Avrupa Birliฤi’nin (AB) รผรง bรผyรผk รผlkesi Almanya, Fransa ve ฤฐngiltere’nin dฤฑลiลleri bakanlarฤฑ ile AB Dฤฑล Politika Yรผksek Temsilcisi Federica Mogherini, Brรผksel’de ฤฐran Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Muhammed Cevad Zarif ile gรถrรผลtรผ.
รรง bakan ve Mogherini, gรถrรผลme sonrasฤฑ dรผzenledikleri ortak basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda ฤฐran ile 2015’te yapฤฑlan nรผkleer anlaลmanฤฑn dรผnyayฤฑ daha gรผvenli kฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ ve ABD yรถnetimine รงaฤrฤฑda bulundu.
Almanya Dฤฑลiลleri Sakanฤฑ Sigmar Gabriel, Fransa Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Jean-Yves Le Drian, ฤฐngiltere Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Boris Johnson ve Federica Mogherini, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’tan nรผkleer anlaลmadan รงekilmemesini istedi.
ฤฐngiltere: Anlaลma ฤฐran’ฤฑn nรผkleer silah sahibi olmasฤฑnฤฑ engelledi
ฤฐngiltere Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Boris Johnson anlaลmayฤฑ, “dikkate deฤer bir diplomatik baลarฤฑ” diye tanฤฑmladฤฑ.
Johnson, anlaลmanฤฑn ฤฐran’ฤฑn nรผkleer silah sahibi olmasฤฑnฤฑ engellediฤini sรถyledi.
AB Dฤฑล Politika Yรผksek Temsilcisi Federica Mogherini de “Anlaลma iลe yarฤฑyor. Baลlฤฑca amacฤฑna ulaลฤฑyor, ki o da ฤฐran’ฤฑn nรผkleer programฤฑnฤฑ denetim ve yakฤฑn gรถzetim altฤฑnda tutmak” dedi ve ekledi:
“Bรถlgede potansiyel bir nรผkleer silah yarฤฑลฤฑnฤฑ รถnleyen ve dรผnyayฤฑ daha gรผvenli hale getirirek iลe yarayan bir anlaลmayฤฑ korumak iรงin uluslararasฤฑ toplumun birlikte hareket etmesi hayati รถnemde. Bรผtรผn taraflardan uzlaลmaya tamamen uymaya devam etmelerini bekliyoruz.”
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump Ekim ayฤฑnda Tahran yรถnetimini “anlaลmanฤฑn ruhuna uygun davranmamak” ile suรงlayarak nรผkleer anlaลmaya desteฤini รงekmiลti.
ฤฐran ise ABD’nin resmen anlaลmadan รงekilmesi halinde, “uygun ve aฤฤฑr bir tepkiye” hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Trump ne istiyor?
Donald Trump Cuma gรผnรผ ABD’nin ฤฐran’a uyguladฤฑฤฤฑ ekonomik ambargolarda deฤiลiklik yapฤฑp yapmayacaฤฤฑna yรถnelik kararฤฑnฤฑ aรงฤฑklayacak.
2016’da askฤฑya alฤฑnan ambargolar, ฤฐran Merkez Bankasฤฑ ve uluslararasฤฑ finans sistemi arasฤฑndaki baฤฤฑ kesmiล ve ฤฐran’dan petrol alฤฑnmasฤฑna cezalar getirmiลti.
Trump ise nรผkleer anlaลma ile ilgili en รถnemli kusurlardan birinin, ฤฐran’ฤฑn 2025’ten sonra uranyum zenginleลtirmesi รถnรผndeki engelin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ olduฤunu sรถylรผyor.
ABD Baลkanฤฑ ayrฤฑca Uluslararasฤฑ Atom Enerjisi Kurumu’nun ฤฐran’daki askeri รผslere de eriลimi olmasฤฑnฤฑ ve anlaลmanฤฑn ฤฐran’ฤฑn balistik fรผze programฤฑnฤฑ da kapsamasฤฑnฤฑ istiyor.
ฤฐran’ฤฑn fรผze programฤฑ neden tartฤฑลmalฤฑ?
ABD ve AB, ฤฐran’ฤฑn geรงen yฤฑl yaptฤฑฤฤฑ balistik fรผze denemelerinin, nรผkleer anlaลmaya onay veren 2231 sayฤฑlฤฑ BM Gรผvenlik Konseyi kararฤฑnฤฑ ihlal ettiฤini belirtiyor.
Karar metninde ฤฐran’a, “nรผkleer baลlฤฑk taลฤฑmak รผzere tasarlanmฤฑล balistik fรผzelerle ilgili herhangi bir faaliyete giriลmemesi” รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑlฤฑyor.
ฤฐran ise denemelerdeki fรผzelerin nรผkleer baลlฤฑk taลฤฑmak รผzere tasarlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve nรผkleer programฤฑnฤฑn da tamamen barฤฑลรงฤฑl amaรงlฤฑ olduฤunu savunuyor.
Avrupa รผlkeleri, ฤฐran’ฤฑn balistik fรผze programฤฑ ve bu teknolojinin devlet olmayan varlฤฑklara transferi konusunda kaygฤฑlฤฑ. Ancak bu konunun nรผkleer anlaลmadan ayrฤฑ tutulmasฤฑ gerektiฤini vurguluyor.
