milyar dolarฤฑ ve 16 eyaletteki yeลil enerji projelerine ayrฤฑlan 8 milyar dolarฤฑ askฤฑya aldฤฑ. Bu eyaletlerin tรผmรผ geรงen yฤฑlki baลkanlฤฑk seรงimlerinde Kamala Harris’e oy vermiลti.
Beyaz Saray daha รถnce iลten รงฤฑkarmalarฤฑn siyasi riskler oluลturduฤunu kabul etmiลti. Trump, federal iลgรผcรผnรผ kendi gรผndemine karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylediฤi bรผrokratlarla dolu olarak sฤฑkรงa eleลtirdi. Bu taktik, Trump’a MAGA tabanฤฑna sert konuลma ลansฤฑ verdi. Ancak bu durum, Cumhuriyetรงilerin ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ sonuรงlarฤฑndan Demokratlarฤฑ sorumlu tutma imkanฤฑnฤฑ da azalttฤฑ. Capitol Hill’de, iki partili gรถrรผลmeler aralฤฑklฤฑ olarak devam etti. Kapanmanฤฑn uzamasฤฑ ve ABD hรผkรผmet kapanmasฤฑ sonuรงlarฤฑnฤฑn aฤฤฑrlaลmasฤฑ, siyasi baskฤฑyฤฑ artฤฑrdฤฑ.
