Tรผrkiye’ye gitmeyi dรผลรผnen turistlerin ve iล insanlarฤฑnฤฑn รงok dikkatli olmasฤฑnฤฑ ve รถnceden Alman Konsolosluฤu’na kayฤฑt yaptฤฑrmasฤฑnฤฑ tavsiye eden Gabriel “Almanya’dan Tรผrkiye’ye giden herkes risk altฤฑnda” dedi.
Alman Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ, Tรผrkiye’deki Alman yatฤฑrฤฑmlarฤฑna garanti veremeyecekleri uyarฤฑsฤฑnda da bulundu.
Fransฤฑz haber ajansฤฑ AFP’ye gรถre Gabriel, yabancฤฑ ลirketleri Tรผrkiye’ye yatฤฑrฤฑm yapmamaya davet ederken Avrupa Birliฤi’nin Tรผrkiye’ye olan maddi desteฤini de gรถzden geรงireceklerini sรถyledi.
Alman Ticaret Odasฤฑ: Yeni yatฤฑrฤฑm รงok zor
Gabriel’in aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Alman Ticaret Odasฤฑ DIHK da benzer bir aรงฤฑklama yaparak iki รผlke arasฤฑndaki iliลkinin geldiฤi nokta nedeniyle Alman ลirketlerinin Tรผrkiye’ye yatฤฑrฤฑm yapmasฤฑnฤฑn รงok zor olduฤunu belirtti.
DIHK Dฤฑล Ticaret ลefi Volter Treier, Reuters’a konuลarak son geliลmelerin gรผvensizliฤi artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ve yeni yatฤฑrฤฑmlarฤฑn mรผmkรผn gรถzรผkmediฤini sรถyledi.
Peki bu aรงฤฑklamalar Tรผrk ekonomisini nasฤฑl etkileyebilir? Bunu anlamak iรงin รถncelikle Almanya’nฤฑn ve merkezinde bulunduฤu Avrupa Birliฤi’nin (AB) Tรผrkiye’deki yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlar ve Tรผrkiye’ye gelen turistler iรงindeki paylarฤฑna bakalฤฑm.
Almanya ve AB’nin Tรผrkiye’ye doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ fazla
Almanya ve AB, Tรผrkiye’ye en รงok yatฤฑrฤฑm yapan รผlkeler ve topluluklar arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Ekonomi Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn verilerine gรถre Avrupa Birliฤi รผlkeleri, 3,7 milyar dolarla 2016’da Tรผrkiye’ye gelen uluslararasฤฑ doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 55’ini saฤladฤฑ.
2002’den Nisan 2017’ye kadar yapฤฑlan doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 68’ini oluลturan 96,8 milyar dolar da yine AB รผlkelerinden geldi. Almanya’nฤฑn aynฤฑ sรผreรงteki doฤrudan yatฤฑrฤฑmlar iรงindeki payฤฑ ise yรผzde 6,3.
Bu 15 yฤฑllฤฑk sรผreรงte Tรผrkiye’ye en fazla yatฤฑrฤฑm yapan 10 รผlkenin 9’u Avrupa Birliฤi รผlkesi. Almanya bu รผlkeler iรงinde 6. sฤฑrada yer alฤฑyor.
Turizmde Almanya ve AB birinci sฤฑrada
Kรผltรผr ve Turizm Bakanlฤฑฤฤฑ’na gรถre Almanya, Tรผrkiye’ye en fazla turist gรถnderen รผlke.
2015’te 5,5 milyon Alman Tรผrkiye’yi ziyaret ederken bu sayฤฑ 2016’da 3,8 milyona dรผลtรผ. Aynฤฑ dรถnemde Tรผrkiye’ye gelen yabancฤฑ turistlerin sayฤฑsฤฑ da 36,2 milyondan 25,3 milyona dรผลtรผ.
Tรผrkiye’ye 2016 yฤฑlฤฑnda gelen turistlerin de yรผzde 15,3’รผ Almandฤฑ.
Bu oran, Alman turistlerin Tรผrkiye ekonomisine kazandฤฑrdฤฑฤฤฑ dรถviz tutarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 2,7 milyar dolar olduฤuna iลaret ediyor.
Avrupa รผlkeleri ise aynฤฑ yฤฑl Tรผrkiye’ye gelen turistlerin yรผzde 52’sini oluลturdu.
Peki Almanya’nฤฑn turistlere ve yatฤฑrฤฑmcฤฑlara yรถnelik aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑn etkisi ne olabilir?
Can Baydarol: ฤฐstihdam, dรถviz girdisi ve bรผyรผmede azalฤฑล
Avrupa Birliฤi uzmanฤฑ Can Baydarol, bunun ciddi sonuรงlarฤฑ olabileceฤini dรผลรผnรผyor.
Avrupa Birliฤi ve Kรผresel Araลtฤฑrmalar Derneฤi Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Can Baydarol, ฤฐncirlik รssรผ’ne yรถnelik tartฤฑลmalardan beri Almanya – Tรผrkiye iliลkilerinin รงeลitli krizler yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatฤฑrken “ลimdi de Tรผrkiye’deki Alman vatandaลlarฤฑnฤฑn tutukluluฤu meselesi gรผndeme geldi” diyor ve ekliyor:
“Bunlar olumlu geliลmeler deฤil. Almanya Tรผrkiye’nin komลu kapฤฑsฤฑ haline geldiฤi iรงin turizmin daha az etkileneceฤini dรผลรผnรผyorum. Ama doฤrudan yatฤฑrฤฑmlar daha fazla etkilenir.
“Alman yatฤฑrฤฑmcฤฑlara verilen mesajlar daha fazla etki yaratabilir. Sonuรงta bunlar Almanya’da vergi veren ve hรผkรผmet desteฤiyle yurtdฤฑลฤฑna aรงฤฑlฤฑm yapan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar. Bu yรผzden siyasetรงilere bakฤฑyorlar.
“Bugรผne kadar Avrupa Parlamentosu Tรผrkiye’yle mรผzakerelerin dondurulmasฤฑna yรถnelik karar alฤฑyordu ama Almanya’nฤฑn liderliฤini รผstlenmiล olduฤu AB zirvesinde Tรผrkiye ile yola devam etme kararฤฑ รงฤฑkฤฑyordu.
“Bu sefer bรถyle olmayabilir. Korkarฤฑm bu kartฤฑ oynamaya baลlayabilirler.”
‘Mรผzakereler askฤฑya alฤฑnฤฑrsa Tรผrkiye 15-20 yฤฑl kaybeder’
Baydarol’a gรถre mรผzakerelerin askฤฑya alฤฑnmasฤฑ Tรผrkiye ekonomisine รงok ciddi zararlar verebilir. “Yatฤฑrฤฑmlar Tรผrkiye’den Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan gibi รผlkelere รงekilebilir” diyen Baydarol, bunun etkilerinin istihdam kaybฤฑ, dรถviz girdisi kaybฤฑ ve ekonominin daralmasฤฑ olarak gรถrรผlebileceฤini belirtiyor.
Tรผrkiye ile mรผzakerelerin askฤฑya alฤฑnmasฤฑ durumunda geri dรถnรผลรผn รงok zor olacaฤฤฑnฤฑ ve Tรผrkiye’nin AB รผyeliฤi yolunda 15-20 yฤฑl kaybedeceฤini vurgulayan Baydarol, “Almanya ile ipler biraz daha gerilirse bu noktaya gelinebilir” diyor.
Ahmet ฤฐnsel: Turizmde toparlanma umudu azaldฤฑ
Ekonomist Ahmet ฤฐnsel de Almanya’dan gelen aรงฤฑklamalarฤฑn Alman turistleri caydฤฑracaฤฤฑ dรผลรผncesinde.
Geรงmiลte Galatasaray รniversitesi ฤฐktisat Bรถlรผmรผ Baลkanlฤฑฤฤฑ da yapmฤฑล olan ฤฐnsel, Tรผrkiye turizminin รถnรผmรผzdeki dรถnemde bir toparlanma beklerken bu aรงฤฑklamanฤฑn ardฤฑndan toparlanma umudunun azalacaฤฤฑnฤฑ belirtti ve bunun yalnฤฑzca Antalya’yฤฑ deฤil, Alman turistlerin geldiฤi ฤฐstanbul da dahil olmak รผzere tรผm bรถlgeleri etkileyeceฤini sรถylรผyor.
Ahmet ฤฐnsel, Alman ลirketlerin Tรผrkiye’ye bugรผne kadar yaptฤฑฤฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑ geri รงekeceฤini dรผลรผnmese de bundan sonra yeni yatฤฑrฤฑm gelmesinin zor olduฤunu vurguluyor.
รretken yatฤฑrฤฑm – mali yatฤฑrฤฑm farkฤฑ
ฤฐnsel, bu kararฤฑn kฤฑsa vadede รถnemli etkileri olacaฤฤฑ gรถrรผลรผnde:
“Birinci etki, Almanya’daki bu รถrneฤin diฤer Batฤฑ Avrupa yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ รผzerinde de caydฤฑrฤฑcฤฑ olmasฤฑdฤฑr.
“Bu sรถz ettiฤimiz yatฤฑrฤฑmlar sanayi ve รผretim yatฤฑrฤฑmlarฤฑ. Tรผrkiye’nin ciddi biรงimde dฤฑล sermaye giriลine ihtiyaรง var. 2000’li yฤฑllarda senelik 18-20 milyar dolara รงฤฑkmฤฑลtฤฑ doฤrudan yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlar ama son yฤฑllarda azaldฤฑ. รnรผmรผzdeki dรถnemde dรผnya ekonomisi canlanmasฤฑna raฤmen Tรผrkiye ekonomisi canlanamayabilir.
“Bunu Katar gibi รผlkelerden gelecek mali yatฤฑrฤฑmlarla telafi etmeye รงalฤฑลabilirler ama Almanya’dan gelenler mali yatฤฑrฤฑm deฤil, รผretken yatฤฑrฤฑmdฤฑr. รretime ve istihdama etkisi vardฤฑr.”
ฤฐnsel, bu geliลmelerde “Tรผrkiye hรผkรผmetinin gerginlik politikasฤฑnฤฑn” bรผyรผk payฤฑ ve sorumluluฤu olduฤunu sรถylerken “Almanya dostรงa davranmฤฑyor diye Tรผrkiye gerginliฤi giderek artฤฑrฤฑyor, hatta Alman vatandaลlarฤฑnฤฑ neredeyse rehin alma durumunda. ฤฐki รผlke arasฤฑndaki iliลkilerin bu noktaya gelmesinin birinci sorumlusu Tรผrkiye’de hรผkรผmetin iรง ve dฤฑล politikada gerginlikle ayakta durma politikasฤฑdฤฑr” ifadelerini kullanฤฑyor. (BBC Tรผrkรงe)
