Avrupa’da, enflasyondaki ani artฤฑล ve ekonomideki keskin yavaลlama, Rusyaโnฤฑn Ukraynaโyฤฑ iลgali ve bunun sonucunda ortaya รงฤฑkan enerji ลokunun sonucuydu. Savaล, piyasa iรงin artฤฑk รถn planda gรถrรผnmรผyor, ancak enerji ve ticaret akฤฑลlarฤฑndaki kesinti devam ediyor ve henรผz tam olarak ortadan kalkmadฤฑ.
Avrupa iรงin enerji krizi sona ermedi
Bloomberg HT’nin haberine gรถre Rusyaโdan Euro Bรถlgesiโne ihraรง edilen gaz miktarฤฑ 2022 sonunda tarihi dรผลรผk seviyelere inerek yรผzde 20โye geriledi. Savaล รถncesinde bu oran yรผzde 50 seviyelerindeydi. LNG pazarlarฤฑndan yararlanan ve kฤฑลฤฑ โyumuลakโ geรงiren Avrupa aldฤฑฤฤฑ tasarruf รถnlemleriyle de deposunu kฤฑลa hazฤฑrladฤฑ. Ancak Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ Baลkanฤฑ Fatih Birolโa gรถre 2023-2024 yฤฑllarฤฑ Avrupa iรงin hala riskli.
Rusyaโdan arzฤฑn azalmasฤฑyla Avrupa’nฤฑn LNG ithalatฤฑ 2022’de bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 60 arttฤฑ. Birol, petrol ve gaz endรผstrisinin 2022โde 4 trilyon dolar kar elde ettiฤini sรถyledi. Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitรผsรผโnรผn (IEEFA) Kรผresel LNG Gรถrรผnรผmรผ raporuna gรถre รงoฤunluk ABD, Katar ve Rusya’dan geldi. ABD’den yapฤฑlan LNG ithalatฤฑ yรผzde 143, Katar’dan yapฤฑlan ithalat ise yรผzde 23 arttฤฑ. 2022’de en รงok LNG ithalatฤฑnฤฑ Fransa, ฤฐspanya, Birleลik Krallฤฑk, Hollanda, ฤฐtalya, Tรผrkiye ve Belรงika yaptฤฑ. 2022’de Rus LNG’sinin en bรผyรผk ithalatรงฤฑlarฤฑ ise Fransa, ฤฐspanya, Belรงika ve Hollanda oldu. Fransa, ฤฐspanya ve Belรงika, Rus LNG ithalatฤฑnฤฑ toplamda yรผzde 55 oranฤฑnda รถnemli รถlรงรผde artฤฑrdฤฑ. Buna karลฤฑlฤฑk, Hฤฑrvatistan, Litvanya, Portekiz, ฤฐsveรง ve Birleลik Krallฤฑk, 2022’de Rus LNG ithalatlarฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde azalttฤฑ.
Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgaliyle birlikte โenerji krizininโ gรผndeme gelmesiyle yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑ รถnem kazandฤฑ. Birol, โDรผnya, รถnรผmรผzdeki 5 yฤฑlda, รถnceki 20 yฤฑlda yaptฤฑฤฤฑ kadar yenilenebilir enerji eklemeye hazฤฑrlanฤฑyor” dedi.
Avrupa Merkez Bankasฤฑ da savaลฤฑn birinci yฤฑlฤฑnda savaลฤฑn bรถlge enflasyonuna nasฤฑl etki ettiฤine iliลkin blog yazฤฑsฤฑnฤฑ paylaลtฤฑ.
Yazฤฑda Euro Bรถlgesiโnde 2022’de enerjinin aรงฤฑk ara enflasyonun en รถnemli itici gรผรง olduฤu belirtilirken, son zamanlarda en bรผyรผk katkฤฑnฤฑn ise enerji yoฤun sektรถr olan gฤฑdadan geldiฤi belirtildi. Gฤฑda fiyatlarฤฑ Ocak 2023’te bir yฤฑl รถncesine gรถre yรผzde 14,1 arttฤฑ. Enerji ve gฤฑdanฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ oluลturduฤu yรผksek enflasyonun ekonominin tรผm alanlarฤฑnda ve รถzellikle dรผลรผk gelirli hanelerin gรผnlรผk yaลamlarฤฑnda รถnemli รถlรงรผde olumsuz etki yaratmaya devam ettiฤi vurgulandฤฑ ve reel gelir kaybฤฑnฤฑn kaรงฤฑnฤฑlmaz olduฤuna vurgu yapฤฑldฤฑ. Dรผnya Bankasฤฑ ise Kovid-19 salgฤฑnฤฑ ve Ukrayna’daki savaลla ilgili ลoklarฤฑn, dรผnyanฤฑn uzun sรผredir devam eden aลฤฑrฤฑ yoksulluฤu 2030’a kadar sona erdirme hedefine ulaลamayacaฤฤฑ anlamฤฑna geldiฤi konusunda uyardฤฑ.
UEA Baลkanฤฑ Birol, savaลฤฑn birinci yฤฑlฤฑnda kaleme aldฤฑฤฤฑ yazฤฑsฤฑnda Rusyaโnฤฑn petrol ve gazdan elde ettiฤi gelirin Ocakโta รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yaklaลฤฑk 12 milyar dolar dรผลerek yรผzde 40 azaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Elektrikli araรง satฤฑลlarฤฑnฤฑn yรผzde 60 arttฤฑฤฤฑnฤฑ da ifade eden Birol, Rusyaโnฤฑn uluslararasฤฑ gaz ticaretindeki payฤฑnฤฑn 2023โte yรผzde 13 civarฤฑna gerileyeceฤini belirtti. Birol Rusyaโnฤฑn enerji hamlesinin baลarฤฑsฤฑz olduฤunu sรถylerken, โRusya, yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle yalnฤฑzca bรผyรผk mรผลterileri kaybetmekle kalmฤฑyor, aynฤฑ zamanda kilit teknolojilere ve finansmana eriลimi de kaybediyorโ dedi. Enerji krizinden henรผz รงฤฑkฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen Birol, piyasadaki yapฤฑsal deฤiลiklikleri uygulamanฤฑn zamanฤฑ olduฤunu ve hรผkรผmetlerin temiz enerjiye geรงiลi hฤฑzlandฤฑrmalarฤฑnฤฑ umduฤunu belirtti.
OECD: 2023 daha iyi geรงecek
Ekonomik ฤฐลbirliฤi ve Kalkฤฑnma รrgรผtรผ (OECD) Genel Sekreteri Mathias Cormann, kรผresel ekonomik gรถrรผnรผmรผn bu yฤฑl “daha parlak” olduฤunu ancak enflasyon sorunlarฤฑnฤฑn devam ettiฤini ve bu alanda atฤฑlmasฤฑ gereken daha รงok adฤฑmฤฑn olduฤunu sรถyledi. OECD savaลฤฑn enerji fiyatlarฤฑ รผzerinde 1970โlerden bu yana gรถrรผlmemiล bir ลok yarattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Savaลฤฑn yฤฑl dรถnรผmรผnde Rusyaโya ABDโden yaptฤฑrฤฑm
ฤฐลgalin baลlamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, S&P Global Market Intelligence verilerine gรถre, Rusya’nฤฑn kobalt, bakฤฑr, elmas, demir cevheri, altฤฑn ve diฤer metaller ile madencilik รผrรผnleri ihracatฤฑnฤฑn deฤeri ลubat ve Nisan 2022 arasฤฑnda yรผzde 35,5 dรผลtรผ. Bu keskin dรผลรผลten bu yana, ihraรง edilen bu mallarฤฑn kรผmรผlatif deฤeri nispeten sabit kaldฤฑ. Rus petrolรผ pazar bulmakta zorlanฤฑrken, titanyum, nikel ve alรผminyum gibi maddelerde Rusya รงok รถnemli bir tedarikรงi olduฤundan ve gรผmrรผk vergileri uygulamak birden fazla pazar iรงin sorun yaratacaฤฤฑndan ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan kaรงฤฑnmฤฑลtฤฑ. Ancak savaลฤฑn birinci yฤฑlฤฑnda ABD, bugรผne kadar 14 binin รผzerinde yaptฤฑrฤฑmla karลฤฑlaลan Rusyaโya, รผlkenin metal ve madencilik sektรถrรผnรผ de hedef alan yeni bir yaptฤฑrฤฑm paketi aรงฤฑklayarak Rusya’da รผretilen alรผminyum ve tรผrevlerine yรผzde 200 gรผmrรผk vergisi uygulayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
