Eski Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Sรผreyya Serdengeรงti, โ2006 baลฤฑnda paradan altฤฑ sฤฑfฤฑrฤฑ da attฤฑk. Utanรง vesilesinden kurtulduk. Ama ลimdiden tek sฤฑfฤฑr dรถndรผ bile” dedi. Serdengeรงti, โ Hedefler 10 yฤฑldฤฑr tutmuyor. Bir ciddiyeti kalmamฤฑลโ diye konuลtu.
Kararโฤฑn bildirdiฤine gรถre 2001 ekonomik krizinin baลladฤฑฤฤฑ dรถnemde Merkez Bankasฤฑ baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevini รผstlenen Sรผreyya Serdengeรงti, Tรผrkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araลtฤฑrmalar Vakfฤฑโnฤฑn (TรSES) toplantฤฑsฤฑna katฤฑldฤฑ.
Burada bir konuลma yapan Serdengeรงti, Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu verilerine gรถre 19,89’a yรผkselen enflasyon, dรผลรผk faiz politikasฤฑ ve dรถviz kuruyla ilgili aรงฤฑklamalarda bulundu.
โHedefler 10 yฤฑldฤฑr tutmuyorโฆโ
Sรผreyya Serdengeรงti enflasyon konusunda 20 yฤฑl รถnceki koลullara dรถnรผlmekte olduฤunu belirterek son รผรง yฤฑlda enflasyonda aรงฤฑklanan tahminlerin hep yukarฤฑ yรถne revize edildiฤini sรถyledi. 2021โde baลlangฤฑรงta belirtilen 5.4 tahmininin 18.4โe revize edildiฤini ลu anda ise enflasyonun 19.89 olduฤunu hatฤฑrlatan Serdengeรงti “Hedefler 10 yฤฑldฤฑr tutmuyor. Bir ciddiyeti kalmamฤฑล” dedi.
โ6 sฤฑfฤฑrdan birinin dรถndรผโ
Baลkanlฤฑฤฤฑ dรถneminde 1970’ten bu yana ilk kez tek haneli enflasyon rakamlarฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผnรผ hatฤฑrlatan Serdengeรงti, โEnflasyon yรผzde 4โe dรผลmeden sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผme olmazโ diyerek atฤฑlan 6 sฤฑfฤฑrdan birinin dรถndรผฤรผnรผ aรงฤฑkladฤฑ.
Serdengeรงti ayrฤฑca, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn net rezervinden satฤฑlan dolar tutarฤฑnฤฑn da 128 milyardan daha fazla olduฤunu รถne sรผrdรผ.
Sรผreyya Serdengeรงti’nin aรงฤฑklamalarฤฑ ลรถyle:
‘ฤฐnandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk sorunu var, ciddiyet yok’
Hedefler tutmuyor. Sadece bu tabloya bakarak tipik bir Merkez Bankacฤฑ bir tek ลey gรถrรผr. Burada bir kredibilite sorunu var. ฤฐnandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk sorunu oluลmuล. Politika faizini dรผลรผrรผyorsunuz. Ne iรงin dรผลer kฤฑsa vadeli faizlerin genel dรผzeyi dรผลsรผn diye.
Yรผzde 15โe dรผลรผrdรผฤรผnรผz faizlerin genel dรผzeyi aลaฤฤฑ inmiyor hatta bazen yukarฤฑ gidiyor. รok ciddi bir sorunla karลฤฑ karลฤฑya olduฤumuz buradan da bellidir.
Hedefler 10 yฤฑldฤฑr tutmuyor. Bir ciddiyeti kalmamฤฑล. 2004โte baลkanken 34 yฤฑl sonra enflasyon tek haneye indi. Baฤฤฑmsฤฑz Merkez Bankasฤฑโnฤฑn dirayetli politikalarฤฑ ve hรผkรผmetin de isteyerek ya da istemeyerek bir istikrar programฤฑ uygulamasฤฑ ile bu sonucu elde ettik.
‘Ben รถnerdim, altฤฑ sฤฑfฤฑrฤฑ attฤฑk’
Bunun verdiฤi cesaretle ben hรผkรผmete 2003 yazฤฑnda รถnerdim. 2006 baลฤฑnda paradan altฤฑ sฤฑfฤฑrฤฑ da attฤฑk. Utanรง vesilesinden kurtulduk. Ama ลimdiden tek sฤฑfฤฑr dรถndรผ bile.
Benim zamanฤฑmda baลlayan bir anket var. Hรขlรข yapฤฑlฤฑyor. 1 yฤฑl sonrasฤฑnda enflasyonu kaรง bekliyorsun? Enflasyon beklentisi hep yukarฤฑda. Daha รถnce bir baลarฤฑ varsa beklentileri saฤlฤฑklฤฑ yรถnlendirebilmekten geรงti.
Tรผrkiye bunu tecrรผbe etti, baลardฤฑ ama unuttu. Dรผnyada 2021 verilerine gรถre enflasyonda ortalama yรผzde 17 ile 196 รผlke iรงinde 12โnci sฤฑradayฤฑz. Bizden sonra ฤฐran, Sudan Zimbabwe geliyor.
‘Enflasyonla mรผcadele nedense istenmiyor’
Enflasyon yรผzde 20 iken bir banka yรผzde 15โten kredi verir mi? Enflasyon dรผลmeden faizlerin dรผลmesi mรผmkรผn deฤildir. Faiz nedendir konusuna gelince, teori bu iliลkiyi enflasyondan faize doฤru gรถrรผyor. Az miktarda enflasyondan faize etki de var. Ama รงok az.
Neden kurtulamฤฑyoruz: ฤฐล camiasฤฑnda bile enflasyonla bรผyรผme arasฤฑndaki iliลki anlaลฤฑlmฤฑyor. Tรผrkiyeโnin 95 yฤฑl iรงin ortalama bรผyรผme hฤฑzฤฑ yรผzde 5โtir. Enflasyonla bรผyรผmek diye bir ลey yok uzun vadede. ฤฐลsizliฤi de artฤฑrmaz.
Enflasyonla mรผcadele nedense istenmiyor. Sabit gelirliler, pazarlฤฑk ลansฤฑ zayฤฑf olanlar kendilerini koruyamฤฑyorlar. Para kฤฑrpฤฑlarak gidiyor. Bu ciddi bir ahlaki sorundur.
โ128 deฤil 140 milyar dolar satฤฑldฤฑโ
Satฤฑlan 128 deฤil 140 milyar dolardฤฑ. Nereye gitti? Yarฤฑsฤฑ ลirketlere gitti. 73 milyar dolar civarฤฑnda. 200 milyar dolar borรงlarฤฑ vardฤฑ 124 milyar dolara indi. 60 milyar dolar hane halkฤฑna gitti. Gรผvenmedikleri iรงin dรถviz aldฤฑlar. Hรขlรข alฤฑyorlar.
Merkez Bankasฤฑ dรถviz satar, bunda hiรงbir ลey yok. Sorun nerede? Ciddi bir saydamlฤฑk sorunu var. Politikanฤฑn รงรถktรผฤรผ yer burasฤฑ!
Tรผrkiyeโde 2013โte รงok รถnemli bir karar alฤฑndฤฑ. Hazine borรงlanamฤฑyordu. Dรถviz girdisi olmayan ลirketler de dฤฑล borรงlanma hakkฤฑ elde etti. 2018 borรงlu ลirketler zor duruma dรผลtรผler, onu dรผzeltmeye รงalฤฑลฤฑyorlar.
Ancak bu satฤฑลฤฑ niye yaptฤฑnฤฑz, ลirket aรงฤฑฤฤฑ mฤฑ kapatฤฑldฤฑ, amacฤฑnฤฑza ulaลtฤฑnฤฑz mฤฑ? Bu konularda iyi bir iletiลim olmadฤฑ.
