Almanya parlamentosu bugรผn 1915 yฤฑlฤฑnda Osmanlฤฑlar tarafฤฑndan Ermenilerin รถldรผrรผlmesini “soykฤฑrฤฑm” olarak niteleyecek sembolik bir tasarฤฑya onay vererek Tรผrkiye ile iliลkilerde hem Almanya hem de diฤer Avrupa รผlkeleri iรงin hassas bir zamanda gerilim yaratacak.
Tรผrkiye Birinci Dรผnya Savaลฤฑ sฤฑrasฤฑnda 1.5 milyona yakฤฑn Ermeni’nin Osmanlฤฑ gรผรงlerince รถldรผrรผlmesinin “soykฤฑrฤฑm” olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, her iki taraftan da รถlenler olduฤunu savunuyor.
Tรผrkiye parlamentoda yapฤฑlacak oylamanฤฑn ikili iliลkileri zedeleyeceฤini oylama รถncesinde Almanya Baลbakanฤฑ Angela Merkel’e iletmiลti.
Oylama Merkel iรงin daha kรถtรผ bir zamanda yapฤฑlamazdฤฑ. Siyasi kariyerini Tรผrkiye ile yapฤฑlan gรถรงmen anlaลmasฤฑna endeksleyen Merkel, Avrupa’ya gรถรงmen ve mรผlteci geรงiลini sฤฑnฤฑrlamasฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Tรผrkiye’ye mali yardฤฑm, AB รผyelik mรผzakerelerini hฤฑzlandฤฑrma ve Avrupa’ya vizesiz seyahat sรถzรผ vermiลti.
Merkel’in artฤฑk bir yฤฑl iรงinde birkaรง defa ertelenen oylamayฤฑ durduracak gรผcรผ bulunmuyor. Muhalefetteki Yeลiller’in baลฤฑnฤฑ รงektiฤi tasarฤฑ hem Merkel’in muhafazakar partisinden hem de koalisyondaki sosyal demokratlardan destek gรถrรผyor.
Berlin, geรงen yฤฑl benzer bir tasarฤฑyฤฑ onaylayan Avusturya’dan bรผyรผkelรงisini geri รงeken ve iliลkilerde “kalฤฑcฤฑ hasar” oluลabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulunan Ankara’nฤฑn vereceฤi tepkiye hazฤฑrlanฤฑyor.
Alman yetkililer, oylamanฤฑn AB-Tรผrkiye gรถรงmen anlaลmasฤฑnฤฑ zedelemeyeceฤini umuyorlar.
Merkel’in partisi CDU’nun deneyimli siyasetรงilerinden Franz Josef Jung, “Bu durumun Tรผrk tarafฤฑnฤฑn aลฤฑrฤฑ bir tepki vermesine yol aรงmayacaฤฤฑnฤฑ sadece umabiliriz” dedi.
Merkel’e yakฤฑn Alman bir yetkili ise, “Kullandฤฑฤฤฑ dile raฤmen gรถรงmen anlaลmasฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑnda Erdoฤan’ฤฑn da รงฤฑkarฤฑ olduฤuna inanฤฑyor ve bu durumun engel oluลturmasฤฑna izin vermeyeceฤini tahmin ediyoruz” dedi.
Sรถzcรผsรผnรผn verdiฤi bilgiye gรถre Merkel daha รถnce programa alฤฑnmฤฑล gรถrรผลmeleri nedeniyle oylama sฤฑrasฤฑnda parlamentoda bulunmayacak.
Parlamentoya getirilen tasarฤฑnฤฑn hem baลlฤฑฤฤฑ hem de metninde “soykฤฑrฤฑm” kelimesi kullanฤฑlฤฑyor. Tasarฤฑda Osmanlฤฑ’nฤฑn o dรถnemki mรผttefiki Alman ฤฐmparatorluฤu’nun da รถlรผmleri durduracak herhangi bir adฤฑm atmadฤฑฤฤฑ ifade ediliyor.
Tasarฤฑda, “Ermenilerin akฤฑbeti 20. yรผzyฤฑlda korkunรง izler bฤฑrakan toplu katliamlar, etnik temizlik, tehcir ve… soykฤฑrฤฑm tarihine emsal teลkil ediyor” denildi.
ลu ana kadar aralarฤฑnda Fransa’nฤฑn da bulunduฤu 20’nin รผzerinde รผlke benzer tasarฤฑlarฤฑ kabul etti.
