Yerel bir insan haklarฤฑ grubunun Pazartesi gรผnรผ yayฤฑnladฤฑฤฤฑ rapora gรถre, aralarฤฑnda Adidas ve Walmart‘ฤฑn da bulunduฤu en az 19 uluslararasฤฑ markanฤฑn atฤฑklarฤฑ Kamboรงya’daki tuฤla fabrikalarฤฑnฤฑn fฤฑrฤฑnlarฤฑnda yakฤฑt olarak kullanฤฑlฤฑyor ve bazฤฑ iลรงiler hastalanฤฑyor.
Fransฤฑzca kฤฑsaltmasฤฑ LICADHO ile bilinen Kamboรงya ฤฐnsan Haklarฤฑnฤฑ Geliลtirme ve Savunma Ligi tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapor, Nisan ve Eylรผl aylarฤฑ arasฤฑnda Kamboรงya’nฤฑn baลkenti Phnom Penh ve komลu Kandal eyaletindeki 21 tuฤla fabrikasฤฑna yapฤฑlan ziyaretlerin yanฤฑ sฤฑra mevcut ve eski iลรงilerle yapฤฑlan gรถrรผลmelere dayanฤฑyor.
Yedi fabrikada kumaล, plastik, kauรงuk ve markalara ait diฤer malzemeler de dahil olmak รผzere tรผketici รถncesi giysi atฤฑklarฤฑnฤฑn yakฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ tespit etti. Fabrikalarฤฑn yakฤฑt maliyetlerinden tasarruf etmek iรงin giysi atฤฑklarฤฑnฤฑ yaktฤฑklarฤฑ belirtildi.
Raporda, “Bazฤฑ iลรงiler giysi atฤฑklarฤฑnฤฑn yakฤฑlmasฤฑnฤฑn baล aฤrฤฑsฤฑ ve solunum sorunlarฤฑna yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ; bir baลka iลรงi ise รถzellikle hamilelikleri sฤฑrasฤฑnda kendilerini iyi hissetmediklerini bildirmiลtir” denildi.
Aralarฤฑnda Primark ve Lidl’in de bulunduฤu รงok sayฤฑda marka konuyu araลtฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
BM Kalkฤฑnma Programฤฑ’nฤฑn Kamboรงya’da hazฤฑr giyim atฤฑklarฤฑnฤฑ yakan fabrikalarฤฑn emisyonlarฤฑnฤฑ รถlรงen ve Reuters tarafฤฑndan gรถrรผlen 2020 tarihli dahili bir รงalฤฑลmasฤฑna gรถre, hazฤฑr giyim atฤฑklarฤฑnฤฑn yakฤฑlmasฤฑ, yanma koลullarฤฑnฤฑn dikkatli bir ลekilde yรถnetilmemesi halinde insanlar iรงin zehirli maddeler aรงฤฑฤa รงฤฑkarabilir ve kรผller de yรผksek dรผzeyde kirletici iรงerebilir.
Raporda, bu zehirli maddeler arasฤฑnda kansere neden olabilen dioksinlerin de bulunduฤu belirtildi. UNDP rapor hakkฤฑnda yorum yapmayฤฑ reddetti.
Londra รniversitesi Royal Holloway’deki ฤฐngiliz akademisyenler tarafฤฑndan 2018 yฤฑlฤฑnda hazฤฑrlanan ayrฤฑ bir raporda, giysi artฤฑklarฤฑnฤฑn genellikle klorlu aฤartฤฑcฤฑ, formaldehit ve amonyak gibi zehirli kimyasallarฤฑn yanฤฑ sฤฑra aฤฤฑr metaller, PVC ve boyama ve baskฤฑ iลlemlerinde kullanฤฑlan reรงineler iรงerdiฤi belirtiliyor.
ฤฐngiltere’de yayฤฑnlanan raporda, tuฤla fabrikasฤฑ iลรงilerinin dรผzenli olarak migren, burun kanamasฤฑ ve diฤer hastalฤฑklara yakalandฤฑklarฤฑ belirtildi.
LICADHO raporunda adฤฑ geรงen markalar ลunlar: Adidas, C&A, LPP’s Cropp and Sinsay, Disney, Gap, Old Navy, Athleta, Karbon, Kiabi, Lululemon Athletica, Lidl Stiftung & Co’s Lupilu, Walmart’s No Boundaries, Primark, Reebok, Sweaty Betty, Tilley Endurables, Under Armour ve Venus Fashion.
Kamboรงya’daki 16 fabrikadan kaynak saฤlayan Adidas, atฤฑklarฤฑn izin verilen bertaraf yollarฤฑndan tuฤla fฤฑrฤฑnlarฤฑna yรถnlendirilip yรถnlendirilmediฤini gรถrmek iรงin bir soruลturma baลlattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Adidas’ฤฑn Kamboรงya’daki รงevre politikalarฤฑ, giyim tedarikรงilerinden gelen tรผm atฤฑk malzemelerin ya tamamen dรผzenlenmiล ve hava kalitesi kontrollerine sahip onaylฤฑ bir atฤฑktan enerji tesisine ya da devlet lisanslฤฑ geri dรถnรผลรผm merkezlerine atฤฑlmasฤฑ gerektiฤini belirtiyor.
Lidl, LICADHO tarafฤฑndan bildirilen koลullarฤฑ รงok ciddiye aldฤฑฤฤฑnฤฑ ve incelemelere baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak daha fazla bilgi veremeyeceฤini sรถyledi.
LPP, tekstil atฤฑklarฤฑnฤฑn tuฤla fฤฑrฤฑnlarฤฑnda yakฤฑldฤฑฤฤฑndan habersiz olduฤunu ve Kamboรงya’da sipariล vermekten sorumlu acenteleriyle temasa geรงtiฤini sรถyledi. LPP, 2024 yฤฑlฤฑnฤฑn baลlarฤฑnda Kamboรงya’daki acenteleri ve fabrikalarฤฑ iรงin รถzellikle atฤฑk yรถnetimine odaklanan bir farkฤฑndalฤฑk gรผnรผ planladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Kamboรงya’daki 20 fabrikadan tedarik yapan Primark, konuyu araลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Sweaty Betty spesifik bulgular hakkฤฑnda yorum yapmadฤฑ, ancak รงevresel davranฤฑล kurallarฤฑna tam uyum saฤlamak iรงin tedarikรงilerle yakฤฑn bir ลekilde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Tilley Endurables, bulgulardan “รงok endiลe duyduฤunu” ve yalnฤฑzca denetimlerden geรงen fabrikalarla รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Tilley, รผrรผnlerini รผreten fabrikanฤฑn World Responsible Accredited Production (WRAP) tarafฤฑndan denetlendiฤini ve yerel yasalar ve uluslararasฤฑ kabul gรถrmรผล standartlar temelinde uygun atฤฑk yรถnetimi saฤlamayฤฑ taahhรผt ettiฤini sรถyledi. Tilley, daha fazla araลtฤฑrma yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ve fabrikanฤฑn Kamboรงya รevre Bakanlฤฑฤฤฑ lisanslฤฑ bir atฤฑk temizleme ลirketi kullandฤฑฤฤฑnฤฑ ve atฤฑklarฤฑn toplandฤฑktan sonra ne olduฤuna dair gรถrรผnรผrlรผฤe sahip olmadฤฑฤฤฑnฤฑ tespit ettiฤini sรถyledi.
