Maliye Bakanฤฑ Naci Aฤbal, Mersin Sanayi ve Ticaret Odasฤฑn’da dรผzenlenen “ฤฐstihdam ve รretim Destekleri ile Vergisel Dรผzenlemeler Toplantฤฑsฤฑ”nda konuลtu.
Bakan Aฤbal, 2009 รถncesi dรผnya ekonomilerinin daha bรผyรผk oranda bรผyรผyen, kรผresel ticaretin aktฤฑฤฤฑ bir dรถneme iลaret ettiฤini ancak 2009’dan sonra kรผresel ekonominin daraldฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun da halen sรผrdรผฤรผnรผ anlattฤฑ.
Kรผresel ekonominin geleceฤinin hiรงbir zaman 2009 รถncesi gibi olmayacaฤฤฑnฤฑ ifade eden Aฤbal, “Geleceฤe iliลkin beklentilerin 2009’dan daha iyi olmadฤฑฤฤฑ รงok net.” diye konuลtu.
Bakan Aฤbal, 2016’nฤฑn bรผtรผn dรผnya ekonomilerinde 2009 krizinden sonra en kรถtรผ yฤฑl olduฤunu belirterek, ลรถyle devam etti:
“2017-2019 yฤฑllarฤฑ kรผresel ekonomide bรผyรผmenin ฤฑlฤฑmlฤฑ ลekilde yukarฤฑya geldiฤi, kรผresel ticaretin tekrar yukarฤฑ doฤru artฤฑล gรถsterdiฤi bir dรถnรผm olacaฤฤฑ beklentisi var. Bundan รถnceki yฤฑllarda hep IMF, Dรผnya Bankasฤฑ ileriye dรถnรผk hep iyimser tahminlerde bulundular ancak hep gerรงekleลmeler bunun altฤฑnda oldu. Kรผresel ekonomide iลlerin beklenen รถlรงรผde gitmediฤini ifade etmekte yarar var. Fฤฑrsatlarฤฑmฤฑz ve risklerimiz var. Uzun dรถnemli farklฤฑ trendler var. Bunlarฤฑn farkฤฑnda olmalฤฑyฤฑz, dรผnyaya bakฤฑลฤฑmฤฑzฤฑ da bu riskler, tehditler, fฤฑrsatlar ve genel trendler รผzerinden kurmak zorundayฤฑz.”
– “ABD’de faizlerin arttฤฑrฤฑlmasฤฑ, geliลmekte olan รผlkeleri etkiliyor”
Ekonomide toparlanma beklendiฤini vurgulayan Aฤbal, “Hem geliลmiล รผlkelerde hem de geliลmekte olan รผlkelerde ฤฑlฤฑmlฤฑ bir toparlanma olacak. Kรผresel ticaret bir miktar daha iyimser, รถzellikle Mersin gibi dฤฑล ticarette iล yapan bir ลehir iรงin son derece รถnemli.” ifadesini kullandฤฑ.
Aฤbal, Avrupa Birliฤi รผlkelerinde 2013 sonrasฤฑnda ekonomik anlamda toparlanma gรถrรผldรผฤรผnรผ, ABD seรงimlerinin de belirsizlikleri baลlattฤฑฤฤฑnฤฑ aktararak sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“ABD seรงim sonuรงlarฤฑna iliลkin aลaฤฤฑ-yukarฤฑ bir beklenti vardฤฑ. Tersi bir sonuรง oldu. Trump’ฤฑn ABD’de iล baลฤฑna geldikten sonra hฤฑzlฤฑ bir ลekilde kamu harcamalarฤฑnฤฑ arttฤฑracaฤฤฑ, vergileri dรผลรผreceฤi ลeklinde bir beklenti vardฤฑ, vardฤฑ fakat orada da anlaลฤฑlฤฑyor ki bu ortaya konulan politikalarฤฑn kฤฑsa sรผrede uygulamaya konulmasฤฑ mรผmkรผn gรถzรผkmรผyor. Bu da bizim iรงin bir belirsizlik unsuru, bu da kรผresel ekonomiyi olumsuz yรถnde etkiliyor. ABD Merkez Bankasฤฑ, ‘Bu sene en az 3 defa faiz arttฤฑracaฤฤฑz’ diyor. Martta faiz arttฤฑrฤฑmฤฑ geldi, 2 defa daha var. ABD’de faizlerin yukarฤฑya gitmesi bizim gibi geliลmekte olan รผlkelerin hepsini etkiliyor. Bu risk unsuru.”
Aฤbal, dรผnyada รถzel sektรถrรผn borรงluluฤun arttฤฑฤฤฑnฤฑ anlatarak “Bana gรถre dรผnyanฤฑn karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑ en bรผyรผk tehdit, รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑ gelmesi. Yani Tรผrkiye’de de benzeri bir trendi gรถrรผyoruz. รzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑ artฤฑk eskisi gibi hฤฑzla artmฤฑyor, yavaลlama eฤiliminde. Hem geliลmekte olan hem de geliลmiล รผlkelerde bรถyle.” deฤerlendirmesinde bulundu.
– ABD’ye yapฤฑlan uรงuลlara getirilen elektronik cihaz yasaฤฤฑ
Bakan Aฤbal, ABD’ye yapฤฑlan doฤrudan uรงuลlara getirilen elektronik cihaz yasaฤฤฑna iliลkin “Tรผrk Hava Yollarฤฑ’na, ABD bir laptop yasaฤฤฑ getirdi. Peki ne oluyor? Havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde dรผnyada neler oluyor. 1960’la bugรผnรผ karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlam. 1960’a baktฤฑฤฤฑnฤฑzda, havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde global uรงuลlarda ‘Hub’lar var. ‘Hub’ dediฤimiz toplanma merkezleri. Bir taraftan bir tarafa giderken belli lokasyonlar var, bรผtรผn uรงaklar orada toplanฤฑyor. 1960’larda bu, bรผyรผk รถlรงรผde Kuzey Amerika ve Avrupa’daydฤฑ. ลimdi gittikรงe bu tarafa doฤru kayฤฑyor. ลu anda Tรผrkiye’ye geldi. ฤฐstanbul’a geldi.” dedi.
“Biz 3. havalimanฤฑnฤฑ yapฤฑyorsak, aslฤฑnda dรผnyanฤฑn havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde geldiฤi trendi yakalayarak bunu yapฤฑyoruz.” ifadesini kullanan Aฤbal ลรถyle devam etti:
“ฤฐstanbul global ‘Hub’ olma yolunda. O yรผzden ‘150 milyon yolculuk bir havalimanฤฑ yapalฤฑm’ derken bunun hiรงbir realistik olmayan tarafฤฑ yok. Son derece realistik. Global havacฤฑlฤฑk ‘network’u doฤuya doฤru kaydฤฑkรงa, batฤฑdaki รผlke ve ลehir ekonomileri kaybedenler liginde. Kazananlar yeni ‘Hub’ merkezleri. Tรผrkiye bรถyle bir ‘network’รผn รผzerinde bรถyle bir avantajฤฑ yakaladฤฑ. Bizim bu avantajฤฑ kaรงฤฑrmamamฤฑz gerekiyor. Bu avantajฤฑ kaรงฤฑrฤฑrsak, global ‘network’ iรงindeki nokta bir sonraki duraฤa gidecek.”
THY’de yaklaลฤฑk 8 yฤฑl yรถnetim kurulu รผyeliฤi yaptฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Aฤbal, ABD’ye yapฤฑlan doฤrudan uรงuลlara getirilen elektronik cihaz yasaฤฤฑna iliลkin eleลtirisini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“THY รถzellikle son 7-8 yฤฑldฤฑr transit yolcu sayฤฑsฤฑnฤฑ aritmetik olarak deฤil, geometrik olarak arttฤฑrdฤฑ. THY’nin yolcu sayฤฑsฤฑ artฤฑyor ama iรงerden beslenerek artmฤฑyor, iรง hatlarda yolcu sayฤฑsฤฑ artฤฑyor ama esas kazancฤฑ yurt dฤฑลฤฑndaki transit yolcudan alฤฑyoruz. Enteresandฤฑr ki bakฤฑyorsunuz bugรผn, THY’nin ฤฐstanbul รงฤฑkฤฑลlฤฑ uรงaklarฤฑna ABD’ye gittiฤinde laptop yasaฤฤฑ getiriliyor. Niye? รรผnkรผ THY ile uรงan yolcu profili deฤiลti. Global รผretim ve ticaret ‘network’รผ iรงerisinde, sรผrekli yolculuk yapan bir grup var. Bunlarฤฑn yaล ortalamasฤฑ diyelim ki 18-35 yaล, bunlar teknolojiyi รงok iyi kullanฤฑyorlar, bunlar ticareti ve finans sektรถrรผnรผ yรถnlendiriyorlar, bunlar neredeyse 24 saat o bilgisayarlarฤฑyla iล yapฤฑyorlar. THY ciddi anlamda, ‘business class’ dahil olmak รผzere bu segmentten ciddi yolcu alฤฑyor. ลimdi kalkฤฑyorsunuz, ‘ben buna bรถyle bir kural getirdim.’ diyorsunuz. Bu dรผnyada ortaya รงฤฑkan korumacฤฑlฤฑk eฤiliminin geldiฤi noktaya bakฤฑyorsunuz, ‘dรผnyada her ลeyi biz yaparฤฑz’ diyenler ลimdi korumacฤฑ oldu.”
