Altฤฑnbaล รniversitesi รฤretim รyesi Prof. Dr. Emre Alkin, Aralฤฑk ayฤฑ ve 2020 yฤฑlฤฑ enflasyon verilerini deฤerlendirdi. 2020 yฤฑlฤฑ boyunca รงekirdek enflasyondaki yรผkseliลe sฤฑk sฤฑk dikkat รงektiฤini hatฤฑrlatan Alkin, โYฤฑllฤฑk tรผketici fiyatlarฤฑ endeksi (TรFE) yรผzde 14.6โya ulaลฤฑrken, รงekirdek enflasyon bu sefer yรผzde 14.3โe yรผkselerek gรถzden kaรงmayacak kadar bariz ve ciddi bir hale geldiโ dedi.
GIDA VE ULAลTIRMA REKORTMEN
TรFE kapsamฤฑnda yer alan toplam 418 kalemden yรผzde 68โini oluลturan 284 mal ve hizmet kaleminde fiyat artฤฑลฤฑ yaลandฤฑฤฤฑna dikkat รงeken Emre Alkin โEn yรผksek artฤฑล ise ev eลyasฤฑ, ulaลtฤฑrma ve gฤฑda kalemlerinde meydana gelmiล. Bu beni ลaลฤฑrtmadฤฑ. Zaten ฤฐstanbul Ticaret Odasฤฑ (ฤฐTO) รcretliler Geรงinme Endeksi rakamlarฤฑ da bu civarda bir enflasyon รงฤฑkabileceฤini bize gรถsteriyorduโ diye konuลtu.
รFE ARTIลINDA TEHLฤฐKE UYARISI
Enflasyon verilerinin ayrฤฑntฤฑlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda รผzerinde durulmasฤฑ gereken noktalar bulunduฤunu vurgulayan Prof. Emre Alkin ลรถyle konuลtu:
โAรงฤฑklanan rakamlarda dikkatimi รงeken en รถnemli tehlike, รผretici fiyatlarฤฑ endeksindeki รงok ciddi yรผkseliล. Hem aylฤฑk hem yฤฑllฤฑk รFE artฤฑล oranlarฤฑ รงok yรผksek. Yฤฑllฤฑk รFE artฤฑลฤฑ yรผzde 25.15. Bu da bize, yรผksek รผfe artฤฑลฤฑnฤฑn, 2021 yฤฑlฤฑ boyunca talebin canlandฤฑฤฤฑ her an tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerine eklenebileceฤi gerรงeฤini gรถsteriyor.โ
โMERKEZ BANKASI’NIN ENSTRรMANI YOKโ
Tรผrkiyeโde รงok ciddi bir maliyet enflasyonu yaลandฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen Emre Alkin, โHal bรถyleyken sadece faiz artฤฑลฤฑyla veya parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmayla enflasyonun dรผลmeyeceฤini anlamamฤฑz gerekiyorโ dedi. โMerkez Bankasฤฑโnฤฑn elindeki enstrรผmanlarฤฑn talep enflasyonunu engellemeye yรถneliktirโ diyen รผnlรผ ekonomist โAncak ortada ciddi bir maliyet enflasyonu var ve bunu รถnlemek iรงin ekonomi yรถnetiminin diฤer birimlerine ve ilgili bakanlฤฑklara bรผyรผk gรถrevler dรผลรผyor. Dฤฑล ticaret rejimimizden vergi yaklaลฤฑmlarฤฑmฤฑza kadar enflasyon รผretir bir gรถrรผnรผmdeyizโ ifadelerini kullandฤฑ.
VERGฤฐ ฤฐNDฤฐRฤฐMLERฤฐNE DESTEK
Prof. Dr. Emre Alkin, hรผkรผmetin zaruri mal ve hizmetler รผzerindeki vergi dรผลรผrme denemelerini desteklediฤini sรถyledi. Ancak bunlarฤฑn yaygฤฑnlaลmasฤฑ gerekiyor. Hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑna doฤrudan doฤruya etki eden unsurlarฤฑ ve รงarpan katsayฤฑsฤฑ yรผksek olan TรFE kapsamฤฑndaki birรงok mal ve hizmetin รTV ve KDV oranlarฤฑ dรผลรผrรผlmeli. Devlet โNasฤฑl olsa bu mal ve hizmetleri mecburen alฤฑyorlar, o yรผzden vergiyi kolay topluyorumโ diyerek hem vatandaลฤฑ maฤdur etmemeli hem de kendi eliyle enflasyonu yรผkseltmemeli. รรผnkรผ kritik bir mal ya da hizmete gelen ek bir vergi ya da oran yรผkseltilmesi, o mal ya da hizmete baฤlฤฑ birรงok รผrรผnรผ de etkiliyor.
รNEMLฤฐ KALEMLERDE รTV VE KDV’Yฤฐ DรลรRME รNERฤฐSฤฐ
Enflasyonla mรผcadelede kalฤฑcฤฑ bir baลarฤฑ iรงin, รถzellikle kaldฤฑraรง etkisi yรผksek kimi mal ve hizmetlerdeki vergi oranlarฤฑnฤฑn aลaฤฤฑya รงekilmesi gereฤine deฤindi. Alkin ลunlarฤฑ sรถyledi:
โรzellikle ฤฑsฤฑnma, barฤฑnma, ulaลฤฑm, gฤฑda, eฤitim, iletiลim gibi olmazsa olmaz mal ve hizmetlerde KDV ve รTV oranlarฤฑnฤฑn รงok dรผลรผk olmasฤฑ gerekiyor. Akaryakฤฑtฤฑ da bunlarฤฑn รผzerine eklemeliyiz. Eฤer bahsettiฤimiz bu adฤฑmlar atฤฑlฤฑrsa 2022 yฤฑlฤฑnda tek haneli enflasyona yaklaลmamฤฑz kolaylaลฤฑr.โ
“HรKรMET BAZ ETKฤฐSฤฐNฤฐ ฤฐYฤฐ DEฤERLENDฤฐRMELฤฐโ
Prof. Dr. Emre Alkin, 2021 yฤฑlฤฑnda tek haneli enflasyonun gerรงekleลmeyeceฤi gรถrรผลรผnรผ dile getirirken โรรผnkรผ bu yฤฑl benim beklediฤim yaklaลฤฑk yรผzde 12โlik yฤฑllฤฑk enflasyonun gerรงekleลmesi iรงin ortalama aylฤฑk enflasyonun yรผzde 0.7 ile yรผzde 1.0 arasฤฑnda รงฤฑkmasฤฑ gerekiyor. 2020 yฤฑlฤฑndaki tek ลansฤฑmฤฑz, bazฤฑ aylarda enflasyonun รงok dรผลรผk รงฤฑkmasฤฑydฤฑ ama olmadฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla geรงen yฤฑlki verilerin ortaya koyacaฤฤฑ baz etkisi, bu yฤฑl enflasyon hedefine yaklaลmaya azฤฑmsanmayacak katkฤฑ saฤlayacaktฤฑr. Ekonomi yรถnetiminin bu moral etkisini รงok iyi kullanmasฤฑ gerekiyorโ dedi.
