New York’ta yargฤฑlandฤฑฤฤฑ “sus payฤฑ” davasฤฑnda, jรผri tarafฤฑndan hakkฤฑndaki tรผm suรงlamalardan suรงlu bulunan Eski ABD Baลkanฤฑ Donald Trump‘ฤฑn mahkumiyet alฤฑp almayacaฤฤฑ temmuz ayฤฑnda belli olacak; sรถz konusu durum, Trump‘ฤฑn baลkanlฤฑk seรงimlerine girmesine engel teลkil etmeyecek.
Eski ABD Baลkanฤฑ ve Cumhuriyetรงilerin baลkanlฤฑk adayฤฑ Trump, New York’ta aylardฤฑr devam eden “sus payฤฑ” davasฤฑnda jรผri tarafฤฑndan suรงlu bulunurken, bundan sonraki sรผreรงte neler olacaฤฤฑ merakla bekleniyor.
ABD’de bir suรงtan dolayฤฑ suรงlu bulunan ilk baลkan olarak tarihe geรงen Trump‘ฤฑn herhangi bir mahkumiyet alฤฑp almayacaฤฤฑ, 11 Temmuz’da yapฤฑlacak duruลmada belli olacak.
Bundan sonra ne olacak?
Bugรผn jรผri tarafฤฑndan suรงlu bulunan Trump‘ฤฑn รถnรผndeki ilk mahkeme gรผnรผ, 11 Temmuz’daki, mahkumiyete iliลkin kararฤฑn verileceฤi duruลma olacak.
Yargฤฑรง Juan Juan Merchan, Trump‘a 16 aydan 4 yฤฑla kadar mahkumiyet verebilir, ancak uzmanlar Trump‘ฤฑn suรงlu bulunduฤu maddelerin New York yasalarฤฑna gรถre hafif suรงlar arasฤฑnda (E sฤฑnฤฑfฤฑ) yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ, Trump‘ฤฑn yaลฤฑnฤฑ (77) ve bugรผne kadar hiรง mahkumiyet almamฤฑล olmasฤฑnฤฑ vurguluyor.
Buna gรถre Trump, รงok az bir hapis cezasฤฑ alabilir ya da para cezasฤฑ, tazminat, denetimli serbestlik ve diฤer koลullarฤฑ da iรงeren baลka cezalar alabilir veya hiรง hapse girmeyebilir.
Trump‘ฤฑn hapse girecek ลekilde bir mahkumiyet kararฤฑ almasฤฑ durumunda da bu kararฤฑ temyize gรถtรผrmesine kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑyor.
Bu durumda aylar sรผrecek bir temyiz sรผreci baลlayacaฤฤฑ iรงin Trump‘ฤฑn seรงimleri kazanmasฤฑ durumunda baลkanlฤฑk koltuฤuna oturmasฤฑna engel bir durum olmayacak.
Suรงlu bulunan Trump‘ฤฑn baลkan adaylฤฑฤฤฑ etkilenir mi?
ABD Anayasasฤฑna gรถre baลkan adayฤฑ olabilmek iรงinde 35 yaลฤฑn รผstรผnde olmak, ABD’de doฤmuล vatandaล olmak ve son 14 yฤฑldฤฑr รผlkede ikamet ediyor olmak yeterli sayฤฑlฤฑyor.
Konuyla ilgili Anayasa uzmanlarฤฑ ve hukukรงulara gรถre, yargฤฑlandฤฑฤฤฑ davada suรงlu bulunan ve mahkumiyet kararฤฑ 11 Temmuz’da belli olacak olan Trump, halen 5 Kasฤฑm’daki baลkanlฤฑk seรงimlerine girebilir ve kazanmasฤฑ durumunda yeniden ABD Baลkanฤฑ olabilir.
Uzmanlara gรถre, Trump aleyhinde 11 Temmuz’da mahkumiyet kararฤฑ รงฤฑkmasฤฑ halinde dahi eski ABD Baลkanฤฑnฤฑn seรงimlere girme ve kazanmasฤฑ durumunda baลkan olmasฤฑna engel bir durum sรถz konusu deฤil.
Ayrฤฑca Trump, bu davada ya da devam eden diฤer davalarฤฑndan herhangi birinde hapis cezasฤฑ alsa bile, ikamet ettiฤi eyalet yasalarฤฑna baฤlฤฑ olarak, seรงim gรผnรผ yani 5 Kasฤฑm’da eฤer hapiste deฤilse oy kullanabilecek. Ancak hapis cezasฤฑ alsa bile temyiz sรผreรงleri dolayฤฑsฤฑyla kasฤฑm ayฤฑndaki seรงimlerde bรถyle bir olasฤฑlฤฑk pek gรถzรผkmรผyor.
Bu karar baลkanlฤฑk yarฤฑลฤฑnฤฑ nasฤฑl etkiler?
Hukuki olarak seรงimlere girmesine engel bir durum teลkil etmese de sรถz konusu “suรงlu bulunma” ve potansiyel olarak hapis cezasฤฑ alma durumunun, Trump‘ฤฑn lehine mi aleyhine mi olacaฤฤฑ tartฤฑลฤฑlฤฑyor.
Reuters/Ipsos’un nisan ayฤฑnda kayฤฑtlฤฑ seรงmenler arasฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ bir ankete gรถre, her dรถrt Cumhuriyetรงiden biri Trump‘ฤฑn ceza davasฤฑnda suรงlu bulunmasฤฑ halinde ona oy vermeyeceฤini sรถyledi.
Aynฤฑ ankette baฤฤฑmsฤฑzlarฤฑn yรผzde 60’ฤฑ da Trump‘ฤฑn bir suรงtan hรผkรผm giymesi halinde ona oy vermeyeceklerini belirtti.
Buna karลฤฑlฤฑk Trump‘a gรถnรผlden baฤlฤฑ olan Cumhuriyetรงi tabanฤฑn รถnemli bir bรถlรผmรผ de sรถz konusu yargฤฑlamanฤฑn “hileli” olduฤuna ve Demokratlar tarafฤฑndan organize edildiฤine inanฤฑyor. Anketler, sรถz konusu Cumhuriyetรงi seรงmenlerin, Trump‘a desteklerini belli รถlรงรผde artฤฑracaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Trumpโฤฑn “sus payฤฑ” davasฤฑ
ABD Baลkanฤฑ Trump, 18 Mart 2023’te Manhattan Bรถlge Savcฤฑlฤฑฤฤฑnca yetiลkin filmlerinde oyunculuk yapan Stormy Daniels’e 2016 baลkanlฤฑk seรงimleri sฤฑrasฤฑnda yasa dฤฑลฤฑ “sus payฤฑ” รถdenmesiyle ilgili yรผrรผtรผlen soruลturma kapsamฤฑnda bรผyรผk jรผri tarafฤฑndan suรงlanmฤฑลtฤฑ.
Trump, “sus payฤฑ” ve bununla ilgili kayฤฑtlarda sahtekarlฤฑk yapmaktan 4 Nisan 2023’te New York’ta hakim karลฤฑsฤฑna รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. Kendisine yรถneltilen 34 ayrฤฑ suรงlamayฤฑ reddeden Trump, hakkฤฑndaki iddialarฤฑ “siyasi cadฤฑ avฤฑ” olarak nitelemiล ve suรงlamalarฤฑ “seรงimlere mรผdahale” olarak gรถrdรผฤรผnรผ belirtmiลti.
Yaklaลฤฑk 6 hafta boyunca New Yorkโta yargฤฑlandฤฑฤฤฑ “sus payฤฑ” davasฤฑnda Trump, hakkฤฑndaki 34 suรงlamanฤฑn hepsinden jรผri tarafฤฑndan suรงlu bulunmuลtu.
Aleyhinde devam eden 3 ayrฤฑ davada Trump, “gizli belgeleri saklamak”, “seรงim sonuรงlarฤฑna mรผdahale etmeye รงalฤฑลmak” ve Georgia eyaletinde sรผren “seรงim sonuรงlarฤฑnฤฑ deฤiลtirmeye รงalฤฑลmak” suรงlamalarฤฑyla yargฤฑlanฤฑyor.
