Uรงuล, ekipte yer alan ABD’li milyarder iล insanฤฑ Jared Isaacman tarafฤฑndan finanse ediyor.
Bu uzay yolculuฤu, milyarder iล insanlarฤฑ Richard Branson ve Jeff Bezos’un benzer yolculuklarฤฑnฤฑn ardฤฑndan uzay turizmini geliลtirme yolunda atฤฑlan รถnemli bir adฤฑm olarak gรถrรผlรผyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre ekipteki diฤer kiลiler ise bir saฤlฤฑk รงalฤฑลanฤฑ, bir bilim eฤitimcisi ve bir veri analisti.
Diฤer insanlara da macera yaลamalarฤฑ iรงin ilham vermeyi amaรงlayan dรถrtlรผye, bu nedenle Inspiration4 (ilham veren dรถrtlรผ) deniyor.
ABD’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nden yerel saatle 20:03’te (TSฤฐ Perลembe 03.03) yapฤฑlan fฤฑrlatma sonrasฤฑ, roket 10 dakika iรงinde yรถrรผngeye ulaลtฤฑ.
Yeryรผzรผnden 575 kilometre yรผkseฤe รงฤฑkmasฤฑ planlanan kapsรผl, bรถylece uรงuล sรผresince Uluslararasฤฑ Uzay ฤฐstasyonu’ndan 150 kilometre daha yukarda bir yรถrรผngede olacak.
Dรถrtlรผnรผn รผรง gรผnlรผk yolculuk boyunca deneyler yapacaฤฤฑ ve bรผyรผk bir cam kubbeden dรผnyayฤฑ izleyeceฤi belirtiliyor.
Kubbe, normalde Dragon kapsรผlรผnรผn Uluslararasฤฑ Uzay ฤฐstasyonu’na baฤlandฤฑฤฤฑ uรง kฤฑsmฤฑna yerleลtirildi. Bu uรงuลta Uluslararasฤฑ Uzay ฤฐstasyonu’na baฤlanฤฑlmayacak olmasฤฑ SpaceX’e bรถyle bir imkan saฤladฤฑ.
Ekip, her ne kadar 6 aylฤฑk bir eฤitimden geรงirilmiล olsa da uลuล sรผresince kontrol yeryรผzรผnde olacak.
Yolculuฤun sonunda kapsรผl Atlas Okyanusu’na iniล yapacak.
Temmuz ayฤฑnda Sir Richard Branson’ฤฑn Virgin Galactic ve Amazon.com sahibi Jeff Bezos’un Blue Origin ลirketleri de baลarฤฑlฤฑ birer uzay uรงuลu gerรงekleลtirerek uzay turizminin yolunu aรงmฤฑลtฤฑ.
Bu uรงuลu finanse eden 38 yaลฤฑndaki Jared Isaacman ise ergenliฤinde kredi kartฤฑ iลlemleri gerรงekleลtirmek kurduฤu Shift4 Payments ลirketinin yรถneticisi.
Havacฤฑlฤฑk meraklฤฑsฤฑ olan Isaacman bugรผne kadar birden fazla uรงaฤฤฑ binlerce saat uรงurdu.
Isaacman, “ฤฐlk defa yรถrรผngeye sรผper gรผรงler dฤฑลฤฑnda birileri de insan gรถndermiล olacak” diyor.
Virgin ve Blue Origin’in uรงuลlarฤฑ yรถrรผngeye kadar รงฤฑkmadan, uzayฤฑn baลladฤฑฤฤฑ sฤฑnฤฑrda kฤฑsa bir sรผre geรงirdikten sonra dรผnyaya geri dรถnรผlen uรงuลlardฤฑ.
Isaacman, “Bu uรงuล gelecekte bizi bekleyen geliลmelerin habercisi” diyor ve ekliyor:
“Artฤฑk bir gรผn bir ay รผssรผ ve muhtemelen Mars kolonisinin olacaฤฤฑnฤฑ biliyoruz. Bu 50 yฤฑl sonra da olabilir, 100 yฤฑl sonra da.
“Ama bรผtรผn bunlarฤฑn bir noktada bir baลlangฤฑcฤฑ var.
“Yฤฑllar sonra insanlar geri dรถnรผp baktฤฑklarฤฑnda ‘Sฤฑradan insanlarฤฑn uzaya รงฤฑkabildiฤi ilk gรผn buydu’ diyecekler.”
Ekipte yer alan asistan doktor Hayley Arceneaux bir รงocuk hastanesinde รงalฤฑลฤฑyor. 29 yaลฤฑndaki Arceneaux, 10 yaลฤฑndayken o hastanede kemik kanseri tedavisi gรถrmรผลtรผ.
Isaacman, Arceneaux’nun รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ St. Jude adlฤฑ hastane iรงin 200 milyon dolar baฤฤฑล toplamayฤฑ umuyor.
Ekipteki Dr. Sian Proctor ise 51 yaลฤฑnda bir yerbilimci ve bilim iletiลimcisi. 2009’da NASA astronotu olmaya รงok yaklaลan Proctor, son turda elenmiลti. Bu uรงuลtaki yerini ise sanatรงฤฑlฤฑฤฤฑna ve giriลimciliฤine borรงlu.
Eski bir savaล pilotu olan ve Lockheed Martin ลirketinde mรผhendislik yapan 42 yaลฤฑndaki Chris Sembroski, St. Jude’a baฤฤฑล yaparak รงekiliลe katฤฑlmaya hak kazanmฤฑลtฤฑ.
Dรถrt kiลilik kapsรผlde yer alacak son kiลi bu รงekiliลle belirlenmiลti.
Sembroski katฤฑldฤฑฤฤฑ รงekiliลi kazanamasa da kazanan bir arkadaลฤฑ yerini ona vermiลti.
Bazฤฑ yorumcular bu tรผr uรงuลlarฤฑn kรผresel ฤฑsฤฑnmaya etkisinin yรผksek olduฤu eleลtirisinde bulunuyor.
SpaceX’in Falcon-9 roketi yรผksek derecede iลlenmiล kerosen yakฤฑtฤฑ kullanฤฑyor.
Bu yakฤฑt atmosfere sera gazฤฑ etkisi olan karbondioksitin yanฤฑ sฤฑra nitrojen oksit de salฤฑyor.
Uzay yolculuklarฤฑndan kaynaklanan gaz salฤฑmlarฤฑ gรผnรผmรผzde havacฤฑlฤฑk sektรถrรผne kฤฑyasla รงok kรผรงรผk olsa da รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda bu tรผr uรงuลlarฤฑn hฤฑzla artmasฤฑ bekleniyor.
Sovyet kozmonotu Yuri Gagaris uzaya gittiฤinden bu yana geรงen 60 yฤฑlda 600’den az insan onun yolundan ilerleyebildi.
Bunlarฤฑn neredeyse tamamฤฑ hรผkรผmetlerin finanse ettiฤi gรถrevlerde yer alan askeriyede eฤitim almฤฑล pilotlardฤฑ.
Inspiration4 uรงuลu tamamen ticari olmasฤฑ nedeniyle รถncรผllerinden farklฤฑlaลฤฑyor.
Altฤฑ ay รถnce Isaacman, Arceneaux, Proctor ve Sembroski gรผnlรผk hayatlarฤฑnฤฑ yaลฤฑyordu. Son altฤฑ ayda ise SpaceX’in kapsรผl simรผlatรถrรผyle, hฤฑzlandฤฑrฤฑlmฤฑล astronotluk eฤitimi alฤฑyorlar.
Ekibe davet edilmesine dair ลaลkฤฑnlฤฑฤฤฑnฤฑ basฤฑnla paylaลan Hayley Arceneaux “Herhalde ‘Uzaya gitmek ister misin?’ diye telefon alan tek kiลi benimdir” demiลti.
Merkezi California’da bulunan SpaceX รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda รงok sayฤฑda yรถrรผnge uรงuลu bileti satmayฤฑ planlฤฑyor.
Her ne kadar รถzel bir ลirket olsa da, Elon Musk’ฤฑn SpaceX ลirketi mevcut teknolojisini geliลtirirken Amerikan Ulusal Uzay ve Havacฤฑlฤฑk Dairesi (NASA) tarafฤฑndan fonlanmฤฑลtฤฑ.
