ABD Temsilciler Meclisi, yฤฑllฤฑk savunma politikalarฤฑnฤฑn รงerรงevesini dรผzenleyen 716 milyar dolarlฤฑk Ulusal Yetkilendirme Yasasฤฑ’nฤฑ (NDAA) kabul etti.
Tasarฤฑnฤฑn Temsilciler Meclisi versiyonunda, Savunma Bakanฤฑ’ndan Tรผrkiye ile iliลkilerin durumu hakkฤฑnda bir rapor hazฤฑrlamasฤฑ ve bu rapor hazฤฑrlanana kadar F-35 savaล uรงaklarฤฑnฤฑn satฤฑลฤฑnฤฑn askฤฑya alฤฑnmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
NDAA tasarฤฑsฤฑnฤฑn Senato versiyonu da yasalaลma yolunda ilk aลamayฤฑ geรงti. Senato Silahlฤฑ Hizmetler Komitesi de kendi versiyonunu kabul etti ve bu versiyonda Tรผrkiye’nin F-35 programฤฑndan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ talep edildi. Tasarฤฑnฤฑn bu versiyonu Komite’nin ardฤฑndan Senato’da oylanacak.
Tasarฤฑnฤฑn Senato’da da gรถrรผลรผlรผp kabul edilmesinin ardฤฑndan her iki yasama organฤฑndan temsilciler bir araya gelerek, iki farklฤฑ versiyon รผzerinde gรถrรผลmeler yรผrรผtecek ve tasarฤฑya son halini verecekler.
Tasarฤฑnฤฑn Baลkan Donald Trump’ฤฑn onayฤฑna gรถnderilecek olan nihai versiyonda Tรผrkiye ile ilgili bir dรผzenleme olup olmayacaฤฤฑ, bรถyle bir dรผzenleme yer alฤฑrsa bunun nasฤฑl olacaฤฤฑ ise henรผz bilinmiyor.
Temsilciler Meclisi Bakan’dan rapor istedi
Temsilciler Meclisi’nde yapฤฑlan oylamada, NDAA tasarฤฑsฤฑ 66’ya karลฤฑ 351 oyla kabul edildi.
Tasarฤฑnฤฑn “ABD’nin Tรผrkiye Cumhuriyeti ฤฐle ฤฐliลkilerinin Durumu Hakkฤฑnda Rapor” baลlฤฑklฤฑ kฤฑsmฤฑnda beล madde sฤฑralandฤฑ:
“ABD-Tรผrkiye Cumhuriyeti iliลkileri, son bir yฤฑl iรงerisinde Tรผrk hรผkรผmetinin attฤฑฤฤฑ provokatif eylemler nedeniyle giderek gerilimli bir hal almฤฑลtฤฑr.
Tรผrk hรผkรผmetinin Rusya Federasyonu’ndan S-400 hava ve fรผze savunma sistemlerini satฤฑn alma ihtimali, iliลkilerde tansiyonun yรผkselmesine neden olmuลtur.
Bu adฤฑmlar, ABD ile Tรผrkiye arasฤฑnda ortak silah geliลtirme รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ olumsuz etkileme olasฤฑlฤฑฤฤฑ taลฤฑmaktadฤฑr.
Bu eylemler, NATO’nun ortak askeri yapฤฑlanma ve bilgi paylaลฤฑmฤฑna dair birlikte operasyon yapabilme yeteneฤi รผzerindeki mevcut sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ daha da kรถtรผleลtirebilir.
Bu eylemlerin ABD ile Tรผrkiye arasฤฑnda yรผrรผrlรผkte olan ikili anlaลmalar รผzerinde de etkisi olabilir.”
Tasarฤฑda, bu geliลmeler ฤฑลฤฑฤฤฑnda ABD Savunma Bakanฤฑ’nฤฑn Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ ile istiลare ederek, ABD ile Tรผrkiye iliลkilerinin durumuna dair ilgili Kongre komitelerine bir rapor sunmasฤฑ isteniyor.
Bu raporun tasarฤฑnฤฑn yasalaลmasฤฑndan en geรง 60 gรผn iรงinde sunulmasฤฑ gerekiyor.
Tasarฤฑda raporda yer almasฤฑ talep edilen konular ลรถyle sฤฑralandฤฑ:
ABD’nin ฤฐncirlik Hava รssรผ ve diฤer yerlerdeki askeri faaliyetler de dahil olmak รผzere Tรผrkiye’deki askeri ve diplomatik varlฤฑฤฤฑna dair deฤerlendirme,
Tรผrkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini satฤฑn alma sรผrecinin, bunun ABD-Tรผrkiye ikili iliikilerine potansiyel etkileri ve aynฤฑ zamanda F-35, Patriot fรผze savunma sistemi, CH-47 Chinook helikopter, AH-1 Atak helikopteri, H-60 Black Hawk ve F-16 gibi diฤer Tรผrkiye ile ortak kullanฤฑlan ABD silah sistemleri ve platformlarฤฑ รผzerindeki etkilerine dair inceleme,
Tรผrk hรผkรผmeti tarafฤฑndan satฤฑn alฤฑnabilecek olan diฤer hava ve fรผze savunma sistemlerinin tespit edilmesi.
Tasarฤฑda, bu rapor sunulana kadar, Tรผrkiye’ye bรผyรผk askeri malzeme teslimatฤฑnฤฑn askฤฑya alฤฑnmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Bรผyรผk askeri malzeme ifadesinin F-35 savaล uรงaklarฤฑnฤฑ da kapsadฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Tรผrkiye, F-35 programฤฑnฤฑn hem tedarikรงi ortaฤฤฑ hem de alฤฑcฤฑsฤฑ. Uรงaฤฤฑn bazฤฑ parรงalarฤฑ Tรผrkiye’de รผretilirken, ลu ana kadar da Hava Kuvvetleri tarafฤฑndan kullanฤฑlmak รผzere 116 adet uรงak sipariล edildi.
ฤฐlk teslimatฤฑn 21 Haziran’da yapฤฑlmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Bu uรงaklarฤฑn toplam alฤฑm maliyetinin 25 milyar dolar olacaฤฤฑ aรงฤฑklandฤฑ.
Tรผrkiye, ABD Kongresi nezdindeki giriลimleri sert bir dille eleลtiriyor. Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, teslimatฤฑn engellenmesinin mรผttefiklik ruhuna uymadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylerken, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mevlรผt รavuลoฤlu da ABD’nin “Tรผrkiye’den karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ alacaฤฤฑnฤฑ” belirtti.
Senato Komitesi’ndeki versiyonda
Senato Silahlฤฑ Hizmetler Komitesi de NDAA tasarฤฑsฤฑnฤฑ kabul etti.
Komite’de kabul edilen versiyonda da Tรผrkiye’nin Rusya’dan S-400 fรผze savunma sistemi satฤฑn almasฤฑ halinde, Baลkan’ฤฑn yaptฤฑrฤฑm uygulamaya sokmasฤฑ isteniyor.
Ayrฤฑca, Komite’deki gรถrรผลmeler sฤฑrasฤฑnda Demokrat Senatรถr Jeanne Shaheen ve Cumhuriyetรงi Senatรถr Thom Tillis tarafฤฑndan sunulan deฤiลiklik รถnergesinde de Savunma Bakanฤฑ’ndan Tรผrkiye’nin F-35 programฤฑndan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ iรงin bir plan hazฤฑrlayarak, Kongre’ye sunmasฤฑ isteniyor.
รnergede, bu planda programฤฑn diฤer ortaklarฤฑ รผzerinde yaratacaฤฤฑ etkinin azaltฤฑlmasฤฑ iรงin Tรผrkiye’nin programdan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna dair bir takvim oluลturulmasฤฑ ve aynฤฑ zamanda Tรผrkiye’ye F-35 teslimatฤฑnฤฑn engellenmesine yรถnelik atฤฑlacak adฤฑmlarฤฑ iรงermesi gerektiฤi belirtildi.
รnerge, Komite’de kabul edildi.
Senatรถr Tillis, bu deฤiลiklik รถnergesinin ABD’li Pastรถr Andrew Brunson’ฤฑn Tรผrkiye’de tutuklu olmasฤฑna ve Tรผrkiye’nin S-400 fรผze savunma sistemi satฤฑn alma planlarฤฑna bir tepki olarak hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Tasarฤฑnฤฑn yasalaลmasฤฑ aylar sรผrecek
NDAA’in yasalaลarak yรผrรผrlรผฤe girmesi iรงin yasama sรผrecinin tamamlanmasฤฑ gerekiyor.
Tasarฤฑ hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da ayrฤฑ taslaklar halinde gรถrรผลรผlรผp kabul edilecek. Temsilciler Meclisi, tasarฤฑyฤฑ kabul etti.
ลimdi Senato’da Komite’den geรงen versiyon รผzerindeki gรถrรผลmeler baลlayacak.
Daha sonra her iki yasama organฤฑndan temsilcilerin bir araya gelerek, ortak bir metin รผzerinde uzlaลma saฤlamasฤฑ gerekiyor.
Bunun saฤlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn onayฤฑna sunulacak ve yasalaลmฤฑล olacak.
NDAA’in yasalaลma sรผrecinin aylarca sรผrmesi bekleniyor.
Tasarฤฑnฤฑn yรผrรผrlรผฤe giren nihai halinde Tรผrkiye ile ilgili bir dรผzenlemeye yer verilip verilmeyeceฤi henรผz bilinmiyor. BBC Tรผrkรงe
